Chậm báo cáo = nhận hối lộ và rửa tiền (?)

Phóng viên GĐ&XH đã có cuộc trao đổi với ông Trần Đại Hưng, nguyên Phó trưởng ban Nội chính TƯ, hiện là Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, xung quanh cách hành xử với tiền chạy chức, quà biếu của Bí thư tỉnh Cà Mau và Chủ tịch UBND  tỉnh Cao Bằng.

Cán bộ nghiêm túc thì phải từ chối ngay khi có người biếu xén

Ông nghĩ gì khi có nhiều nhận định về sự vụ của ông Bí thư Cà Mau và Chủ tịch tỉnh Cao Bằng là không bình thường. Nhưng cụ thể không bình thường ở chỗ nào thì lại chưa rõ?

Hành vi của ông Võ Thanh Bình (Cà Mau) không bình thường ở chỗ: Thời điểm đưa tiền (đưa tiền ra cuộc họp - PV) không kịp thời (nhận tiền từ hôm trước đến tận chiều hôm sau mới đưa ra); không báo cáo ngay tên, địa chỉ người đưa tiền cho tập thể lãnh đạo địa phương, đến khi bị truy quá thì mới bảo sẽ báo cáo TƯ; không rõ động cơ, mục đích của việc đưa nộp 100 triệu đồng là cái gì, có thể là chứng minh sự trong sạch của cá nhân, có thể là phản ánh tình hình cho Tỉnh uỷ biết, hoặc có thể là bước đầu gián tiếp tố cáo hành vi vi phạm...

Trường hợp Chủ tịch Cao Bằng, hành vi nhận quà biếu, tiền rồi dùng tiền đó làm từ thiện, tổng số tiền quá lớn lên đến hơn 1 tỷ đồng, 77.000 USD và 2 cây vàng là rất nghiêm trọng. Hành vi này không bình thường, không đúng quy định của pháp luật và có biểu hiện tiêu cực, vì khi người ta đưa quá nhiều quà biếu thì không từ chối ngay (Chỉ thị của Thủ tướng cấm nhận quà biếu). Để tiền đó vào quỹ tập thể cũng là sai, đó là quỹ đen.

Việc nhận tiền nhờ vả hoặc tiền hối lộ mà báo cáo chậm là không bình thường và có biểu hiện tiêu cực. Báo cáo chậm có thể do đấu tranh tư tuởng, khi cái nghiêm khắc thắng lòng tham thì mới đem nộp; thứ hai là trước đó nhận tiền tương đối nhiều, dư luận xì xào nên sợ đem nộp.

Việc chậm báo cáo, về mặt pháp luật cũng là đã hoàn thành hành vi nhận hối lộ vì anh đưa tiền mà không trả lại ngay, không báo cáo cơ quan chức năng ngay. Nhưng khi đã nộp lại tiền đó thì việc chậm báo cáo sẽ là chi tiết được nương nhẹ vì hành vi nhận hối lộ dừng giữa chừng.

Nhận quà biếu làm từ thiện tương tự như hành vi rửa tiền

Chủ tịch tỉnh Cao Bằng Lô ích Giang không những không từ chối quà biếu hay nộp cơ quan chức năng để điều tra, xử lý  mà còn lập hẳn một quỹ với lời giải thích là để chi tiền đó vào mục đích từ thiện. Đây có được coi là hành vi nhận hối lộ không, thưa ông?

Đáng lẽ khi người ta đưa tiền đến thì phải báo cáo ngay chứ không phải là để mấy tháng sau mới công bố công khai rồi lập quỹ. Việc ông Giang thực hiện kiểm kê quà biếu truớc tập thể cũng là sai vì đó không phải là quỹ phúc lợi do mình làm ra, đó cũng không phải là tiền chính đáng. Lẽ ra ông Giang phải nộp cho cơ quan chức năng ngay, chứ không để tích lại nhiều thế.

Việc lập quỹ này không phù hợp, dù với danh nghĩa tập thể, thì cũng không được. Dùng quà biếu, tiền biếu xén làm từ thiện thì không phải là việc làm lương thiện, vì tiền đó có nguồn gốc không minh bạch, không rõ ràng. Điều này có thể ví với thực tế hiện tại có những trường hợp rửa tiền, tán lộc của tội phạm, của những người làm ăn không chính đáng. Nhận biếu xén đến hàng tỷ rồi làm từ thiện cũng tương tự như tán lộc, hoặc rửa tiền.

Chủ tịch tỉnh Cao Bằng cho rằng toàn bộ số tiền được tặng, biếu xén không phải từ mục đích nhờ vả hay tiêu cực, mà là do tổ chức, doanh nghiệp cám ơn sau khi hoàn thành dự án trên địa bàn. Vậy số tiền đó có được coi là tiền minh bạch?

Đấy là lời giải thích có tính chất ngụy biện. Vì bản thân đồng chí giữ cương vị chủ tịch tỉnh thì đồng chí phải biết rõ pháp luật quy định như thế nào về chống tham nhũng. Những quy định đó không bao giờ cho phép lãnh đạo, cán bộ nhận quà biếu lớn như vậy, dù dưới danh nghĩa chúc mừng ngày lễ, tết, khai trương công trình, hoàn thành dự án…

Cơ quan chức năng chưa có kết luận cụ thể nhưng nếu xét trên góc độ luật pháp thì hành vi của Bí thư Cà Mau và Chủ tịch Cao Bằng sẽ được kết luận như thế nào?

Hai hành vi trên cần thiết phải điều tra làm rõ và xử lý cho phù hợp. Nếu chúng ta làm kiên quyết, xử lý đúng và công khai trước dư luận thì đây là một việc làm có tác dụng phòng ngừa, giáo dục chung rất thiết thực. Hành vi của ông Võ Thanh Bình và Lô ích Giang đang đứng giữa ranh giới của vi phạm và tội phạm.

“Tôi từng bắt người đưa hối lộ 12h đêm đến cầm tiền về”

Thực tế vài vụ liên quan đến tiền hối lộ, quà biếu gần đây thì đều xảy ra tình trạng tiền đó bị “úm” một thời gian mới được đưa ra, có ý kiến cho rằng đã hoàn thành hành vi nhận hối lộ. Dường như vẫn đang có một cách hành xử “trên luật”, vẫn có một “vùng cấm” nhất định?

Nếu bất kỳ ai có hành vi như ông Võ Thanh Bình và Lô Ích Giang thì đều là sai. Hành vi giữ tiền mãi rồi mới đưa không phải là do có một vùng cấm nào cả, không có quy định nào cho phép cán bộ được làm như vậy. Đó thành một cái nếp của địa phương, nên anh coi đó là bình thường chứ chẳng có quy định nào cho phép anh làm thế cả.

Từng có ai đưa hối lộ cho ông chưa và ông xử lý thế nào?

Tất nhiên là có, làm lãnh đạo nhiều năm nên đã không ít lần tôi phải từ chối, cảnh cáo người đưa tiền hối lộ tôi. Có lần họ mang một bọc tiền khá lớn, tôi cũng không biết rõ là bao nhiêu tiền đến hối lộ. Khi biết, tôi gọi điện lại cho người đó và đe rằng nếu anh không quay lại đây cầm ngay tiền về thì tôi sẽ báo ngay cho tổ chức anh và báo cho thủ trưởng của anh đến gặp tôi ngay trong đêm nay.

Thế là 12h đêm hôm đó, cậu này phải đến và cầm tiền về. Tôi cũng phải trải qua một quá trình nhận thức mới được như vậy và pháp luật cũng quy định rõ rồi, chứ trước đó có những lúc tôi vẫn coi quà biếu là bình thường.

Xin cảm ơn ông.

Ông Trần Văn Truyền

Trả lời phỏng vấn của phóng viên GĐ&XH về hai vụ việc trên, Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền cho rằng: Chính phủ đã có quy định về việc nhận quà tặng và trả lại quà tặng, trước đây cũng vậy và bây giờ cũng vậy. Nếu ai đã nhận quà tặng mà không trả lại quà tặng mà cứ đưa vào quỹ thì tôi cho rằng là sai.

Nhưng có điều phải xem xét cụ thể tính chất mức độ đó như thế nào mới biết được. Chứ còn bây giờ mới nhìn qua, nghe qua, thông tin mình chưa có đủ, mình mà nói ngay thì không biết sau này mức độ như thế nào.

Theo ông những người đã nói ra chuyện “tôi đã nhận như vậy” thì nên chê hay khen?

Bây giờ chỉ có chuyện anh nhận hay không nhận, chứ anh nhận xong đem ra báo cáo với tổ chức, mà anh báo cáo không đúng quy định thì tôi cho rằng đó là việc đáng phê bình. Đáng lẽ, anh có thể nhận, anh nhận rồi anh báo cáo với tổ chức theo đúng quy định, việc này người ta tặng cho tôi là bình thường nhưng vì lý do này khác tôi không thể không nhận được nhưng tôi báo cáo cho tổ chức, tôi giao lại cho tổ chức có trách nhiệm xử lý việc này.

Nhưng ở đây phải xác định rõ quà tặng trong mức độ mà mình thấy trong mức độ chưa rõ ràng. Chứ còn người ta đã chạy chức, anh cứ nhận tiền, nhưng sau đó anh lại  đi báo cáo anh nộp thì điều này đáng trách. Đáng trách ở chỗ anh biết động cơ người  chạy chức rồi, vậy bây giờ anh vẫn cứ nhận, rồi anh đi báo cáo. Anh báo cáo như vậy vừa làm ảnh hưởng đến uy tín của anh, vừa làm rối rắm thêm cho tổ chức nữa.

Hiện tại, các cơ quan chức năng đã vào cuộc. Bây giờ chờ các cơ quan chức năng kết luận xem mức độ vi phạm đến đâu.

Còn về việc ở Cao Bằng thì thanh tra đã vào cuộc chưa?

Việc ở Cao Bằng theo tôi được biết thì các cơ quan chức năng cũng đang yêu cầu phải báo cáo lại sự việc. Thanh tra chúng tôi chưa làm chuyện này vì đây không phải là trường hợp tố cáo, mà đây là trường hợp các thông tin người ta đưa lên, thì cơ quan nào có chức năng quản lý cán bộ đó thì cơ quan đó phải làm.

Cụ thể hai trường hợp vừa rồi do Uỷ ban Kiểm tra Trung ương đã vào cuộc, vì đây là những cán bộ do Bộ Chính trị quản lý.

Lã Xưa (thực hiện)