Chết thảm vì tự đẻ ở nhà

Nhiều phụ nữ dân tộc chưa được trang bị kiến thức sinh sản.

Những cái chết thương tâm

Đến tận bây giờ, Hoàng Mùi Phấy, 25 tuổi, “bà” đỡ của thôn Đắc Di, Tân Thành, Krông Nô, Đăk Nông, vẫn chưa quên được ca tử vong cả mẹ lẫn con của một người cùng thôn cách đây hai năm. Người dân tộc ít người quê cô vẫn có thói quen sinh đẻ ở nhà mà không đến trạm xá. Hôm ấy thai phụ trở dạ, khi sinh xong dây rốn của trẻ không bong nhưng do không có kiến thức, người nhà không cắt dây rốn mà lại kéo ra nên gây tử vong cả mẹ cả con.

Phấy cũng cho biết thêm, ở nơi cô sinh sống, trường hợp tử vong mẹ hoặc con không phải là hiếm. Cô đã chứng kiến nhiều ca tử vong do thai ngược, chân thai nhi ra trước nhưng người nhà không biết cách đỡ đẻ. Nhiều nhất vẫn là tình trạng thai chết lưu bởi đồng bào dân tộc ít người không bao giờ đi khám thai. Bên cạnh đó, tình trạng tự ý phá thai bằng lá xảy ra tràn lan. “Vì nhiều người không hiểu biết về bất cứ một biện pháp tránh thai nào nên khi đã lỡ có bầu rồi thì họ sẽ phá thai”, Phấy kể.

Đào tạo bà đỡ tại bản

Hơn một năm nay, Phấy được trạm xá đưa đi học để là bà đỡ tại bản của mình. Từ khi đi học, Phấy đã đỡ đẻ được ba ca, chuyển tuyến lên trạm xá được hai ca. “Mặc dù vẫn có những người còn chưa tin, ngại ngùng nên khi sinh họ vẫn giấu. Nhưng đó chỉ là một phần nhỏ thôi, do cùng tiếng nói, họ cũng tin tưởng khá nhiều, rồi dần dần người ta cũng mách nhau, tự tìm đến để hỏi kiến thức chăm sóc con”, Phấy nói. Còn bà Nguyễn Thị Lan cho biết hiện Đăk Nông đã có 93 cô đỡ thôn bản được Bệnh viện Từ Dũ (TP HCM) đào tạo.

Theo bà Lưu Thị Hồng, Giám đốc Ban Quản lý chương trình Giảm tử vong mẹ và tử vong sơ sinh, tại đa số các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên người dân tộc thiểu số vẫn còn tập quán sinh đẻ tại nhà, đặc biệt là dân tộc H’mông, Dao… Các tỉnh này địa hình khó khăn, nguy cơ đẻ rơi trên đường đến cơ sở y tế rất cao nên việc đào tạo các cô đỡ thôn bản là rất cần thiết.
 
“Cô đỡ thôn bản sẽ được trang bị kiến thức về chăm sóc bà mẹ khi mang thai, vận động phụ nữ có thai đến khám và sinh con tại các cơ sở y tế, chăm sóc sau sinh… Khi gặp các trường hợp như đẻ tại nhà hay đẻ rơi, cô đỡ thôn bản có thể đỡ đẻ, giảm tai biến cho mẹ và con”, bà Hồng nói.