Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030: Quán triệt sâu sắc và triển khai đầy đủ Nghị quyết 21-NQ/TW

Sau hơn 25 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khoá VII, công tác DS-KHHHĐ đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ đã góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công, đạt mức sinh thay thế từ năm 2006, sớm 10 năm so với mục tiêu Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII đề ra và tiếp tục duy trì từ đó đến nay, hạn chế tăng thêm hàng chục triệu người.

Cơ cấu dân số chuyển dịch tích cực. Dân số trong độ tuổi lao động tăng mạnh. Chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt. Dân số đã có sự phân bố hợp lý hơn, gắn với quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030 sẽ là cơ hội rất lớn cho việc chuyển đổi từ DS-KHHGĐ sang Dân số và Phát triển

Theo TS Phạm Vũ Hoàng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số (Bộ Y tế), có được những kết quả như vậy là do Đảng và Nhà nước ta có chính sách đúng đắn về công tác DS-KHHGĐ, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, các bộ, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, sự hợp tác, hỗ trợ hiệu quả của các quốc gia, tổ chức quốc tế và có bộ máy làm công tác dân số chất lượng, kinh nghiệm.

Tuy nhiên, công tác dân số nước ta cũng đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Do chính sách hạn chế mức sinh kéo dài, rộng khắp cả nước nên bắt đầu phát sinh những hệ luỵ như gia tăng mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số nhanh. Công tác dân số mới tập trung vào kế hoạch hóa gia đình.

Cơ cấu, chất lượng, phân bố dân số, quản lý di dân chưa được chú trọng đúng mức. Các yếu tố liên quan đến công tác dân số chưa được lồng ghép một cách hệ thống trong hoạch định, thực thi chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững đất nước.

Bối cảnh và các vấn đề dân số đòi hỏi phải có những đổi mới công tác dân số để giải quyết toàn diện, đồng bộ và căn bản hơn các vấn đề về dân số. Với nguyên tắc chung của Đảng là lấy con người là trung tâm, là mục tiêu của sự phát triển bền vững của đất nước, Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành TW Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 về công tác dân số trong tình hình mới với quan điểm "Tiếp tục chuyển trọng tâm công tác dân số từ KHHGĐ sang Dân số và Phát triển" xác định: Công tác dân số cần chú trọng toàn diện các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững.

Các chuyên gia nhận định, Nghị quyết 21-NQ/TW là bước ngoặt của chính sách dân số hay nói cách khác là một cuộc cách mạng về chính sách dân số ở Việt Nam. Nghị quyết 21-NQ/TW đã tổng kết những thành công, đồng thời cũng nhìn nhận rõ những hạn chế của công tác dân số và chỉ rõ những vấn đề dân số, những tác động của nó đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Trên cơ sở bài học kinh nghiệm, Nghị quyết 21-NQ/TW đề ra hệ quan điểm, mục tiêu, giải pháp mới cho chính sách dân số của nước ta trong tình hình mới.

2 năm sau, với quan điểm chỉ đạo: "Quán triệt sâu sắc và triển khai đầy đủ Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới. Tập trung mọi nỗ lực chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang thực hiện và đạt được các mục tiêu toàn diện cả về quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số và được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh", ngày 22/11/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1679/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030.

Chiến lược đề ra 8 mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, ngay trong nhiệm vụ, giải pháp đầu tiên của Chiến lược đã nêu rõ: Tiếp tục quán triệt sâu sắc hơn nữa nội dung Nghị quyết số 21-NQ/TW, bảo đảm thống nhất nhận thức, hành động của cả hệ thống chính trị, tạo sự đồng thuận và ủng hộ của toàn xã hội về chuyển trọng tâm chính sách dân số từ việc giảm sinh sang duy trì mức sinh thay thế, đưa tỉ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên, tận dụng hiệu quả lợi thế cơ cấu dân số vàng, thích ứng với già hóa dân số, phân bố dân số hợp lý và nâng cao chất lượng dân số. Đưa công tác dân số hành một nội dung trọng tâm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền.

"Thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030 sẽ là cơ hội rất lớn cho việc chuyển đổi từ Dân số - SKSS/KHHGĐ sang giải quyết đồng bộ các vấn đề về Dân số và Phát triển, đây là bước đột phá lớn về chính sách dân số, đúng theo tinh thần chỉ đạo: Quán triệt sâu sắc và triển khai đầy đủ Nghị quyết 21-NQ/TW của BCH Trung ương về công tác dân số trong tình hình mới…", TS Nguyễn Quốc Anh, nguyên Giám đốc Trung tâm nghiên cứu thông tin và dữ liệu dân số (Tổng cục Dân số) nhấn mạnh.

Mai Thùy