Cho người nước ngoài mua nhà ở, lợi mà không hại

Theo các chuyên gia, những khu đô thị hiện đại sẽ thu hút khách nước ngoài mua nhà ở. Ảnh: TL

Không cho vay tiền, không để hình thành phố ngoại kiều

Theo báo cáo mới nhất để trình Chính phủ về việc thí điểm cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam của Bộ Xây dựng, hiện tại mới có 108 cá nhân nước ngoài mua nhà ở tại Việt Nam. Tuy nhiên, đây đều là những người đã kết hôn với công dân Việt Nam. Cũng theo báo cáo này thì nhiều cá nhân nước ngoài không mua nhà là do giá nhà ở tại Việt Nam tương đối cao, nên họ chủ yếu chọn phương án thuê nhà ở.

Dù vậy, thực tế vẫn có nhiều đối tượng người nước ngoài muốn mua nhà ở tại Việt Nam như: Người nước ngoài làm việc tại các chi nhánh, văn phòng đại diện nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam; Người nước ngoài làm việc dưới 1 năm; Người nước ngoài làm việc tại các doanh nghiệp nhưng không giữ chức danh quản lý; Người nước ngoài vào Việt Nam học tập, nghiên cứu hoặc giảng dạy cho các cơ sở giáo dục tư nhân...

Bên cạnh đó, theo quy định hiện hành thì chủ sở hữu nhà ở là các tổ chức, cá nhân nước ngoài chỉ được sử dụng nhà ở vào mục đích để ở, không được cho thuê, không được góp vốn, không được kinh doanh như cá nhân trong nước. Trong khi đó, đối với những trường hợp cá nhân nước ngoài phải di chuyển do làm việc tại nhiều nơi khác nhau thì lại không được cho thuê  hoặc kinh doanh nhà ở đã mua khi họ tạm thời không có nhu cầu sử dụng. Quy định cá nhân nước ngoài chỉ được sở hữu căn hộ trong thời gian 50 năm, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được sở hữu nhà ở tương ứng với thời gian ghi trong giấy chứng nhận đầu tư cũng là nguyên nhân dẫn đến việc không khuyến khích được các tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Theo Bộ Xây dựng, dù là chủ trương đúng, song chính sách cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam còn có những hạn chế nhất định nên vẫn chưa khuyến khích được nhiều tổ chức, cá nhân nước ngoài vào Việt Nam mua nhà ở, cần thiết phải sớm sửa đổi.

Bộ Xây dựng đề xuất hai phương án: Một là, cho phép cá nhân nước ngoài được sở hữu nhà ở không hạn chế về số lượng tại Việt Nam. Đối với tổ chức thì căn cứ vào số lượng người nước ngoài đang làm việc cho tổ chức đó mà cho phép sở hữu nhiều căn hộ chung cư hoặc nhà ở riêng lẻ theo nhu cầu. Hai là, cá nhân nước ngoài được phép sở hữu không quá hai căn hộ, nhà ở riêng lẻ (nhà biệt thự, nhà ở liền kề). Bên cạnh phương án cho phép cá nhân nước ngoài sở hữu trong thời hạn 50 năm và được gia hạn tiếp thêm một lần 50 năm, Bộ Xây dựng đề xuất cho phép cá nhân nước ngoài sở hữu trong thời gian không quá 70 năm và không được gia hạn thêm. Đồng thời, người nước ngoài cũng được phép khai thác căn hộ, ngôi nhà của mình sau khi mua như cho thuê. Tuy nhiên, không được vay tiền của các tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam để mua nhà ở tại Việt Nam.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất chỉ cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài mua không quá 30% số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư thương mại của dự án để hạn chế trường hợp hình thành các khu phố ngoại kiều. Nếu là nhà ở riêng lẻ (nhà biệt thự, nhà liền kề) thì trên một đơn vị hành chính tương đương không được mua quá 10% số lượng dân của một phường.

Hút đầu tư, gỡ khó cho bất động sản

Theo Bộ Xây dựng thì đề xuất này sẽ khuyến khích các tổ chức, cá nhân nước ngoài vào Việt Nam mua nhà ở nhằm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, làm tăng tính thanh khoản, khuyến khích đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trừ những vùng biên giới, hải đảo nhạy cảm, còn lại nên mở cho người nước ngoài mua nhà. Việc này có lợi cho thị trường Việt Nam như thu được ngoại tệ, thêm nguồn để bổ sung dự trữ ngoại hối, kích thích các hoạt động dịch vụ khác phát triển. Đồng thời, điều này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, TS Alan Phan, chuyên gia nghiên cứu kinh tế, tác giả cuốn sách “Tư duy khác về kinh tế và xã hội Việt Nam” cho rằng, kỳ vọng tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, làm tăng tính thanh khoản, khuyến khích đầu tư nước ngoài vào Việt Nam sẽ rất giới hạn. Những nhà đầu tư bất động sản từ nước ngoài thường có một tầm nhìn dài hạn, còn những Việt kiều mua nhà cho gia đình hay để sống thường trực ở Việt Nam đã có nhiều cách lách luật để mua rồi. Do đó, muốn người nước ngoài mua nhà cần có giá hấp dẫn, môi trường pháp lý minh bạch và không gian sinh hoạt tốt lành. Với điều kiện hiện nay ở Việt Nam người nước ngoài sẽ thích thuê nhà hơn là mua nhà.

Cũng theo TS Alan Phan, ở Mỹ, cơ chế luôn mở cho người nước ngoài mua nhà ngay cả khi bất động sản khủng khoảng và cũng không có luật lệ riêng nào cho người nước ngoài cũng như công dân Mỹ mà để thị trường tự điều chỉnh, chỉ có động thái duy nhất là giảm lãi suất để kích cầu.

Khác với quan điểm của TS Alan Phan, PGS. TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường lại tự tin rằng, Việt Nam có nhiều khu nghỉ dưỡng, căn hộ cao cấp nên người nước ngoài sẽ có nhiều nhu cầu đối với các khu dân cư này. Malaysia tạo điều kiện cho người nước ngoài mua nhà đã hút được vốn nước ngoài vào Malaysia, giúp thị trường bất động sản phát triển bền vững, ít biến động. Đây là điều Việt Nam nên học hỏi. Cũng theo PGS.TS Đặng Hùng Võ, những lo lắng về việc người nước ngoài mua nhà ở Việt Nam đã lỗi thời vì không ai có thể mang nhà đi khỏi Việt Nam, không thể di chuyển. Thị trường bất động sản Việt Nam chưa tan băng, rất cần nguồn cầu mới. Cho người nước ngoài mua nhà là việc hết sức bình thường, nước ngoài họ đã làm từ lâu.

Mai Hạnh