Chứng mang thai tưởng tượng

Một ca tư vấn hy hữu

Người vợ kể, hai vợ chồng họ đã lấy nhau được 5 năm nhưng vẫn không có con. Họ cũng không đi khám để tìm nguyên nhân cụ thể, hơn nữa nếu có đi khám thì họ cũng không đủ tiền để chi trả cho những kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Vì thế hai vợ chồng vẫn tiếp tục chờ đợi, hy vọng sẽ có con một cách tự nhiên.

Lần này, cả gia đình vui mừng bởi vì chị đã có thai thực sự với những biểu hiện cực kỳ rõ ràng: mất kinh, mệt mỏi, ốm nghén... Những người có kinh nghiệm đều nhìn thấy rất rõ điều đó. Ban đầu, chị rất sợ phải nhận được tin xấu rằng mình đã nhầm, rằng mình không hề mang thai, nên chị không dám đi khám thai sớm, cũng không thử thai. Khi những triệu chứng trên ngày một rõ ràng, cái bụng lùm lùm lên trông thấy, thậm chí thi thoảng chị đã cảm giác thai máy trong bụng mình..., chị mới yên tâm đến bệnh viện để khám thai.

Trước khi giúp họ làm đơn, luật sư Hồng Vân đã đi tìm hiểu sự tình ở bệnh viện nọ. Đến đây chị mới biết, chị vợ đích thị là không hề mang thai. Chị ta đã mắc chứng mang thai tưởng tượng, chứng bệnh mà những người quá mong mỏi có con thường hay mắc phải. Y học gọi đó là hiện tượng “mang thai tâm lý” và trên thực tế, dù hiếm gặp, cũng đã xảy ra ở một số người.

Hậu quả của sức ép tâm lý

Theo BS Phó Đức Nhuận (Bệnh viện Phụ sản Trung ương), hiện tượng trên đây được gọi bằng nhiều thuật ngữ khác nhau: có thai giả, chửa tâm lý, mang thai do tâm lý... Đây là một tình trạng có thật, dù rất khó tin. Không chỉ với những người quá mong mỏi có con, mà ngay cả những người quá sợ hãi việc có con cũng có thể mắc phải, đặc biệt là những phụ nữ chưa có gia đình, sau khi quan hệ tình dục không bảo vệ, thường lo lắng về chuyện có thể mang thai.

Những bất ổn về tâm lý nói trên đến một lúc nào đó sẽ gây nên hiện tượng thay đổi trên cơ thể, khiến bản thân họ và những người chung quanh tưởng rằng họ đã có thai thật sự. Đối với phần đông trong số họ, những triệu chứng mang thai thường chỉ mang tính tâm lý, như có cảm giác ngực căng cứng, buồn nôn..., song không có tình trạng tắt kinh. Còn một số người khác, do quá stress nên cơ thể vẫn có những thay đổi rõ ràng.

Ví dụ, người phụ nữ cũng thấy mất kinh và cảm nhận rất rõ về những thay đổi trong cơ thể. Những biểu hiện “ốm nghén” ở họ rất rõ ràng, thậm chí rất nặng. Tự theo dõi, họ cũng thấy hai bầu vú căng và đau, các hạt quanh quầng vú nổi rõ hơn, núm vú và quầng vú dần dần thâm lại. Tại vùng bụng dưới những người này cũng thấy mỗi ngày một to dần lên (nhưng các bác sĩ phụ khoa cho rằng, hầu hết việc “to bụng” này không phải là do tử cung to ra, mà là do sự tích tụ mỡ ở vùng bụng). Sau vài ba tháng như vậy, cũng như trường hợp luật sư Hồng Vân gặp trên đây, có người còn khẳng định đã thấy “thai máy” ở trong bụng mình.

Tuy nhiên, nếu được các thầy thuốc chuyên khoa thăm khám kỹ lưỡng thì sẽ thấy những người này không có dấu hiệu của thai nghén, không tìm được các dấu hiệu bập bềnh của các phần thai nhi, không thấy tim thai. Nếu thử xét nghiệm về thai nghén thì kết quả cũng không “dương tính” và nếu làm siêu âm thì bên trong tử cung không có hình ảnh phôi thai hoặc túi ối. Tóm lại, không có một dấu hiệu thực thể quan trọng nào cho thấy họ đang có thai, dù các dấu hiệu cơ năng của thai nghén như đã mô tả ở trên thì lại khá đầy đủ.

Rõ ràng, mang thai tâm lý là một trường hợp mang thai giả, mang thai tưởng tượng ở một số người có yếu tố tâm lý, thần kinh nhạy cảm đặc biệt. Có thể coi đây là một bệnh về tâm lý do những stress về thai nghén hoặc con cái gây ra. Các bác sĩ tâm lý cho rằng, những người bệnh này cần được sự cảm thông của mọi người và cần được thầy thuốc sản khoa cùng với thầy thuốc tâm thần phối hợp điều trị, giải toả tâm lý.

Minh Nghĩa