Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016 – 2020: Hẹp ngân sách nhưng rộng lợi ích cộng đồng

Sáng nay (16/5) tại TP.HCM, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị Tổng kết Chương trình mục tiêu quốc gia Y tế giai đoạn 2011 – 2015 và định hướng Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016 – 2020. Hội nghị do Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến chủ trì, lãnh đạo Sở Y tế cùng các đơn vị trực thuộc gồm các chi cục DS-KHHGĐ, Y tế dự phòng, ATVSTP… các tỉnh/thành cùng tham dự.

Tại hội nghị, lãnh đạo Vụ KH-TC thuộc Bộ đã báo cáo các kết quả đạt được của Chương trình mục tiêu quốc gia Y tế giai đoạn 2011 – 2015, bao gồm 5 dự án và 3 chương trình mục tiêu quốc gia gồm DS-KHHGĐ, VSATTP, Phòng chống HIV/AIDS.

Bên cạnh những số liệu phản ánh hiệu quả của chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn vừa qua, Bộ Y tế cũng nêu bật những hạn chế, khó khăn cần phải khắc phục trong thời gian tới.

Đối với Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016 – 2020, Bộ Y tế đã phải nhấn mạnh đến sự thay đổi cả về hình thức lẫn nội dung, nhằm giúp các đại biểu tham dự hội nghị nhanh chóng nắm bắt tình hình mới.

Về mặt hình thức, toàn ngành Y tế - Dân số chỉ còn một chương trình mục tiêu duy nhất với 8 dự án hợp phần. Trong đó, DS-KHHGĐ, VSATTP và phòng chống HIV/AIDS, vốn là các chương trình mục tiêu quốc gia riêng, nay chỉ là một trong số 8 dự án nói trên.

Về nội dung hoạt động, mỗi dự án đều ít nhiều nới rộng biên độ thụ hưởng lợi ích của cộng đồng. Đáng chú ý là hoạt động Y tế dự phòng và DS-KHHGĐ.

Liên quan đến hoạt động Y tế dự phòng, ngoài nội dung “phòng, chống một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm”, nay Bộ Y tế đặc biệt chú trọng đến nội dung “phòng, chống các bệnh không lây nhiễm phổ biến”.

Với nội dung này, trong thời gian tới thông qua chương trình mục tiêu, công tác dự phòng bằng nhiều cấp độ, nhiều hình thức đối với các bệnh lý huyết áp, tiểu đường, ung thư… sẽ gia tăng hoạt động.

Ông Nguyễn Văn Tân - Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ lưu ý sự cần thiết của vấn đề huy động nguồn lực tài chính hợp pháp bằng xã hội hóa trong thời gian tới, bởi hoạt động ngày càng nới rộng mục tiêu nhằm gia tăng lợi ích cộng đồng, trong bối cảnh ngân sách không đáp ứng đủ.

Về hoạt động DS-KHHGĐ, ngoài 3 mục tiêu cấp thiết bao gồm giảm mức tăng nhanh tỷ số giới tính (không quá 115 bé trai/100 bé gái đến năm 2020), gia tăng tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại (đạt 71,9% vào năm 2020), gia tăng tỷ lệ sàng lọc trước sinh, sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số đầu đời (năm 2020 phấn đấu đạt 50% bà mẹ mang thai được sàng lọc, 80% trẻ em mới sinh được sàng lọc), còn thêm mục tiêu mới là giảm 30% số người chưa vị thành niên, thanh niên mang thai ngoài ý muốn vào năm 2020.

Một dự án khác cũng được xem là mới, với nội dung “đảm bảo an toàn và phòng chống một số bệnh lý huyết học”, cũng được Bộ Y tế đặc biệt quan tâm đưa vào chương trình.

Trong bối cảnh nội dung hoạt động nới rộng nhưng ngân sách lại thu hẹp, để hoàn thành các mục tiêu đề ra, vốn là bài toán không dễ dàng thì huy động mọi nguồn lực tài chính hợp pháp và nâng cao hiệu quả quản lý được xem là chìa khóa giúp chương trình thành công.

Liên quan đến vấn đề này, tham luận tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Tân – Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ đã lưu ý các đại biểu thuộc lĩnh vực dân số về ngân sách thực hiện dự án số 3 (DS-KHHGĐ) thuộc chương trình mục tiêu.

Theo ông Tân, trong thời gian tới ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng tối đa 50% nhu cầu hoạt động DS-KHHGĐ tại các địa phương. Đáng chú ý hơn là trong 50% ấy, Trung ương cũng chỉ cung ứng tối đa 50% ngân sách, phần còn lại là từ ngân sách địa phương. Vì vậy, ông Tân nhấn mạnh đến vấn đề huy động nguồn lực tài chính thông qua chủ trương xã hội hóa.

Được biết, ngay cả Tổng cục DS-KHHGĐ cũng đang nỗ lực huy động mọi nguồn lực xã hội liên quan đến hoạt động cung ứng dịch vụ và phương tiện tránh thai.

Về phía Bộ Y tế, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng khẳng định sắp tới vấn đề huy động mọi nguồn lực tài chính từ xã hội, như hợp tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực y tế là một trong những vấn đề then chốt. Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh đến nhân tố “nhạc trưởng” điều phối các hoạt động của chương trình mục tiêu Y tế - Dân số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Theo Bộ trưởng, thời gian qua không chỉ các tỉnh/thành thiếu vắng vị “nhạc trưởng” này mà tại Bộ Y tế cũng chưa có. Tình trạng này, theo Bộ trưởng nhận định tại hội nghị, sẽ khiến hoạt động quản lý chương trình kém hiệu quả. Với tinh thần “thấy khuyết phải khắc phục ngay”, Bộ trưởng đề nghị các Vụ chức năng và đại biểu dự hội nghị cùng nhau tìm ra “nhạc trưởng” từ nay đến đầu tháng 8/2016.

Thanh Giang/Báo Gia đình & Xã hội