Chuyện buồn ở phá Tam Giang

Làm cật lực vẫn không đủ sống

Đã mấy ngày nay, lão ngư Trần Thịnh (70 tuổi) không buồn giăng lưới. "Ông vua sông nước" một thời chua xót: "Tôm cá phá Tam Giang giờ kiệt rồi". Nhấp chén rượu chát, ông nhớ lại thời kỳ "hoàng kim", cái thời mà ông nội của ông phiêu dạt đến đây cùng với nhiều ngư dân vạn đò khác lập thành "xóm thuyền" mặc sức tung hoành trên phá Tam Giang rộng lớn. Cái thời mà dân sông nước có thể ung dung sống với phương châm "ngày làm tháng ăn" khi lưới văng ra là cá tôm tự chui đầu vào và chỉ việc đem đi đổi gạo.

Nhưng rồi những chuyến "đi săn" của dân vạn đò không còn mang lại niềm vui khi cá tôm mỗi ngày một ít và hiện tại hầu như không còn.

Đã nghèo lại mặc sức đẻ…

Cuộc sống sông nước đã tạo "điều kiện" cho dân vạn đò Vinh Hiền mặc sức sinh đẻ. Từ chỗ ban đầu chỉ một vài hộ, trải qua năm đời con số đó đã tăng lên hàng trăm. Cứ một thế hệ mới ra đời, mỗi gia đình lại tách ra thành 7 - 8 hộ. Đời nay qua đời khác, dường như những cư dân vạn đò xem đẻ nhiều con cái là "niềm vui" để tiếp tục duy trì cuộc sống. Nhưng vui đâu chưa thấy mà chỉ thấy vất vả, nhọc nhằn…

Cả xóm có gần 150 hộ, thì nhà nào nhà nấy đều có số khẩu trên hàng chục người. Thậm chí cách đây 2 - 3 năm, dân vạn đò còn mang những suy nghĩ lạc hậu, cổ hủ như: Kết hôn không cần đăng ký, đẻ con không cần khai sinh... thì chuyện đẻ nhiều trở thành một "phong trào". "Ở cái xứ này, trẻ con cứ qua 15 tuổi là đã tính chuyện lập gia đình. Kiến  thức lẫn nhận thức đều không có nên sinh đẻ vô tội vạ. Mặc dù cán bộ dân số đã đi rã chân để tuyên truyền vận động bà con sinh đẻ ít nhưng xem ra còn vất vả nhiều mới chuyển biến được nhận thức của bà con…" - chị Trần Thị Hạnh, cán bộ dân số xã chua xót.

Những gia đình mà 3 thế hệ đều sống chung trên thuyền như ông Thịnh, ông Nghê... thì vào bữa ăn, số khẩu tham gia có khi lên tới hơn hai chục. Cuộc sống khắc nghiệt trên phá không làm giảm “công suất” của những “chiếc máy đẻ" mà ngược lại, càng thôi thúc họ hoạt động mạnh hơn.

Mặc dù đã có 5 đứa con nheo nhóc, nhưng vợ chồng anh Tăng chuẩn bị đón đứa thứ 6. "Cả hai vợ chồng đã nhiều lần quyết tâm không đẻ nữa nhưng không biết làm cách nào. "Trời sinh voi ắt sinh cỏ", đành mặc cho số phận vậy", anh Tăng thở dài.

Có một điều hết sức đau lòng mà những người dân vạn đò có thể lấy cớ để đẻ nhiều là thỉnh thoảng trong xóm lại có trẻ em chết đuối. Cuộc đời ông Thịnh không biết đã bao lần chứng kiến những đứa trẻ bị "Hà bá" bắt đi. Bản thân ông cũng đã hai lần chịu nỗi đau mất con vì sông nước. "Con cái đông mà thuyền thì chật, sơ sẩy là chúng rớt xuống sông. Phát hiện kịp thì may ra còn cứu được chứ để chừng dăm ba phút là tai hoạ ngay. Tui luôn dặn con cái là phải hết sức canh chừng đám trẻ nhưng rồi cũng không tránh khỏi những mất mát thương tâm", ông Thịnh nói.

Thiếu ăn, thiếu mặc, những "mầm non" vạn đò trên phá vào đời từ rất sớm. Tuổi thơ của chúng chỉ kéo dài từ khi lọt lòng đến chừng 5 - 6 tuổi sau đó phải rong ruổi trên đầm, trên phá mưu sinh. Khi trẻ em những nơi khác chuẩn bị cắp sách đến trường thì với nhiều đứa trẻ vạn đò trên phá bắt đầu cuộc hành trình trở thành một "lao động chính". Với chúng, học chữ là một điều gì đó vô cùng xa lạ và "không quan trọng" bởi có một điều bức thiết hơn là kiếm sống qua ngày…

Quá khổ cực vì không biết chữ, ông Thịnh đã "hi sinh" 6 người con trước, tập trung dồn cho đứa con gái út tìm chữ. Trời nắng cũng như trời mưa, ông chèo thuyền đưa cháu Hân đến trường và nỗ lực của ông cũng đưa được con bé lên lớp 8. "Cho dù không đủ ăn đi nữa thì tui vẫn gắng cho con bé đến trường. Nó học cũng khá, chỉ mong lên được cấp III để làm gương cho mọi người phấn đấu", ông Thịnh mong muốn.

Cư dân  nơi đây rất cần sự hỗ trợ của cộng đồng để ổn định cuộc sống, vơi bớt khó khăn. Nhưng vất vả vẫn mãi sẽ vất vả, nếu họ không "tự cứu mình" trước mà vẫn sinh đẻ vô tội vạ như thế!     

Hoàng Lê