Chuyện chưa kể về Anh hùng Ngô Thị Tuyển

> Hàm Rồng - phía sau một huyền thoại (1): Huyết mạch lửa

 

Những kỷ niệm đẹp

Ngôi nhà của nữ Anh hùng Ngô Thị Tuyển nằm trên mặt phố Trường Thi, thành phố Thanh Hóa, song nó lại nép mình đến mức có cảm giác bị các ngôi nhà cao tầng bên cạnh che lấp. “Người phụ nữ khỏe nhất Việt Nam” thủa nào giờ đang ngày ngày phải nhờ đến chiếc máy mát-xa cầm tay để điều trị căn bệnh thoái hóa khớp. Biết ý định của chúng tôi muốn viết bài về bà để kỷ niệm 45 năm chiến thắng Hàm Rồng, bà thở dài: “Chuyện đã qua mấy chục năm, mà cũng nhiều báo viết lắm rồi. Tôi giờ cũng yếu, trả lời nữa thì “nhọc” lắm”. Tôi nói: “Cháu từ xa đến, lại lần đầu tiên gặp cô, nếu cô mệt thì cháu ngồi chơi một lúc rồi đi cũng được”.

 

Bà Ngô Thị Tuyển với hòm đạn trên lưng năm 1965.

Nói vậy, nhưng từ lời hỏi thăm sức khỏe của bà, câu chuyện của hai người phụ nữ cứ thế trôi đi mê mải đến hơn 2 giờ đồng hồ. Thấy tôi chăm chú nhìn những bức ảnh bà chụp từ khi còn trẻ cùng với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhiều vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, bà kể như thể “chú thích” cho những kỷ niệm như vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức: “Bức ảnh chụp với Bác Hồ là lần đầu tiên tôi gặp Bác trong Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua năm 1966 đấy. Sau đó tôi còn vinh dự được gặp Bác thêm 2 lần nữa, lúc Bác bị ốm và khi người sắp ra đi...Còn đây là bức ảnh hai vợ chồng vừa chụp Tết năm vừa rồi. Ở ngoài già thế mà vào ảnh ai cũng khen trẻ. Chả biết có phải họ “nịnh” mình không?”.

Tôi cũng xác nhận là bà khá ăn ảnh, nụ cười làm bừng sáng cả khuôn mặt che đi dấu ấn của thời gian. Giọng bà trở nên xa xăm: “Nhiều lúc nhìn lại những bức ảnh thời trẻ cũng thấy chạnh lòng. Mới đó mà đã 45 năm rồi. Ở ngoài cũng đâu có xinh nhưng không hiểu sao lên ảnh nhìn cứ như diễn viên. Sau khi cả nước biết đến việc tôi vác hai hòm đạn nặng 98 kg, nhiều người viết thư bày tỏ tình cảm lắm...Tôi coi mỗi lá thư như một lời động viên thôi, còn tình cảm lúc đó thì đã dành trọn cho người khác rồi”.

8 ngày làm vợ và 10 năm chờ chồng

Bà nói tiếp: “Anh là Bùi Xuân Thu, mối tình đầu của tôi. Người Hà Nam. đẹp trai, học giỏi và rất tốt bụng. Còn tôi sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nên từ bé đã không được ăn học đầy đủ. Cuối năm 1966, tôi được cử đi học trường bổ túc ở Hưng Yên. Tại đây, tổ chức phân công anh Bùi Xuân Thu trực tiếp giúp đỡ tôi. Chúng tôi nảy sinh tình cảm và tổ chức đám cưới. Cưới 28 Tết năm 1966 thì mùng 2 anh nhận được lệnh sang Lào chiến đấu.

Bà Ngô Thị Tuyển sinh năm 1946 tại làng Nam Ngạn (nay là phường Nam Ngạn, TP Thanh Hóa). Ngày 4/4/1965, bà đã vác hai hòm đạn nặng 98 kg vượt qua mưa bom bão đạn để phục vụ chiến đấu tại Hàm Rồng, Thanh Hóa. Ngày 1/1/1967, bà được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 22 tuổi. Bà hai lần được nhận Huân chương Chiến công hạng Ba, sáu lần được tặng bằng khen.

Năm 1968, biết đơn vị của anh đang đóng quân ở Xiêng Khoảng 3 ngày, nhân có đoàn công tác từ Trung ương vào Thanh Hóa, tổ chức đã cho tôi đi cùng để gặp chồng ở đó. Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi để rồi biền biệt 10 năm trời, tôi gần như không có tin tức gì của anh. Một lần, có người nhắn cho tôi biết Thượng tướng Văn Tiến Dũng vừa từ chiến trường Lào trở về và đang ở Thanh Hóa. Tôi tìm gặp ông và hỏi thăm tin tức của anh Thu. Nghe chuyện, ông Dũng hứa sẽ nhờ người hỏi hộ tôi. Được một thời gian thì tôi nhận được lá thư viết tay của ông Dũng: “Thân gửi đồng chí Ngô Thị Tuyển. Bộ tư lệnh Phòng không Không quân báo cho tôi biết, đồng chí Bùi Xuân Thu đã hi sinh khi làm nhiệm vụ ở đường số 7...”. Đọc xong, mắt tôi nhòa đi, thấy mặt đất xung quanh mình đang chao đảo. Tỉnh dậy tôi mới biết mình đang nằm trong bệnh viện...”.

Nói đến đây, mắt bà cũng nhòa đi từ lúc nào không hay... “Anh Thu hi sinh được 10 năm tôi mới đi bước nữa với anh Nụ. Hoàn cảnh anh Nụ lúc đó cũng thương lắm. Vợ mất vì bệnh nặng nhưng anh thì vẫn biền biệt chiến đấu. Con cái vẫn ở Hưng Yên với ông bà. Sau này, các con anh đã lớn nên chúng tôi thống nhất xây dựng cuộc sống mới ở đây, nơi được anh coi là quê hương thứ hai của mình”.

 

Bà Ngô Thị Tuyển bây giờ.

Nỗi đau chôn giấu

Hỏi chuyện con cái, bà thoáng chút ngại ngùng nhưng rồi cũng trải lòng. Trước khi kể tiếp, bà “bật mí” với tôi rằng: “Những chuyện này tôi chưa bao giờ kể với ai đâu. Có lẽ vì chưa ai chạm vào cái góc sâu kín đó, mà cũng có thể do sự đồng cảm nào đó chăng... Tôi và anh Thu cưới nhau được 10 năm nhưng tính ra thì làm vợ chồng với nhau được đúng 8 ngày. Nhiều lúc tôi cứ nghĩ, do không được ở bên nhau nhiều nên tôi và anh không có cơ hội có con với nhau. Mãi đến khi xây dựng với anh Nụ tôi mới biết hóa ra không phải như vậy. Năm 1988, tôi được sang Hunggary để chữa vô sinh. Tại đây, tôi được ĐSQ Việt Nam giúp đỡ và chăm sóc tận tình. Các bác sĩ ở đây nói, tôi phải ở lại 8 tháng để điều trị. Nhưng ở được 45 ngày, bất đồng ngôn ngữ khiến tôi thấy cuộc sống ở đây thật xa lạ. Tôi trở về và bàn với anh Nụ xin đứa cháu 6 tuổi của anh về nuôi. Giờ thì cháu sắp tốt nghiệp trường Cao đẳng ở Thanh Hóa rồi. Các con anh Nụ tuy không sống cùng bố mẹ nhưng vợ chồng tôi luôn dành dụm để bù đắp cho các con. Mới đây, tôi đã gửi tiền về cho con trai anh xây được cái nhà tinh tươm lắm”...

Nói đến đây tôi mới ngắm kỹ ngôi nhà mái bằng của bà. Bà bảo, nó được xây ngày bà và ông Nụ sống với nhau nhưng đến nay cũng chưa có điều kiện sửa sang lại. Cũng nhiều người vào hỏi thuê mặt tiền để kinh doanh lắm nhưng bà không đồng ý. “Già rồi, cần yên tĩnh hơn là cần tiền. Chúng tôi sống thiếu thốn quen rồi. Đấy, chiếc tivi màu này là quà tặng của Anh hùng Phạm Tuân đấy. Năm ngoái anh ấy vào chơi, thấy vợ chồng tôi vẫn trung thành với chiếc tivi đen trắng, vậy là anh ấy cương quyết bắt nó “nghỉ hưu”. Mang tiếng ở thành phố nhưng nhà tôi chẳng khác gì ở quê. Rau đầy vườn, gà đầy chuồng, có phải mua bán gì mấy đâu. Dạo này tôi còn “cõng” thêm chứng bệnh mỡ trong máu cao nên cả ngày chỉ ăn cái bánh mỳ, vài quả ổi hoặc làm bát phở chay...”, bà Tuyển thổ lộ.

Tôi tạm biệt người nữ Anh hùng giản dị và nồng hậu bằng câu hỏi, một đời hi sinh cho cách mạng, chồng chết, không con cái, có lúc nào bà cảm thấy mình bất hạnh không? Bà trả lời rất nhanh: “Chiến tranh ai chả có đau thương, mất mát. Những ai từng trải qua cuộc chiến, từng đối mặt với làn mưa bom bão đạn đều hiểu giá trị của sự sống, rằng được trở về lành lặn, được sống yên bình là một món quà lớn nhất rồi, có gì để đòi hỏi hơn nữa”.

 

Thanh Hà