Chuyển đổi hành vi trong kế hoạch hóa gia đình

Tiến sĩ Nguyễn Bá Thủy - Thứ trưởng Bộ Y tế kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ nhấn mạnh như vậy tại Hội thảo triển khai tiếp thị xã hội PTTT do Tổng cục DS-KHHGĐ tổ chức tại Hà Nội, ngày 26/3.

Số người tự bỏ tiền mua PTTT tăng

Một buổi tiếp thị phương tiện tránh thai (Ảnh: C.H).

Theo TS Nguyễn Bá Thủy, một trong những nguyên nhân góp phần vào những thành tựu nói trên là giải pháp về nâng cao chất lượng dịch vụ KHHGĐ, góp phần tăng cường sự chấp nhận và sử dụng các biện pháp tránh thai. Trong đó, cũng có sự đóng góp tích cực vừa qua của TTXH các PTTT sau hơn 15 năm thực hiện ở Việt Nam. Tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai đã tăng nhanh từ 53,2% năm 1988 lên 79,5% năm 2008. Tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại cũng tăng tương ứng từ 37,91% lên gần 69% vào năm 2008.

Kết quả quan trọng nhất của chương trình TTXH các PTTT ở Việt Nam là tạo sự chuyển đổi ý thức và hành vi của người dân đã quen với phương thức cung cấp miễn phí, bao cấp hoàn toàn các PTTT và chi phí các dịch vụ KHHGĐ trong hơn 30 năm trước đây (từ 1961- 1994), nay chấp nhận tự mua PTTT (như bao cao su, thuốc viên tránh thai) để thực hiện KHHGĐ và phòng chống HIV/AIDS. Sự chấp nhận đó ngày càng tăng trong cộng đồng và một bộ phận lớn khách hàng của chương trình DS- KHHGĐ Việt Nam. Trên 70% số người sử dụng bao cao su, hơn 20% số người sử dụng thuốc viên tự chi trả PTTT và bắt đầu xuất hiện một số người tự chi trả khi sử dụng vòng và thuốc tiêm tránh thai, chia sẻ gánh nặng ngân sách PTTT với nhà nước vì quyền lợi của cá nhân, cộng đồng và toàn xã hội.

Cần đa dạng hóa các sản phẩm

Sau 15 năm triển khai chương trình, số lượng PTTT cung cấp qua TTXH tăng, đạt gần 680 triệu sản phẩm năm 2008. Số nhãn hiệu sản phẩm cũng tăng từ 1 sản phẩm (năm 1994) lên gần 10 nhãn hiệu (năm 2008). Địa bàn mở rộng từ 10 tỉnh thành phố lên 63 tỉnh, thành phố. Tỷ trọng sử dụng bao cao su TTXH so với miễn phí tăng đáng kể từ 45,6% năm 1996 lên 68,4% năm 2000 và 77,2% năm 2008; tỷ trọng sử dụng thuốc viên tránh thai cũng tăng từ 25% năm 1997 lên 37,2% năm 2008. Trong 3 năm gần đây (2006 – 2008), hệ thống TTXH các PTTT đã bán được 14 triệu vỉ thuốc tránh thai và 209 triệu bao cao su...

Tuy nhiên, kênh TTXH vẫn có những hạn chế, tồn tại như: Tỷ trọng sử dụng các PTTT trong chương trình DS- KHHGĐ tuy tăng nhưng mới chỉ đạt 1/3 so với tổng nhu cầu của chương trình SKSS và phòng chống HIV/AIDS. Đầu tư nguồn lực và tổ chức bộ máy để triển khai TTXH những năm qua chưa tương xứng với mục tiêu và nhu cầu của chương trình DS- KHHGĐ và chăm sóc SKSS. Nhiều nơi còn quan niệm làm TTXH để sinh lời (không phải là phi lợi nhuận) dẫn đến tình trạng cho rằng cơ quan nào cũng có thể thực hiện được TTXH. Điều đáng tiếc là một số sản phẩm TTXH (như bao cao su HELLO, YES) khi bước đầu tạo được sự chấp nhận thì sau đó lại vắng bóng trên thị trường một thời gian khá dài, ảnh hưởng lớn đến sự chấp nhận của khách hàng. Các cơ quan thực hiện TTXH trong nước không ổn định, thiếu kinh nghiệm nên kết quả đạt được còn thấp. Chưa có biện pháp cụ thể để đưa các sản phẩm TTXH đến với nhóm đối tượng vị thành niên, thanh niên...

Tại hội nghị, các ý kiến của các đơn vị thực hiện TTXH các PTTT như Hội KHHGĐ Việt Nam, Tổ chức phi chính phủ của Mỹ về TTXH các PTTT (DKT) cùng các tỉnh, thành triển khai chương trình này như: Hà Nội, Hải Phòng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hải Dương, TP HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, Đồng Nai, Quảng Ngãi... đều kiến nghị Dự án TTXH Trung ương cần đầu tư thêm cho công tác tuyên truyền, quảng bá sản phẩm; cung cấp các sản phẩm truyền thông; chất lượng các sản phẩm phải tốt, rẻ hơn so với thị trường, phải đa dạng hóa các sản phẩm cũng như mẫu mã để cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường.

Phấn đấu 100% địa phương triển khai TTXH các PTTT

Dân số Việt Nam vẫn tiếp tục tăng từ 86 triệu người năm 2008 lên khoảng 94 triệu người năm 2015. Trong đó, số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 15 - 49 tuổi tăng tương ứng từ 22 triệu lên gần 26 triệu người. Tỷ lệ áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại cũng tăng, đòi hỏi nhu cầu PTTT tiếp tục tăng để đáp ứng mục tiêu giảm sinh. Số lượng phân phối, sử dụng thuốc tiêm, cấy, thuốc viên ngày càng tăng kéo theo gánh nặng ngân sách, vì chi phí cho các biện pháp tránh thai trên đều cao. Chi phí cho một cặp vợ chồng được bảo vệ tránh thai trong năm (CYP) so với vòng tránh thai thì thuốc cấy cao gấp 28 lần, thuốc tiêm gấp 16 lần và thuốc viên uống gấp 7 lần.

Hà Thư