Chuyện kỳ bí đất Cao Bằng: Mó nước “hiểu” tiếng người

Thú thật, kể từ khi bà con Quảng Uyên và các nhà báo ở Cao Bằng điện báo rồi rủ tôi đi điền dã để "thực mực sở thị" những điều quanh mó nước lạ, đã 500 ngày trôi qua, lúc nào tôi cũng có cảm giác mơ hồ, ngài ngại.

Anh Đàm Văn Trình, người tổ chức chuyến đi, là cán bộ của Đài Phát thanh - Truyền hình Cao Bằng, quê gốc nằm ở cách mó nước Rằng Phặt trên 7km, người mà với tư cách nhà báo, đã mục sở thị cái "mó nước biết vâng lời người" từ lâu; lại thêm, vừa đến Ủy ban đã thấy cả Bí thư, cả Chủ tịch UBND xã trịnh trọng ra thề thốt: sẽ đích thân đưa nhà báo đi rồi gọi nước lên cho mà xem... Hai chi tiết đó đã khiến tôi bớt thấy mơ hồ, hoài nghi. Bụng bảo dạ: yên tâm, yên tâm, cái gì nó cũng phải có lý của nó. Cứ chờ "hạ hồi phân giải"!

Chủ tịch UBND xã Hồng Quang, anh Nông Bình Phương, sinh năm 1961, đang hỉ hả tiếp nhà báo Hà Nội, khi được hỏi về mó nước Rằng Phặt thì bất ngờ chuyển sang... bức xúc: Việc bao đời nay bà con dùng "thần chú" gọi là nước dâng lên ngập ngụa là sự thật, bao nhiêu người vào thăm thú, cả bọn trộm cắp đánh xe Ben, đem xôi gà vào cúng lễ rồi phá hang nước tơi bời hòng tìm vàng bạc, thế mà không một ai nhiệt tình quay lại giải thích cho chúng tôi biết "nguyên do" của chuyện lạ.

Bí thư Đảng ủy xã Trần Văn Hải cũng lo lắng: Bao nhiêu đoàn đến "ngó", chụp ảnh rồi họ bỏ về, tịnh không một "hồi âm". "Xã Hồng Quang có 108 đảng viên, với 12 khu hành chính (xóm, bản), 100% bà con người Nùng, ai cũng biết chuyện mó nước không phải vấn đề tuyên truyền "ma tà" gì, nó là sự thật từ nhiều đời. Ông tôi, bố tôi đã kể lại cho tôi câu chuyện ấy, tất cả người già người trẻ đều được truyền dạy một "sự tích" như vậy" - anh Hải nhấn mạnh.

Ông Trần Văn Hải, Bí thư Đảng ủy xã Hồng Quang trực tiếp đến mó nước, vỗ tay, đọc "thần chú" gọi nước về.

Hiện tượng kỳ thú cần lời giải 

Ngay tại cái miệng chính của mó nước Rằng Phặt, lúc thì nước đùn ra, lúc thì nước lại bị hút vào, khiến những người có mặt cứ liên tục gào lên hào hứng: "Nó đang ra!"; "Nó lại đang bị hút vào!"... Thả một ít vỏ trấu, một ít lá cây tươi nổi trên mặt mó nước, chúng tôi quan sát rất rõ đường đi của vỏ trấu và lá cây, nó chạy vòng quanh, nó chui vào các hang tối rồi có khi lại ùn ùn chạy ra như có một bàn tay vô hình nào đó đang bày binh bố trận... 

Biên tập viên và quay phim của Đài Phát thanh Truyền hình Cao Bằng cũng có mặt để ghi lại hình ảnh "khó tin" ở mó nước biết vâng lời người.

Ông Nông Văn Sẻn, gần 60 tuổi, tình cờ cầm roi, rong đàn trâu no phưỡn bụng về mó Rằng Phặt uống nước, chúng tôi làm trắc nghiệm: tiếp tục hỏi sự tích mó nước, ông Sẻn đã nói giống hệt như tất cả bà con mà chúng tôi từng gặp.

Xuống độ 30 mét, giữa tối om, vừa sờ vào vách đá thì nghe tiếng ào ào, ầm ầm, nước cuộn xiết dâng lên. Nhờ sợi dây buộc ngang lưng có một số kẻ "tay chân" kéo ở phía trên, nhờ tài bơi lội như rái cá, ông Phín mới thoát chết. Cả làng ra xem "tai họa", thì thấy ông Phín ngồi bần thần bên cửa hang, mặt tái xanh tái tử, ai hỏi gì cũng ậm ừ. Ông dường như quên cả tiếng nói trong suốt mấy ngày.

Vậy là, bài toán được gợi mở: Cứ có tiếng hô hoán, tiếng động là nước dâng lên hoặc nước bị hút đi, một sự thật mà khoa học hoàn toàn có thể lý giải được, tức là: hễ có sự cộng hưởng âm thanh, là nước tuôn ra.

Thú thật, suốt từ lúc vào xã, lội chân xuống mó nước "thần bí", lặn lội ở các triền núi hoang vu của Hồng Quang, tôi chưa rùng mình một lần nào; nhưng khi gã trai xăm trổ "táo gan" đưa ra ý tưởng bất ngờ kia, tôi đã có cảm giác mình đang tái mặt đi. Một mó nước biết "vâng lời" người, một huyền thoại nghìn đời cha ông người Quảng Uyên để lại, một hiện tượng tự nhiên kỳ thú... - liệu có thể được ứng xử như thế sao?