Chuyện xóm chài dưới gầm cầu Long Biên

Lênh đênh phận xóm chài

Xóm chài với 17 hộ 49 nhân khẩu sinh sống, mỗi gia đình ngụ cư chỉ vẻn vẹn trên chiếc thuyền nho nhỏ chừng 3-4 m2. Họ từ những vùng quê khác nhau, người Nam Định, người Nghệ An, người Thanh Hoá, Bắc Giang, Hải Dương... những cảnh đời chẳng ai giống ai. Chỉ một điều duy nhất họ giống nhau - đó là sự nghèo khó.

Bác Đặng Ngọc Thắng, 52 tuổi, trước đây vì muốn thoát khỏi cảnh khó khăn của cuộc sống đã bán hết nhà cửa để vượt biên trái phép sang Hồng Kông. Sau bao năm lăn lộn nơi đất khách quê người, cuối cùng phải quay về quê hương với hai bàn tay trắng. Bươn chải mãi để rồi bác chọn cho mình nghề xem bói ở các lễ hội hoặc trên đường phố, hai đứa con đều có một nghề giống như phần lớn người dân xóm chài là nhặt phế thải. Nếu trời yên gió lặng, còn đủ ăn. Những lúc thời tiết không ủng hộ, mưa, gió thì chẳng biết phải làm gì để sống cho qua ngày.

Bác Thắng trầm ngâm: “Giờ thì chẳng còn mong ước gì ngoài việc có được một mái nhà để nương thân dù ở bất cứ vùng quê nào cũng được. Chứ sống trong cảnh “lênh đênh” mãi không biết sống chết ngày nào. Nhưng về quê liệu còn ai muốn đón nhận mình nữa không? Không nhà cửa, không mảnh đất cắm dùi thì biết sống bằng gì?”.

Còn chị Nguyễn Thu Thuỷ, 48 tuổi, quê Thanh Hoá lại có hoàn cảnh vô cùng éo le. Chồng chị sau một đêm mưa to vì phải lo buộc cho chiếc thuyền khỏi lật, đã trúng gió liệt cả hai chân không thể đi lại được. Hàng ngày, chị đi nhặt phế thải để nuôi chồng và 2 đứa con thơ. Thường thường chị đi từ 5 giờ chiều hôm trước tới 6 giờ sáng hôm sau mới về tới nhà, lang thang trên các dãy phố Khâm Thiên, Lê Duẩn, Nguyễn Du, Bà Triệu… có hôm xuống tận Giáp Bát để kiếm từng đồng. Nhiều hôm mệt mỏi chị cũng đành tặc lưỡi “tối đâu là nhà, ngã đâu là giường”. “Bây giờ đi nhặt rác cũng khó lắm, ở đâu cũng có thùng rác, đâu đâu cũng thấy các bà hàng đồng nát thì còn đâu rác mà nhặt” - chị buồn bã.

Chia tay với chị Thuỷ, chúng tôi tới thuyền của ông bà Nguyễn Văn Thành và Nguyễn Thị Thuỷ, 70 tuổi, quê ở Thanh Hoá. Ông bà đã ở đây hơn chục năm. Đến nay già cả muốn về quê hương thì lại không còn hộ khẩu. Hàng ngày, ông bà vẫn phải cặm cụi với nghề nhặt phế liệu.

Cuộc sống tuy nghèo khó, song ông Thành lại có một tấm lòng cao cả bao dung. Đôi bàn tay sần sùi, chai sạn của ông đã từng vớt không biết bao nhiêu xác chết xấu số trôi dạt qua khu vực này. Ông nói “nghèo thì nghèo thật đấy nhưng không thể đánh mất cái tâm, cái đức”.

Có lẽ ở cái xóm chài này, gia đình ông bà là có hoàn cảnh khó khăn nhất. Ởcái tuổi thất thập vẫn phải vật lộn để kiếm sống, không con cái, không người thân, không nhà cửa. Ông nói “bây giờ chỉ còn mong chờ khi nằm xuống phường chôn cất hộ”. Ước muốn duy nhất của ông bây giờ là có được 4 cái thùng phi để buộc cho “ngôi nhà” đỡ lật vào những ngày mưa bão sắp tới...

Cần lắm sự giúp đỡ

Do cuộc sống khốn khó, không đủ tiền thuê nhà nên cư dân xóm chài mới phải xuống định cư chui lủi dưới gầm cầu. Đầu năm 2006 người dân xóm chài vui sướng vì được công nhận trên bản đồ Hà Nội, là cụm 78 xóm 2 phường Phúc Xá, quận Long Biên và ông Thành được bầu làm cụm trưởng. 

Hiện tại ở trong xóm đã có 4 hộ mắc được điện, dù giá điện còn cao nhưng tối đến có cái Tivi để trẻ con xem phim và người lớn coi dự báo thời tiết. Sống ở nơi sông nước thất thường, không nghe dự báo thời tiết, bất chợt có mưa lũ thì chẳng kịp xoay sở.

Như trường hợp éo le của bà Nguyễn Thị Lĩnh, 49 tuổi, quê ở Bắc Giang. Chồng bà Lĩnh không may mắc phải bệnh tâm thần, bỏ nhà dắt đứa con trai út đi, để lại cho bà một nách ba cô con gái sống trên sông nước. Nhiều lần lũ về thuyền của bà bị gió cuối trôi đi 2 đến 3 cây số. Nếu không có những người hàng xóm thì mẹ con bà đến giờ đã “xanh cỏ”.

Đáng thương hơn là trường hợp của cháu Vũ Văn Tùng, 4 tuổi, con anh Vũ Văn Hồng. Trong một lần đi vệ sinh, Tùng trượt chân rơi xuống sông. Đứng nhìn đứa con trai bé bỏng bị nước cuốn đi, trong khi bản thân anh Hồng bị liệt cả 2 chân, vợ anh thì không biết bơi mà như đứt từng khúc ruột. Từ đó đến nay, vợ chồng anh Hồng sinh được thêm một cháu bé. Cách duy nhất anh có thể bảo vệ được đứa con và gia đình là mỗi khi có mưa bão lại rủ nhau kéo “nhà” vào bờ.

Sinh hoạt của cư dân xóm chài khó khăn nhất vẫn là thiếu nước sạch. Mặc dù được các tổ chức xã hội cấp cho bình lọc nước và thuốc khử trùng. Nhưng theo ông Thành thì “cứ 6 tháng được cấp một lần, mỗi hộ đầy một bát ô tô thuốc. Số thuốc ấy chỉ đủ dùng trong vòng 1 tháng là hết, khiến những tháng còn lại phải dùng phèn lọc nước”. Chia tay với những cảnh đời lam lũ, tôi cứ day dứt mãi lời của bà Tuyết: “Các chú xem có xin được thuốc lọc nước, thuốc đau bụng cho bà con để đề phòng vào mùa mưa bão sắp tới”.

Thanh Xuân