Có ít nhất 19 thực hành có hại đối với phụ nữ và trẻ em gái

Đây là thông tin được đưa ra tại sự kiện Công bố Báo cáo Tình trạng Dân số Thế giới năm 2020: “Trái với ý muốn của tôi: Xóa bỏ những thực hành làm tổn hại tới phụ nữ và trẻ em gái và gia tăng bất bình đẳng” do Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tổ chức ngày 17/7 tại Hà Nội.

Bà Naomi Kitahara, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam phát biểu tại lễ công bố. Ảnh: Minh Quyết

Phát biểu tại sự kiện này, bà Naomi Kitahara, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam cho biết: Báo cáo Tình trạng Dân số Thế giới năm 2020 được công bố trên toàn thế giới vào ngày 30/6/2020 đã chỉ ra rằng, có ít nhất 19 thực hành có hại đối với phụ nữ và trẻ em gái. Những thực hành này bị cả thế giới lên án là hành vi xâm hại và vi phạm quyền con người.

Tuy nhiên, trong số này, có 3 thực hành vẫn ngang nhiên xảy ra ở nhiều khu vực, đó là: Cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ; tảo hôn; lựa chọn giới tính trên cơ sở định kiến giới. Tại Việt Nam, báo cáo tập trung vào vấn đề liên quan mật thiết nhất, đó là vấn đề lựa chọn giới tính trên cơ sở định kiến giới.

Theo Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, tình trạng lựa chọn giới tính dựa trên cơ sở định kiến giới và tư tưởng ưa thích con trai, xem nhẹ con gái tồn tại hàng thập kỷ đã dẫn tới sự thiếu hụt dân số lên tới 140 triệu trẻ em gái.

Khi số lượng nam giới nhiều hơn nữ giới, các vấn đề xã hội có thể nảy sinh, làm trầm trọng hơn các hình thức bạo lực trên cơ sở giới như hiếp dâm, cưỡng ép quan hệ tình dục, bóc lột tình dục, buôn bán người và tảo hôn. Đặc điểm chung của những hành vi có hại này là chúng đều xuất nguồn từ sự bất bình đẳng giới và mong muốn kiểm soát cơ thể và cuộc sống của phụ nữ.

"Những tổn hại đối với từng cá nhân mỗi người phụ nữ và trẻ em gái đã rất nghiêm trọng, nhưng hậu quả mà thế giới và các thế hệ trong tương lại phải gánh chịu thậm chí còn tồi tệ hơn. Một khi sức khỏe của phụ nữ và trẻ em gái giảm sút, một khi họ không được tiếp cận với giáo dục và tiềm năng của họ bị hạn chế, cả nhân loại cũng bị ảnh hưởng", bà Naomi Kitahara nhấn mạnh.

Theo báo cáo của UNFPA, trong nhiều thập kỷ qua, bình đẳng giới tại Việt Nam đã có những bước tiến. Tuy nhiên, lựa chọn giới tính dựa trên cơ sở định kiến giới là một thực hành làm tổn hại tới phụ nữ và trẻ em gái và tình trạng này vẫn còn tồn tại ở Việt Nam.

Theo các chuyên gia, cần chấm dứt tình trạng "trọng nam khinh nữ" để thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam. Ảnh minh họa

Tâm lý ưa thích con trai - một truyền thống không lấy gì làm tốt đẹp chính là sản phẩm của hệ thống định kiến giới luôn đặt nam giới và trẻ em trai ở địa vị xã hội cao hơn phụ nữ và trẻ em gái, cũng như ưa thích trẻ em trai hơn trẻ em gái.

Tình trạng lựa chọn giới tính dựa trên cơ sở định kiến giới có thể nhìn nhận trực tiếp qua tỷ số giới tính khi sinh và tỷ số này của Việt Nam thể hiện sự mất cân bằng giới tính khi sinh rất lớn. Tình trạng này được phát hiện lần đầu tại Việt Nam vào năm 2004 và từ năm 2005, tỷ số giới tính khi sinh đã gia tăng nhanh chóng.

Theo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019, tỷ số này ở ngưỡng 111,5 bé trai được sinh ra so với 100 bé gái, trong khi tỷ số "tự nhiên" hoặc "bình thường" dao động khoảng 105-106 bé trai/100 bé gái.

Các bằng chứng cho thấy nguyên nhân dẫn tới mất cân bằng nhân khẩu học là do tình trạng lựa chọn giới tính trước khi sinh, tức là bỏ thai khi thai nhi được xác định là con gái, hay nuôi cấy phôi trước để xác định và lựa chọn được luôn giới tính, hay "lọc tinh trùng" phục vụ thụ tinh trong ống nghiệm.

"Báo cáo Tình trạng Dân số Thế giới ước tính mỗi năm Việt Nam sẽ thiếu hụt 40.800 trẻ sơ sinh gái, tức 40.800 bé gái tại Việt Nam mỗi năm sẽ không có cơ hội chào đời chỉ vì mình là con gái. Thực trạng này cần phải được thay đổi", Naomi Kitahara khẳng định.

Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam kêu gọi: "Chúng ta phải chấm dứt tình trạng "trọng nam khinh nữ" để thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam. Việt Nam đang đạt được tiến bộ nhưng những tiến bộ ấy cần được đẩy mạnh nhanh hơn nữa trong Thập kỷ thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs).

Để triển khai nhiệm vụ này, nam giới cần đóng vai trò đặc biệt. Tôi kêu gọi nam giới tại Việt Nam hãy nâng cao giá trị của trẻ em gái và yêu cầu đối xử bình đẳng, quyền bình đẳng cho trẻ em gái. Chúng tôi đặc biệt cần nam giới và trẻ em trai góp sức thực hiện nỗ lực này".

Tại lễ công bố, ông Phạm Ngọc Tiến, Vụ trưởng Vụ bình đẳng giới (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) cho biết: Chính phủ Việt Nam luôn coi bình đẳng giới vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển bền vững. Theo đó, Việt Nam đã xây dựng và đang tiếp tục hoàn hiện hành lang pháp lý để thực hiện ngày càng tốt hơn lĩnh vực này. 

"Việc đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên cũng là một trong những mục tiêu của Chiến lược Quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 mà chúng tôi đang xây dựng để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong năm 2020 này", ông Phạm Ngọc Tiến thông tin. 

N.Mai