Con gái không phải là gánh nặng

Ngành Dân số đang nỗ lực truyền thông nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái.Ảnh: P.V

Vẫn còn tâm lý ưa chuộng nam giới

TS Dương Quốc Trọng nhấn mạnh, người dân vẫn có tâm lý “ưa chuộng” nam hơn nữ và muốn sinh con trai hơn con gái. Sự ưa chuộng này cùng với điều kiện có thể áp dụng kỹ thuật vào việc lựa chọn được giới tính thai nhi làm gia tăng tình trạng MCBGTKS. 

Nghiên cứu về “giới, nam tính và sự ưa thích con trai ở Việt Nam” của Viện Nghiên cứu phát triển xã hội tại hai tỉnh có TSGTKS cao đại diện cho hai vùng miền là Hưng Yên và Cần Thơ  cho thấy: 82,7% ý kiến được hỏi cho rằng con trai rất quan trọng để nối dõi tông đường, để chăm sóc cha mẹ khi về già, ốm đau (58,6%), sinh được con trai chứng tỏ anh là người đàn ông đích thực (49,1%)...

Bà Trần Giang Linh - Trưởng phòng nghiên cứu, Viện Nghiên cứu phát triển xã hội cho biết, trong nghiên cứu cũng chỉ ra suy nghĩ của người dân về giá trị của con gái: Cặp vợ chồng nào chỉ có con gái là những người bất hạnh (11,1%) và “có con gái là gánh nặng kinh tế” (12,9%)…

Hậu quả của việc không đẻ được con trai đã khiến nhiều người chồng có lý do bỏ vợ, ly dị vợ hoặc có con ở bên ngoài; gia đình chồng có lý do để ép người chồng bỏ rơi vợ; một số cặp vợ chồng có lý do để cho con gái làm con nuôi và có lý do để phá thai nếu đó là thai gái.

Không làm gì cũng là “trụ cột”

Tại Hội thảo về nam tính và phân biệt đối xử giới vừa diễn ra ngày 17/12 tại Hà Nội, các nghiên cứu trong năm 2011 – 2012 về vấn đề trên cho thấy thái độ và hành vi đề cao nam giới tiếp tục là cơ sở và duy trì sự bất bình đẳng giới, trong đó có sự gia tăng tỉ số MCBGTKS. 

Bà Phan Thị Thanh - Trung tâm Giới và Phát triển cộng đồng cho rằng cần có một nghiên cứu để tìm hiểu kỹ xem giữa việc nối dõi tông đường, chăm sóc cha mẹ, thờ cúng tổ tiên… thì nam giới và phụ nữ có thể làm được những gì, ai làm được nhiều hơn? “Trong thực tế vài chục năm qua, tôi quan sát xung quanh thấy phụ nữ làm rất tốt những việc mà mọi người kỳ vọng phải có con trai mới làm được, kể cả là việc xây nhà thờ họ, mồ mả, chăm sóc cha mẹ già. Còn nếu người con trai mà không có người vợ tốt (con dâu) thì chưa chắc bố mẹ đã được chăm sóc tốt. Vậy thì tại sao chúng ta không so sánh với những việc cụ thể như thế thì ai làm tốt hơn? Từ đó mới có thể thay đổi được định kiến về giới” – bà Thanh nói.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Thanh Hảo - Phó Giám đốc Trung tâm Thanh thiếu niên Trung ương cho biết, ông đã rất bất ngờ khi con gái hỏi: “Bố ơi, tại sao con gái không làm trưởng họ”. Hiện nay có nhiều người đàn ông không làm gì, chỉ thích uống rượu… vẫn là “trụ cột” gia đình. Ở nhiều gia đình, việc cúng giỗ, chăm sóc cha mẹ già, làm kinh tế hầu hết do người vợ cáng đáng.

Theo ông Hảo, để ngăn ngừa và giảm thiểu được tình trạng MCBGTKS thì phải thay đổi được tâm lý “truyền thống” ưa thích con trai trong tư tưởng của người dân. Để làm được điều đó, cần tăng cường tính gương mẫu trong cộng đồng ở những người có trách nhiệm đứng đầu các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương. Đặc biệt, cần có khuyến nghị đưa việc giáo dục về bình đẳng giới vào sách giáo khoa và trường học.

Tuy nhiên, khi biết về hệ lụy của việc MCBGTKS thì có tới 98,8% cho rằng quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi là “rất quan trọng, nếu không sẽ xảy ra tình trạng thiếu phụ nữ trong thị trường hôn nhân” và 96,3% cho rằng “quy định này là đúng vì việc phá thai khi biết đó là bé gái là vô đạo đức”. Đặc biệt, có 96,5% cho rằng quy định này nhằm giải quyết sự phân biệt đối xử giữa nam và nữ.

Theo TS Dương Quốc Trọng, sự ưa chuộng con trai là nguyên nhân gốc rễ của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Việc nhiều người cho rằng sinh con gái là gánh nặng là không đúng, bởi con gái khi lấy chồng không cần phải có của hồi môn như một số nước khác; nhiều con gái là người quan tâm, chăm sóc cha mẹ khi về già; khi về nhà chồng con gái cũng là người phải gánh vác công việc gia đình nhà chồng…

Do đó, để giảm thiểu tình trạng này, vấn đề ở đây không chỉ là thúc đẩy bình đẳng giới (cơ hội tiếp cận là như nhau) mà cần phải có chính sách ưu tiên nữ trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là đối với những người ở vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa. “Đây là giải pháp tình thế cần thiết trong thời điểm hiện nay để nhằm giảm thiểu tình trạng MCBGTKS” – TS Dương Quốc Trọng nói.

Còn bà Trần Tuyết Ánh, Vụ trưởng Vụ Gia đình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ: Ngày 4/12 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 81/NQ-CP về kế hoạch hành động của Chính phủ về xây dựng gia đình thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong đó có nhấn mạnh việc phải vấn đề MCBGTKS với sự vào cuộc của tất cả các bộ, ban, ngành, các tổ chức chính trị, xã hội.