Công chức làm sai, Nhà nước bồi thường!

Trong đó xác định rõ trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khi công chức gây ra trong thi hành công vụ, chứ không phải của một cơ quan cụ thể. Như vậy, con đường của những người oan sai, thiệt hại do công chức gây ra sẽ bớt gian truân, gập ghềnh?

Theo đánh giá của các chuyên gia trong ban soạn thảo, các văn bản về bồi thường nhà nước hiện có hiệu lực pháp lý không cao. Pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra chưa được xây dựng trên quan điểm coi đây là trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nói chung, mà chỉ mới được xây dựng trên quan điểm coi đây là trách nhiệm bồi thường của từng cơ quan nhà nước cụ thể (cơ quan quản lý trực tiếp người thi hành công vụ đã gây thiệt hại).

Bên cạnh đó, lâu nay các văn bản này chưa quy định cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường trong nhiều trường hợp chưa được xác định rõ và đặc biệt là chưa được sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan nhà nước khác có liên quan, nên việc giải quyết bồi thường kết quả thấp. Các văn bản pháp luật cũng quy định không thống nhất, gây bất lợi cho cả cơ quan giải quyết và người bị thiệt hại.

PGS. TS Nguyễn Đăng Dung (ĐH Quốc gia Hà Nội) nhận xét, đây là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền của chúng ta. “Bồi thường thiệt hại là biểu hiện của nhà nước dân chủ chúng ta. Đây là một dạng trách nhiệm của Nhà nước phải bồi thường thiệt hại cho dân khi các chủ thể của Nhà nước cũng như những người được uỷ quyền đảm trách các công việc của Nhà nước gây ra theo quy định của pháp luật”, ông Dung phân tích.

Trao đổi với PV GĐ&XH, PGS.TS Dương Đăng Huệ - Tổ trưởng Tổ Biên tập, Vụ trưởng Vụ pháp luật dân sự, kinh tế (Bộ Tư pháp) cho biết: Dự thảo luật lần này có nhiều điểm mới như nhất thể hoá pháp luật về bồi thường nhà nước, vì trước đây có nhiều văn bản điều chỉnh nên rất tản mạn. Xác định rõ việc bồi thường thiệt hại do công chức gây ra là trách nhiệm của Nhà nước nói chung chứ không phải là từng cơ quan cụ thể. Quy định rõ hành vi mà Nhà nước phải bồi thường trong từng lĩnh vực cụ thể. Xác định Nhà nước phải bồi thường thiệt hại không chỉ do oan mà còn cả do sai gây ra trong tố tụng hình sự. Áp dụng chế độ bồi thường thiệt hại do tổn thất về tinh thần trong lĩnh vực tố tụng hình sự và lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước và thi hành án... Qua thảo luận, cân nhắc, dự thảo đã quy định Bộ Tư pháp là cơ quan thực hiện chức năng bồi thường.

Về thủ tục giải quyết bồi thường nhà nước, ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự, kinh tế cho rằng, hiện nay có “ba con đường” để người bị thiệt hại, oan sai yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, các quy định còn quá sơ sài, nhiều điểm chưa hợp lý, tính khả thi thấp do thiếu sự thống nhất và chưa toàn diện. “Cơ chế bồi thường nhà nước trong dự thảo này đã “dân sự hoá” quan hệ giữa Nhà nước và người bị thiệt hại với các nguyên tắc sau: kịp thời, công khai, đúng pháp luật; tạo điều kiện thuận lợi để người bị thiệt hại, thân nhân của người bị thiệt hại thực hiện quyền yêu cầu bồi thường”, ông Tịnh nói.

Hồng Sơn