Cửa Lò - Ngày ấy, bây giờ (5)

Tâm thế người dân biển

Người dân Cửa Lò mến khách, vẫn còn đó cái chất phác, thật thà, hồn hậu đến giản dị của mảnh đất xứ Nghệ thân thương. Đó là điều mà bao nhiêu năm qua vẫn không hề thay đổi khi đến với vùng biển này.

Bình minh Cửa Lò

Thời gian không phải là dài so với hơn 100 năm kể từ ngày người Pháp phát hiện ra tiềm năng du lịch Cửa Lò. Nhưng nếu nhìn lại những gì đã có được của Cửa Lò, sau 20 năm từ một làng chài nhỏ nghèo như bao xóm làng heo hút bên bờ biển Đông đã rũ cát vươn dậy thành một thị xã du lịch biển hấp dẫn, thì có thể coi đó là một kỳ tích. Và tâm thế mỗi người dân nơi đây cũng đã đổi khác đi rất nhiều.

Chúng tôi còn nhớ, Cửa Lò của một thời tấp nập, sôi động, náo nhiệt không phải vì khách du lịch, mà vì chợ điện tử nổi tiếng - chợ đồ “second hand” hút khách thập phương. Có anh bạn, về Cửa Lò vẫn không quên hỏi chợ điện tử ngày xưa bây giờ ở đâu? Anh còn khoe nhà mình vẫn còn giữ cái ti vi từ cách đây hơn chục năm, vẫn chạy tốt.

Ngày ấy, mới phá bỏ bao cấp, người dân làm gì có tiền để mua xe đạp, ti vi, đầu đĩa, đài cát-sét… mới? Ngày ấy, chính người dân Cửa Lò cũng nghèo đói, chật vật trong buổi giao thời lịch sử, xóa bỏ chế độ bao cấp.

Chợ điện tử bây giờ

Chúng tôi gặp ông Lê Anh Dinh ( SN1952) từng là phó CT UBND thị trấn Cửa Lò cũ, “Năm 1988, một loạt các hợp tác xã nghề cá, chế biến nước mắm như HTX Đồng Tiến, Đồng Tân, Vạn Giang, Tân Tiếp, Phương Đông, Chiến Thắng… tan rã. Người dân bung ra làm ăn tư nhân. Nhưng chỉ có một số người có trình độ, có chút vốn, đã cùng với nhau thành lập nhóm tư nhân dùng thuyển nhỏ đi biển, khai thác gần bờ, không đủ sức vươn khơi… còn lại người dân hầu hết thất nghiệp, đi tìm nghề khắp. Trên địa bàn có cảng Nghệ Tĩnh, nhiều người túng quá làm liều đi ăn cắp hàng hóa trong cảng, anh Dinh kể.

Hồi đó, anh Hoàng Tất Thắng - Giám đốc cảng đã phải đề xuất yêu cầu mở một cửa hàng điện tử thu mua hàng của các thuyền viên, các tàu viễn dương để tạo điều kiện cho dân buôn bán, lưu thông, tránh tập trung dân đông vào trong cảng phá rối gây mất trật tự. Từ đó, UBND thị trấn phối hợp đề xuất với huyện Nghi Lộc cũ, chấp nhận cho người dân được thu mua, buôn bán trao đổi hàng cũ từ các tàu viễn dương, tạo công ăn việc làm.

Một thời gian sau, lượng hàng hóa tràn ngập. Người dân có việc làm, có thu nhập, nên tình trạng trộm cắp giảm hẳn, hầu như không còn. Thời đó, nhà nào cũng đầy đồ điện tử, trong nhà, ngoài sân, dưới gầm giường, gầm tủ…

Nhờ đồ điện tử “second hand” mà nhiều người phất lên thành đại gia, như Trần Văn Săng, Lê Minh Thiện, Lê Anh Dinh… Mỗi năm địa phương này đóng góp về ngân sách tỉnh 300-400 triệu đồng. Về sau, khi sản xuất nội địa phát triển, việc buôn bán hàng cũ giảm, và dần dần thoái trào, bước qua thời kỳ hoàng kim.

“Người dân Cửa Lò chúng tôi cũng phải cảm ơn gần 20 năm sôi động chợ điện tử, giúp người dân trở nên năng động, nhạy bén, biết làm ăn”, ông Dinh chia sẻ. Sau khi hàng cũ thoái trào, những người như anh Dinh đã biết xoay xở sang cách làm ăn khác, không ít người trở thành chủ nhà hàng, khách sạn, kinh doanh kho đông lạnh, mua tàu lớn vươn khơi...

Ông Lê Anh Dinh kể lại những năm tháng sôi động của hàng điện tử second hand tại Cửa Lò

Bây giờ, du lịch Cửa Lò đã phát triển và trở thành ngành chiếm tỉ trọng lớn trong thu nhập của địa phương. Chúng tôi thấy khi đi trên đường phố, bất kỳ một người dân nào cũng trở thành một hướng dẫn viên du lịch, để chỉ cho du khách: chơi chỗ nào, ăn những gì, nghỉ ở đâu?

Ngay cả đến những người kinh doanh, buôn bán, các cô, các bà buôn thúng bán mẹt cũng biết làm đẹp lòng khách, sẵn sàng và nhiệt tình, chu đáo giới thiệu, hướng dẫn khách mua hàng… Bởi khách du lịch chính là “nguồn thu nhập” lớn nhất của họ.

Người dân họ đã tự thấy rằng bản thân mình phải thay đổi, phải đô thị hóa, năng động, tháo vát để phục vụ khách du lịch, tạo ấn tượng mới cho Cửa Lò, và cũng chính là để phục vụ cho chính hoạt động kinh tế, lợi ích kinh tế của họ.

Hướng dẫn khách du lịch mua hải sản

Chợ hải sản Cửa Lò là nơi có rất đông du khách đến tham quan và mua cá, tôm, mực… bởi ở đây hải sản tươi ngon, giá cả phải chăng. Chúng tôi hỏi thăm chị Ngô Thị Vân, người bán hàng khô ngay đầu cổng chợ, chị nhiệt tình: “Em bán hàng cá, tôm, mực khô nhưng nếu muốn mua đồ tươi cũng có, nếu mua nhiều thì em sẽ đóng gói rồi chuyển đến tận nơi”. Rồi chị chỉ cho chúng tôi đi vào trong chợ, chỗ nào bán cá, chỗ nào bán mực, bán cua… Và không quên gửi lại tấm card ghi tên và số điện thoại: “Nếu cần gì thì cứ a lô cho em nhé”!

Lò nướng cá ngay tại chợ

 Dĩ nhiên, không thể bỗng chốc mà nông dân, ngư dân có thể thành thị dân. Đối với Cửa Lò chuyển thành thị xã, đó chỉ mới là chuyển đổi về mặt pháp lý hành chính. Còn để từ một khu dân cư chuyên chài lưới, với nếp tư duy, nếp sống của nền sản xuất tự túc, nhỏ lẻ thực hiện đô thị hóa để trở thành một thị xã du lịch phát triển là một quá trình lâu dài. Cái phẩm chất văn hóa này phải được hình thành, rèn luyện và thể hiện trong sự vận động của cả nền kinh tế - xã hội cũng như sự lớn lên, trưởng thành của từng thế hệ con người Cửa Lò mới.

Tâm huyết của “ thường dân”

Sự thay đổi của mỗi một con người ấy là sản phẩm của sự vận động nền kinh tế xã hội. Không chỉ riêng mình Nghi Thủy, Nghi Hải, Nghi Hương, Nghi Tân… mà cả thị xã Cửa Lò đang chuyển mình để trở thành một thị xã biển năng động. 

Đi câu sớm

Còn nhớ cách đây 10 năm về trước, để Cửa Lò chiếm được lòng tin, sự thiện cảm của du khách gần xa, ông Hồ Đức Phớc, Chủ tịch UBND thị xã lúc bấy giờ đã chỉ đạo thực hiện chủ trương “5 không” (không nâng ép giá, không đeo bám, chèo kéo khách; không tẩm quất, bán hàng rong, không làm mất an ninh, trật tự và không làm tổn hại môi trường …). Bây giờ, trên cương vị Bí thư tỉnh uỷ Nghệ An, làm thế nào để phát triển xây dựng Cửa Lò trở thành đô thị du lịch biển vẫn là nỗi đau đáu của ông. Trong định hướng phát triển Cửa Lò, theo ông Phớc, Cửa Lò cần vươn ra biển Đông, lấy đảo Mắt, đảo Ngư làm điểm nhấn phát triển du lịch biển. Cửa Lò phải không ngừng hoàn thiện hạ tầng dịch vụ trở thành nơi nghỉ mát, tắm biển, vui chơi, giải trí, mua sắm, nghỉ dưỡng, giáo dục- đào tạo của khu vực. Điều đó, cũng có nghĩa chúng ta phải xây dựng Cửa Lò trở thành trung tâm du lịch kết nối với các trung tâm du lịch trong nước và ngoài nước.

 Mới đây, trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Đình Tiến (PCT UBND thị xã Cửa Lò cũng đã khẳng định một lần nữa: Điều may mắn và lợi thế của Cửa Lò, là có được những lãnh đạo có tâm huyết với nhân dân, có tư duy và trách nhiệm trong quản lý điều hành. Và theo ông Tiến, trong quá trình đi lên xây dựng thương hiệu đô thị du lịch biển có sự đóng góp rất lớn của người dân thị xã, họ rất năng động, nhạy bén, chịu đầu tư cho du lịch, đó chính là những động lực để Cửa Lò đi lên.

Nàng tiên biển đã được đánh thức nhưng…

Cửa Lò đã thật sự chuyển mình “ nàng tiên biển” đã được đánh thức sau một thời gian khá dài bị ngủ quên. Thế nhưng, có những du khách, sau khi đến Cửa Lò đã chia sẻ rất thật: “Sau khi tắm biển vào buổi chiều, sau đó là ăn uống thì buổi tối vẫn buồn vì chẳng biết làm gì. Chỉ lang thang uống café mà không tìm được một nơi vui chơi giải trí nào nữa”. Quả thật, hiện nay du lịch Cửa Lò ngoài các bãi tắm, đảo Lan Châu, Song Ngư, các khu nhà nghỉ dưỡng, tổ hợp sân Golf Cửa Lò, tổ hợp du lịch – thương mại – dịch vụ Song Ngư Sơn đang trong quá trình xây dựng, chúng ta chưa có có các công trình vui chơi, giải trí lớn, các trung tâm thương mại, bảo tàng…

Vui chơi trên bãi biển Cửa Lò

Tại sao cũng là một bãi tắm không thua kém gì Đồ Sơn (Hải Phòng), Sầm Sơn (Thanh Hóa), những nơi cũng có cả một mùa đông lạnh kéo dài mà du lịch của Cửa Lò chỉ hoạt động sầm uất ngắn ngủi khoảng 4, 5 tháng? Và tại sao một bãi biển trong, sạch, đẹp như Cửa Lò lại hầu như không có khách du lịch nước ngoài? Đó là những câu hỏi lớn suốt bao năm qua của Cửa Lò.

Theo ông Nguyễn Đình Tiến, Phó Chủ tịch UBND thị xã Cửa Lò: “Việc Cửa Lò vắng khách vào mùa đông, cũng như ít khách du lịch quốc tế, là trăn trở băn khoăn của rất nhiều lãnh đạo thị xã qua các thời kỳ. Cửa Lò cũng như Nghệ An có mùa hè và mùa đông rõ rệt. Chúng ta lại còn có cả một mùa mưa bão từ tháng 8, 9, 10, 11 hàng năm. Đó là những thách thức lớn cho những nhà làm du lịch.

Ông Tiến cũng cho hay, những thách thức của Cửa Lò nằm ở nguyên nhân điều kiện tự nhiên và lịch sử, là những cái mà chúng ta không thể can thiệp và thay đổi được. Chúng ta không thể biến đổi khí hậu, không thể làm lại lịch sử. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể đầu tư ở cơ cở hạ tầng, vật chất, kỹ thuật và đặc biệt là con người … để làm nên lịch sử mới.

Riêng việc Cửa Lò có ít khách nước ngoài chúng tôi cũng đã tìm hiểu nguyên nhân và cố gắng khắc phục. Khách du lịch quốc tế họ chuộng du lịch tìm hiểu, khám phá, đặc biệt là về các giá trị văn hóa đặc sắc của mỗi vùng miền. Trong khi đó, thực sự Cửa Lò có rất ít điểm du lịch tâm linh, ít các công trình, di tích có giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc… Chúng tôi vẫn đang khắc phục từng bước trong kế hoạch quy hoạch thị xã biển Cửa Lò”.

Khách du lịch chụp ảnh, lưu giữ những khoảnh khắc đẹp Cửa Lò

 Du khách đến đây không chỉ vì nhu cầu nghỉ dưỡng, tắm biển, thưởng thức hải sản, bởi họ có thể tìm được những thứ tương tự ở các bãi biển khác. Điều họ muốn tìm hiểu, muốn khám phá chính những giá trị, những đặc trưng văn hóa ở đây.

Chuẩn bị cho du khách một thưc đơn văn hoá, sử dụng cốt văn hóa để làm du lịch, thì mùa du lịch của Cửa Lò sẽ được kéo dài suốt trong năm. Vì làm du lịch không phải chỉ để kiếm tiền, mà còn quảng bá văn hóa. Để khi du khách đến rồi thì làm thế nào để níu chân, làm thế nào cho họ quay trở lại, làm thế nào để những ai đã từng về Cửa Lò một lần đều vẫn muốn chọn về lại Cửa Lò nhiều lần nữa

Nhóm PV.