Cuộc cách mạng trong lĩnh vực sinh sản

Sau nhiều thập kỷ liên tục kiên trì thực hiện các chương trình DS-KHHGĐ, mức sinh của nước ta đã giảm mạnh, trong 10 năm qua Việt Nam đã rút ngắn chặng đường cuối cùng để vượt qua mốc mức sinh thay thế sớm hơn 5 năm so với kế hoạch: Mức sinh đã giảm từ 2,33 con (1999) xuống còn 2,11 con- mức sinh thay thế vào năm 2005. Năm 2010, tính chung trên phạm vi cả nước, số con trung bình là 2 con, đạt mục tiêu Chiến lược Dân số đề ra.

Chiến dịch CSSKSS đã góp phần nâng cao nhận thức cho người dân. Ảnh: Dương Ngọc

2. Tốc độ gia tăng dân số nhanh đã được kiềm chế

Nhờ thành tựu giảm sinh, tốc độ tăng dân số đã chậm lại, quy mô dân số năm 2010 là 87 triệu người, ít hơn 2 triệu người so với mục tiêu đặt ra trong Chiến lược Dân số 2001-2010. Tỷ lệ tăng dân số bình quân năm của thời kỳ 1999-2009 là 1,2%, giảm 0,5% so với thời kỳ 1989-1999. Năm 2010, tỷ lệ tăng dân số dự kiến là 1,03%, vượt mục tiêu đề ra là 1,14%.

Giả thiết, nếu giữ nguyên mức sinh như năm 1989, tức là mức sinh 3,8 con, thì năm 2010 dân số nước ta sẽ lên đến 105,5 triệu người. Như vậy, sau 17 năm liên tục thực hiện các Chương trình Mục tiêu Quốc gia về DS-KHHGĐ, Việt Nam đã hạn chế được 18,5 triệu trường hợp sinh con.

3. Tránh thai trở thành nhu cầu phổ biến

Tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai (BPTT) của các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tiếp tục tăng, từ 73,9% (2000) tăng lên 76,8% (2005) và 80,3% (năm 2010). Năm 2010, cả nước có hơn 16 triệu cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ thì có hơn 12 triệu sử dụng BPTT (chiếm 80%). Như vậy, nhu cầu tránh thai đã trở nên phổ biến của người dân.

Để tiếp tục duy trì, ổn định mức sinh thay thế, cần tiếp tục duy trì tỷ lệ sử dụng BPTT này, cần quan tâm đầu tư, nhập khẩu, nghiên cứu sản xuất phương tiện tránh thai và tổ chức tốt việc cung cấp cho nhân dân, đảm bảo an toàn, thuận lợi, kịp thời và hiệu quả.

4. Chất lượng dân số được nâng lên

Vào năm 2009, tuổi thọ bình quân đã đạt 72,8 tuổi, tăng 4,3 tuổi so với năm 1999, đặc biệt tuổi thọ của phụ nữ tăng 5,5 tuổi. Số năm đi học trung bình đã đạt 9,6 năm vào năm 2006. Tổng sản phẩm quốc dân bình quân đầu người tăng hơn hai lần. Những kết quả này vượt xa so với các chỉ báo kiểm định mục tiêu nêu trong Chiến lược Dân số. Với những thành tựu kinh tế, chăm sóc sức khỏe và giáo dục, chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam đã tăng từ 0,690 điểm (năm 2000) lên 0,725 điểm (năm 2009), đạt mục tiêu Chiến lược đề ra...

5. Nhận thức, thái độ, hành vi về DS-KHHGĐ của các nhóm đối tượng đã có chuyển biến tích cực

Công tác truyền thông, giáo dục đã từng bước được đổi mới cả về nội dung, hình thức và cách tiếp cận; giáo dục dân số được đưa vào chương trình trong và ngoài nhà trường, tạo ra sự chuyển biến tích cực về nhận thức và hành vi của nhân dân, bao gồm cả người chưa thành niên và thanh niên. Quy mô gia đình ít con ngày càng được chấp nhận rộng rãi; hiểu biết và thực hành về KHHGĐ trong các tầng lớp nhân dân được nâng lên rõ rệt. Các hoạt động truyền thông, vận động góp phần thúc đẩy việc xây dựng chính sách, huy động nguồn lực và tạo môi trường xã hội thuận lợi cho công tác DS-KHHGĐ.

6. Mạng lưới dịch vụ chăm sóc SKSS, KHHGĐ được củng cố và phát triển

Mạng lưới cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS, KHHGĐ được mở rộng từ Trung ương đến địa phương. Tất cả các tỉnh, thành đều có Trung tâm SKSS, hầu hết các Trung tâm y tế cấp huyện đều có khoa SKSS. Tại cấp xã, có 98,6% số xã đã có trạm y tế; 55,5% xã đạt chuẩn quốc gia về y tế; 65,9% số trạm y tế xã có bác sỹ; 93,0% có nữ hộ sinh hoặc y sỹ sản nhi; 100% thôn, bản, tổ dân phố có cộng tác viên dân số...

7. Các hoạt động quản lý đã được thực hiện và đạt kết quả tốt

Nhiều văn bản chính sách, quy phạm pháp luật, hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật về DS - KHHGĐ, nâng cao chất lượng dân số, gia đình và bình đẳng giới được ban hành tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý nhà nước, tổ chức thực hiện công tác DS-KHHGĐ có hiệu quả trên phạm vi cả nước...

Việc đào tạo cán bộ chuyên môn kỹ thuật cung cấp dịch vụ SKSS/ KHHGĐ được quan tâm thực hiện và đạt một số kết quả. Hệ thông tin quản lý chuyên ngành về DS-KHHGĐ được cải tiến, từng bước được tin học hóa và hình thành gần 700 kho dữ liệu điện tử dân số ở cấp huyện và ở 63/63 tỉnh, thành phố, bước đầu phục vụ yêu cầu quản lý, điều hành chương trình, xây dựng kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở.