Cứu sống nam bệnh nhân “người căng phồng như quả bóng”

Bệnh nhân Hà Xuân Hạnh đang được chăm sóc tại Khoa Tim mạch - Lồng ngực (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức). Ảnh: TG

Người bệnh nhân căng phồng như quả bóng

Anh Hà Xuân Hạnh (42 tuổi, quê Phú Thọ) đến giờ vẫn chưa tin nổi mình đã thoát khỏi “cửa tử” một cách “thần kỳ” đến thế. Sau tai nạn kinh hoàng hơn một tháng trước khiến đất đá lấp kín toàn thân, cơ thể bị va đập mạnh, tưởng rằng không thể qua khỏi, vậy mà giờ đây, anh Hạnh đã có thể nói chuyện được với các bác sĩ tại Khoa Tim mạch - Lồng ngực (BV Hữu nghị Việt Đức). PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, người đã trực tiếp tham gia cứu sống trường hợp này cho biết, đây là một ca bệnh hiếm được cứu sống trong y văn thế giới.

Bệnh nhân Hà Xuân Hạnh là công nhân đào đường nước. Trong quá trình thi công, không may bị ngã sấp mặt xuống, ngực bị đập vào một vật cứng. Bệnh nhân được đưa vào BVĐK Phú Thọ trong tình trạng tổn thương lồng ngực và khí quản rất nặng. Bệnh nhân bị nát toàn bộ phần ngực trên, phế quản bị dập, xương sườn 2 bên bị gãy toàn bộ, xương ức của cột sống bị dập vào nhau như một chiếc panh kẹp vào khí quản. Vết thương bị ngang ngực trên cao, ở vị trí đối diện 2 vai. Kèm theo một số bộ phận cơ quan nữa bị nát… Nhận thấy đây là một ca rất phức tạp, BVĐK Phú Thọ đã hội chẩn toàn bệnh viện và mời các chuyên gia BV Hữu nghị Việt Đức về Phú Thọ.

Khi tiếp nhận thông tin BVĐK Phú Thọ báo qua điện thoại, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước đánh giá đây là một thương tổn rất lạ và khó. Trong cuộc đời nhiều năm phẫu thuật lồng ngực, ông cũng chưa gặp ca bệnh nào như thế. Vì vậy, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước đã trực tiếp lên Phú Thọ để xử lý đánh giá ca bệnh.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, ngay khi vào viện, bệnh nhân đã được thở máy, dẫn lưu màng phổi. Sau khi dẫn lưu khí màng phổi, máy thở càng hoạt động, không khí bóp bóng càng đưa vào cơ thể, người bệnh nhân càng căng phồng như một quả bóng. Điều này không giống như một chấn thương ngực bình thường. Khi người bệnh nhân căng phồng như một quả bóng, các bác sĩ đã phải đặt một chiếc kim dưới da của bệnh nhân để khí xì ra ngoài.

“May mắn là động tác chọc kim dưới da của bệnh nhân là một động tác vừa tới để cơ thể bệnh nhân không bị tràn nhiều khí vào trong, căng phồng như một quả bóng. Không khí vẫn đi được vào phổi và cũng không bị thoát hết ra ngoài. Nếu làm quá như mở tháo tràn khí dưới da, khí sẽ thoát hết ra ngoài (do khí quản của bệnh nhân đã bị vỡ nát), mà không đi vào phổi, bệnh nhân sẽ tử vong ngay lập tức”, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước phân tích.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, mặc dù bệnh nhân được đặt nội khí quản thở máy nhưng lại bị suy hô hấp rất nặng và không thể vận chuyển bệnh nhân đi đâu được. Chỉ cần nhấc bệnh nhân dịch chuyển một chút thì nồng độ oxy trong cơ thể bệnh nhân lại bị hạ thấp và có nguy cơ ngừng tim. Chính vì thế mà phải để bệnh nhân nằm yên một chỗ.

Chỉ chậm một tích tắc bệnh nhân sẽ tử vong

Sau khi phân tích các kết quả và diễn tiến bệnh, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước chẩn đoán đây là một chấn thương vỡ khí quản ngực rất nặng và vô cùng hiếm gặp. “Bình thường, khí quản cổ ở trên cao và có thể đặt ống nội khí quản xuyên qua chỗ bị thương và luồn xuống phía dưới hoặc có thể đặt ống dưới thương tổn để nuôi cho phổi sống trong suốt quá trình phẫu thuật. Tuy nhiên, trường hợp này không thể nào làm được như vậy vì tổn thương rất sâu ngay trên chỗ chia phế quản. Để xử lý thì phải ngừng thông khí ở hai phổi và sử dụng máy móc tuần hoàn ngoài cơ thể chạy hỗ trợ duy trì sự sống cho bệnh nhân”, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước chia sẻ.

Nói về những khó khăn trong ca mổ hy hữu này, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước cho biết, thương tổn của bệnh nhân rất khó xử lý. Đã có hai phương án đưa ra cho bệnh nhân: Một là đưa về BV Hữu nghị Việt Đức để xử lý hai là giải quyết tại chỗ. Nếu đưa về Hà Nội thì về mặt điều trị sẽ có đầy đủ điều kiện hơn, nhưng bệnh nhân rất nặng và không thể nhấc ra khỏi giường được, chỉ cần di chuyển là bệnh nhân sẽ tử vong. Còn nếu làm tại chỗ thì kỹ thuật rất phức tạp. Cuối cùng, các bác sĩ quyết định phẫu thuật cho bệnh nhân ngay tại BVĐK Phú Thọ.

PGS.TS Nguyễn Hữu Ước cho biết thêm, điểm vỡ đầu tiên là ngay chỗ trên chia đôi phế quản gần 1cm cho tới tận vùng khí quản cổ. Toàn bộ vùng khí quản cổ vỡ gần 4 cm nát theo hình sao. Các bác sĩ đã rất khó khăn để bảo tồn và khâu lại xử lý tối đa phần nát. Ngoài thương tổn khí quản, còn có thương tổn chấn thương động mạch cánh tay đầu, nhưng nhờ có tuần hoàn ngoài cơ thể, nên việc xử lý không quá khó khăn. Lo lắng nhất trong quá trình phẫu thuật là với đa chấn thương như vậy, bệnh nhân có bị nhiễm trùng trong trung thất hay không? Ngoài khí quản ra có các thương tổn khác hay không?

Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, điều may mắn của bệnh nhân này là vị trí va đập không rơi vào “điểm chết”, vì chỉ cần vị trí va đập thấp xuống một chút là sẽ vỡ vào quai động mạch chủ hoặc dịch lên một chút sẽ vào thực quản và các thành phần khác thì bệnh nhân không thể sống được.

PGS.TS Nguyễn Hữu Ước cho biết, do đã xác định được chi tiết thương tổn của bệnh nhân, nên các bác sĩ chọn được đường vào hợp lý qua đường xương ức phía trước, vào đúng được thương tổn ngay. Nếu mổ các bệnh lý khí quản ngực thông thường đi qua đường ngực bên phải, thì không thể lường trước được điều gì sẽ xảy ra.

Sau phẫu thuật, anh Hạnh được chuyển lên BV Hữu nghị Việt Đức để theo dõi. Hiện sức khỏe của anh tiến triển khá tốt. Đến giờ, dù sắp được xuất viện nhưng anh Hạnh vẫn chưa tin nổi mình đã thoát khỏi “cửa tử” một cách “thần kỳ” đến thế.

Phương Thuận - Mai Thùy