Đắm chìm trong mồ hôi và máu

Không kể nắng mưa, dông gió, không kể tháng Tám, ngày Ba, tất tật mọi nhu yếu phẩm của họ gần như đều trông nhờ vào đá. Mưu sinh từ đá nhưng cuộc đời họ cũng được gắn vào những khổ đau, mất mát do đá mang lại.

“Vắt” đá ra... cơm gạo

“Nghề này vất vả lắm chú ạ! Trong hàng trăm thứ nghề tôi nghĩ chỉ có cái nghề này là nặng nhọc nhất. Cái bụng đói thì cái đầu gối phải lê, cho nên vẫn phải bám riết lấy sự hiểm nguy để sống” - Đó là tâm sự của chị Diệp, người lên núi đá mưu sinh lúc mới 13 tuổi và đến nay đã có thâm niên hàng chục năm trong nghề.

Buổi sáng, từ lúc 5 giờ cả đoàn người trong làng lũ lượt kéo nhau lên xí phần trên núi đá. Nếu không đi sớm, không xí được phần coi như cả ngày không có thu nhập, không có cái gì cho con cái ăn. Phóng viên GĐ&XH đã theo chân chị Diệp đến mỏ đá, nơi chị và hàng chục nhân công ngày đêm hì hục khuân vác bốc dỡ, tôi mới thấm được sự vất vả của những con người mưu sinh trên đá.

Đường lên mỏ đá cheo leo, lởm chởm phủ đầy những mảnh đá sắc nhọn. Tôi mải nhìn đường để tránh những mẩu đá sắc lẹm, khi ngẩng đầu lên thì chắn ngang trước mặt là những dãy núi đá cao sừng sững, bị mìn đánh nham nhở. Những khối đá, những hàm ếch như chực lao xuống vùi lấp tất cả, lúc đó trong đầu tôi chợt liên tưởng tới những hình ảnh tang thương của những vụ sập mỏ đá được đưa tin trên tivi mà nổi da gà.

Một ngày làm việc bắt đầu. Những chiếc xe tải nặng nề bám theo những triền đá dốc dựng đỗ xịch trước bãi đá. Như đã được lập trình sẵn, không ai bảo ai, mỗi người một việc thoăn thoắt làm. Người thì cậy, người thì bốc vác. Những bàn tay thô ráp khoẻ khoắn bê những hòn đá vứt liên hồi lên thùng xe. Tiếng cười nói, tiếng dô hò khi gặp phải hòn đá nặng hoà lẫn tiếng ì ầm của đá bị ném va vào thùng xe, tạo nên một “bản hoà tấu” độc đáo. Gần chục chiếc xe đến rồi đi.

Đến nửa buổi, mọi người đã thấm mệt. Bụi đá quyện cùng mỗ hôi nhễ nhại phủ lên những khuôn mặt cháy đen vì nắng. Vậy nhưng, họ vẫn phải làm, vừa làm vừa đưa tay quệt mồ hôi. Thi thoảng, có ai đó kêu lên “ái, ố” vì những mảnh đá nhọn đâm toạc chân tay. Ai đó chạy qua chạy lại, tay cầm những mảnh áo xé tả tơi để băng bó vết thương cho anh em, đồng nghiệp của mình. Nặng thì đi trạm xá. Nhẹ thì lại lao vào công việc, như không có chuyện gì.

Anh Dũng, một thợ đá kể với tôi chuyện cách đây mấy hôm, khi chị gái và cháu của anh đến chơi. Lúc anh về thì cả nhà đang ngồi ăn tối. Biết có khách quý, anh từ trên xe nhảy tót vào nhà nhưng vừa tới cửa thì cô cháu gái mới năm tuổi bỗng hét lên: “Ma! mẹ ơi ma!” rồi khóc ngằn ngặt. Hoá ra vội quá, mừng quá, anh không kịp rửa lớp bụi đá trắng bệch phủ kín mặt như phường chèo, nên cô cháu tưởng là… ma. Đời “phu đá” thế đấy! Anh Dũng buồn buồn kết luận.

Hỏi thêm thì tôi được biết, một ngày mỗi người bốc được bảy tám khối đá, thu được năm mươi ngàn, tính ra thu nhập một tháng được khoảng trên 1 triệu đồng. Nhưng ngày làm mệt phải ăn uống để bù sức, nên tiền dành dụm không được bao nhiêu. Đó là chưa tính đến những lúc ốm đau, tai nạn do đá chèn. “May mắn lắm thì đủ ăn mà chú!” – “phu đá” Dũng cho biết.

Mồ hôi và máu

Đã gần 3 tháng trôi qua, nhưng tất thảy những người dân thôn Phù Đê, xã Tân Sơn, Kim Bảng, Hà Nam vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhắc tới vụ tai nạn thảm khốc xảy ra ngày 22/12/2007, cướp đi sinh mạng của 3 người con thôn Phù Đê, là các anh Thường, Thanh và Hà. Họ là bố của 6 đứa trẻ, đứa lớn nhất học lớp 6, đứa bé nhất chưa đầy năm.

Anh Nguyễn Văn Hùng, một trong bốn người may mắn sống sót trong vụ tai nạn, kể lại rằng: Trưa hôm đó, sau khi ăn cơm xong, khoảng 3 giờ anh em hết ca chuẩn bị về thì có người đề xuất tranh thủ “đánh” nốt số “mồi” còn lại để có đá cho máy xúc làm việc. Thống nhất xong, Hùng trèo lên sườn núi thu dọn đồ đạc, số người còn lại trong đó có anh Thường là anh trai Hùng, chuẩn bị vào vị trí khoan bỏ mồi mìn đánh những hòn đá to ở chân núi.

Mỗi người một việc, máy khoan đá chạy ầm ĩ. Trong cái âm thanh hỗn tạp ấy bỗng dưng xuất hiện một thứ âm thanh lạ. Hùng ngước lên nhìn trời vì anh nghĩ là tiếng máy bay, nhưng không phải, từ trên đỉnh núi một số tảng đá bắt đầu rơi và phát ra thứ âm thanh chói tai, Hùng quay xuống gào lên: “Núi sập, chạy đi”, đồng thời vội bám vào sợi dây bảo hiểm lấy đà bật nhanh sang các mỏm đá bên cạnh và nấp vào trong một hàm ếch.

Lúc này, tiếng đá rầm rầm trong gió, tiếng đá va vào nhau chát chúa. Sau chốc lát, cả ngọn núi lớn bị san phẳng, bụi đá bao trùm tất cả. Trong màn bụi đá trắng bệch ấy phát ra tiếng kêu thảng thốt: “Thường ơi, Hà ơi! Mọi người đâu hết rồi! Trả lời tôi đi! trời ơi!”. Không có tiếng người đáp trả, chỉ có tiếng kêu của những người phu đá còn sống sót loang trong bụi đá một cách tuyệt vọng.

Bụi đá theo gió thưa dần, Hùng từ trong hàm ếch nhảy ra tìm mọi người. Kể đến đây, mắt Hùng rớm lệ, giọng lạc đi và nói: “Cho đến bây giờ, khi ngồi nói chuyện với anh, tôi cũng không tin là mình còn sống, từ nay cho đến hết đời chắc tôi không thể quên được những gì xảy ra ngày hôm đó”.

Khi Hùng xuống tới đất, thì có hai người khác may mắn thoát chết chạy tới, miệng không cất nổi tiếng gọi, sau đó thêm một người nữa lê lết bò ra trong vũng máu. Còn ba người: Thường (anh trai của Hùng), anh Hà, anh Thanh bị chết vùi trong hàng nghìn khối đá. Ba người họ ra đi để lại ba người vợ trẻ và 6 đứa con thơ, có đứa còn chưa biết buồn vì mất cha.

Anh Hùng dẫn chúng tôi đến thăm gia đình các nạn nhân bị tử nạn ở thôn Phù Đê, cả ba người vợ goá đều không có ở nhà, họ phải đi nhặt nhạnh đồng nát để kiếm tiền nuôi con và mẹ già. Chỉ có mẹ của anh Thường, anh Hà cùng đàn cháu nhỏ ở nhà. Thấy anh Hùng dẫn chúng tôi vào, bà Đặng Thị Kiến, mẹ anh Hà chợt oà khóc: “Hùng ơi! cứ mỗi lần nhìn thấy con mà mẹ lại nhớ tới thằng Hà... Hà con ơi!”.

Chúng tôi rời thôn Phù Đê khi mặt trời ngả bóng đằng Tây, ngước mắt nhìn lên những dãy núi đá nham nhở, bỗng từ đó phát ra những tiếng nổ xé tan trời chiều. Đã đến giờ nổ mìn đánh đá, từng mảng đá cuộn xuống chân núi bụi mịt mùng, tôi lại liên tưởng tới đám bụi trong lời kể của anh Hùng, tới ánh mắt của những đứa trẻ thơ mất bố và tự hỏi: Lớn lên chúng sẽ đi về đâu, khi tương lai của các em mịt mùng như những đám bụi kia?

Còn bây giờ, sau những vụ tai nạn thương tâm, sau khi thoát khỏi lưỡi hái tử thần, anh Hùng và hàng chục, hàng trăm người bạn khác vẫn phải ngày đêm sống với đá. Cuộc mưu sinh không cho phép họ có một sự lựa chọn khác. Sinh ra trong đá, sống cùng đá và nhờ đá, có người chết vùi trong đá. Liệu thế hệ ngày mai của họ có thể khác được không?

Phóng sự của Công Tâm