Dân nghèo “nín thở” chờ học phí mới

 

Đặc biệt, nhiều người dân nghèo tại các thành phố lớn “chẳng may” rơi vào khu vực vực có mức học phí cao theo dự thảo của Bộ GD&ĐT. Chiều 7/5, ông Nguyễn Văn Ngữ, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ GD&ĐT) cho biết, trong tuần tới, khi đã báo cáo Thường vụ Quốc hội về Đề án đổi mới cơ chế tài chính của giáo dục giai đoạn 2009-2012, Bộ GD&ĐT sẽ có công bố chính thức và làm rõ nhiều vấn đề liên quan đến học phí.

 

Trên đường Lý Tự Trọng (TP Đà Nẵng) tấp nập, anh Trần Ngọc Thanh (trú tại khu chung cư Hòa Minh, quận Liên Chiểu, Đà Nẵng) đang cố kéo nhanh chiếc xe lăn. Hai vợ chồng anh Thanh đều đi bán vé số dạo. Anh bị khuyết tật từ nhỏ. Hai vợ chồng đau ốm triền miên. Tổng thu nhập lãi từ vé số của hai vợ chồng trung bình 700-  900 ngàn đồng/tháng, cộng tiền trợ cấp mỗi tháng 150 nghìn đồng nhưng tiền học của các con đã gần cả triệu bạc. Cái ăn, cái mặc trong nhà, anh chị tằn tiện, chi li cũng không đủ.

Hoàn cảnh của chị Đỗ Thị Cúc (bán bún, hoa tại chợ Đống Đa, quận Hải Châu, Đà Nẵng) thì lại khác. Chị không chồng, nuôi mẹ già và một đứa con năm nay đang học lớp 11 Trường THPT Bán công Quang Trung, Đà Nẵng. Ngày thu nhập 30- 40 ngàn đồng nhưng “đủ thứ trên đời phải lo, nhất là chuyện học hành của con bé” khiến chị càng héo hon. Một tháng, con chị Cúc phải nộp 350 ngàn đồng tiền học, chưa kể các khoản linh tinh, học thêm khác. “Giờ mà Bộ GD& ĐT tăng học phí nữa thì chắc có đường cho con nghỉ học thôi”, chị Cúc lo lắng.

Ngồi tư lự cằm trên chiếc xe máy cọc cạch cuối đường Ngô Quyền (Đà Nẵng), anh Trương Ngọc Lên (45 tuổi), làm nghề xe ôm ngóng khách từ sáng tới gần giữa trưa nhưng chưa được một “cuốc” nào. Vợ anh buôn bán tạp hóa, hai vợ chồng tích góp trung bình thu nhập khoảng 3- 3,5 triệu đồng/tháng nhưng tiền cứ như “trôi” đi đâu. Nhiều lúc, hai vợ chồng phải vay nợ để cho con đi học. Một đứa học đại học, hai đứa học phổ thông, trung bình nộp học phí và các khoản học cho các con 1,5 - 2 triệu đồng/tháng. Đành rằng ở ngay thành phố, nhưng nghe tin mình được tính học phí thuộc nhóm cao, anh giật mình choáng váng.

 

Hai mẹ con cô Nhung đang lo lắng trước thông tin tăng học phí. Ảnh: TG

 

Chồng mất sớm, cô Nhung (hẻm Đống Đa, Bình Thạnh, TP HCM) có con gái là Lý Thị Minh Tâm, sinh viên ngành hóa học Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQG TP HCM) phải tần tảo một mình nuôi con ăn học. Hàng ngày, người phụ nữ đã ngoài 50 tuổi này đi phụ bán quán cơm buổi sáng với tiền công 20.000 đồng/buổi cộng với hai suất cơm đạm bạc cho hai mẹ con. Chiều, chị lại đi giúp việc nhà cho mấy người trong xóm.

 

Số tiền chị làm việc cật lực trong một tháng được khoảng 1,5 triệu đồng, phải chi 750.000 đồng chi phí nhà cửa, điện nước, còn lại chị tích cóp cho việc học của con. Chị nói: “Ước nguyện của chồng tui trước khi mất là dù có khó khăn đến đâu cũng phải nuôi con ăn học đến nơi đến chốn. Với mức sinh hoạt đắt đỏ như hiện nay, dù đã hết sức tằn tiện tôi vẫn sợ mình không thực hiện được ước nguyện của anh ấy...”.

Hoàn cảnh của bạn Lê Trần Tiến ở địa chỉ 77/18/46 đường Ấp Chiến lược, P.Bình Trị Đông, Q. Bình Tân – TP HCM, SV Trường ĐH Công nghiệp TP HCM cũng éo le không kém. Nhà Tiến có ba chị em, chị đầu học Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH QG TP Hồ Chí Minh), người em năm nay sẽ thi vào đại học nhưng cả gia đình trong cậy vào đồng lương hưu giáo viên mầm non 2 triệu đồng/tháng của mẹ.

 

Đầu mỗi năm học, bố của Tiến là ông Lê Xuân Đạt phải đi vay tiền đóng học phí cho các con rồi “ai kêu gì làm đó” tích cóp trả dần trong năm. Có những năm không vay được ông lại lọc cọc đạp xe đến trường các con theo học để  “trình bày hoàn cảnh” xin cho con được gia hạn học phí rồi từ từ lo liệu. “Thương con lắm nhưng tôi chỉ biết làm được như vậy cho con thôi. Bán được vài ngàn đồng tiền ve chai cũng góp để đóng tiền cho con”. Mới 58 tuổi nhưng ông Đạt trông như ông cụ 70, người gầy tọp vì bệnh. Thời làm phụ hồ, một lần bị té từ trên giàn giáo xuống, không có tiền chạy chữa nên cái lưng bị vẹo không tiền thuốc thang của ông ngày càng đau nặng.

Để phụ giúp gia đình, bạn Nguyễn Ngọc Thoại Ngân (Bình Thạnh-TP HCM) sinh viên năm thứ hai ngành quản trị bệnh viện Trường ĐH Hùng Vương, một buổi học một buổi đi bán bánh mì phụ mẹ. Cha đẩy xe đi bán cá viên chiên bữa được, bữa mất không đủ để chi tiêu cho cả nhà. Bà  Dung, mẹ Ngân kể, nhiều hôm bán ế, cả nhà ăn bánh mì thay cơm. Hiện cả nhà trông cậy vào xe bánh mì “chỉ đủ tiền chợ” của bà Dung. Mọi chi tiêu cho việc học của Ngân đều ở khoản vay vốn học tập 8 triệu đồng/năm.

Theo đề xuất tại đề án đổi mới cơ chế tài chính của giáo dục giai đoạn 2009-2012, việc thu học phí mới ngoài chia ra theo 8 nhóm ngành đào tạo, dự kiến sẽ chia theo từng khu vực khác nhau. Dự kiến các tỉnh: TP  HCM, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai, Đà Nẵng, Quảng Ninh... sẽ có mức học phí cao nhất. Các tỉnh vùng Tây Bắc, một số tỉnh vùng Đông Bắc, Bắc Trung bộ, Tây Nguyên sẽ có mức học phí thấp nhất.

Ông Huỳnh Văn Hoa, GĐ Sở GD& ĐT TP Đà Nẵng cho biết, một khi có chủ trương tăng học phí, ông sẽ đề xuất Bộ GD& ĐT tính toán cho hợp lý từng vùng miền, đối tượng, khu vực. Thạc sĩ Trần Hữu Phúc- Chánh Văn phòng ĐH Đà Nẵng cũng đồng tình với ý kiến này khi cho rằng, mức học phí phù hợp sẽ tạo điều kiện cho nhiều gia đình an tâm khi cho con em họ đến trường.

Trả lời PV Báo GĐ&XH vào chiều 7/5, ông Nguyễn Văn Ngữ cho biết, nguyên tắc thu học phí không quá 6% thu nhập bình quân mỗi hộ gia đình. Mức thu này không cao quá và phù hợp với khả năng chi trả của mỗi người. Người có thu nhập cao sẽ trả học phí cao. Người nghèo theo tiêu chuẩn của nhà nước, ở mức nào, sẽ được miễn hoặc giảm học phí theo đúng quy định.

 

Theo đó, có những tỉnh, học sinh không phải đóng học phí hoặc đóng không đáng kể, đồng thời các em còn được hỗ trợ học bổng, trợ cấp mua sách vở, đồ dùng học tập để đi học. Một khi đề án đã ghi như thế, nghĩa là sẽ làm để đảm bảo công bằng chứ không “đánh đồng” tất cả mọi người dân như dư luận quan tâm.