Dân nuôi lợn lao đao, người tiêu dùng vẫn thiệt

Người nuôi lợn vỡ nợ vì lợn mất giá. ảnh: H.P

Ai làm lợn mất giá?

Thị trường lợn đang sụt giá thảm hại, ở mức chưa từng có trong lịch sử. Rất nhiều chủ trại vỡ nợ vì lợn mất giá. Đâu là nguyên nhân của cuộc khủng hoảng giá chưa từng có này? Từ cuối năm 2016, Trung Quốc bất ngờ ngừng nhập khẩu lợn, thị trường lợn trong nước bắt đầu xuất hiện tình trạng dư thừa. Bài học Trung Quốc bất ngờ ngừng thu mua, nhập khẩu nông sản Việt Nam chưa bao giờ cũ. Dù dựng lên hàng loạt quy hoạch cùng với “liên kết 4 nhà” và nhiều chương trình trên giấy tờ khác, nhưng nông sản Việt chưa bao giờ chủ động được thị trường tiêu thụ.

Con số thống kê từ Bộ Công thương cho thấy, sản lượng thịt lợn hơi năm 2016 đạt hơn 3,6 triệu tấn; dự kiến 2017 sẽ tăng lên 3,76 triệu tấn, tương đương 39,6kg thịt hơi/người/năm. Cân đối với nhu cầu tiêu thụ, hiện trong nước đang dư cung hơn 200.000 tấn, chưa tính lượng thịt nhập khẩu từ nước ngoài về. Vì tình trạng dư thừa này, cùng với việc Trung Quốc ngưng nhập khẩu lợn tiểu ngạch, giá thịt lợn hơi trong nước thời gian qua giảm mạnh, dao động trong khoảng 25.000 – 30.000 đồng/kg - theo báo cáo của Bộ Công thương, nhưng thực chất ở một số địa phương như Hà Nam, Bắc Ninh, người dân đang bán lợn với giá 15.000 – 18.000 đồng/kg, giảm hơn một nửa so với năm ngoái. Năm 2016, lượng lợn xuất sang Trung Quốc lên đến 600 nghìn tấn, kim ngạch 1 tỷ USD.

Chiều 27/4, Bộ Công thương đã triệu tập cuộc họp khẩn tiếp tục tìm các giải pháp cấp bách và lâu dài để tháo gỡ câu chuyện đầu ra và giải bài toán lợn hơi rớt giá. Các ý kiến đều cho rằng nguyên nhân cốt lõi nhất dẫn đến những khó khăn trong tiêu thụ của ngành chăn nuôi lợn thời gian qua là do các hộ nông dân tăng đàn để xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, bất chấp các cảnh báo rủi ro từ Bộ Công thương, khiến nguồn cung thịt lợn nội địa vượt quá nhu cầu trong nước. Khi Trung Quốc tăng cường giám sát, phòng chống hoạt động nhập khẩu hàng hóa (trong đó có lợn sống) trái phép qua biên giới đất liền, hoạt động xuất khẩu lợn sống qua biên giới phía Bắc sang Trung Quốc ngay lập tức bị ảnh hưởng, càng gây sức ép lên giá thịt lợn trong nước.

Người nuôi lợn mất trắng

Nỗi lo lợn nằm chuồng ngày một lớn.

Người chăn nuôi lỗ trắng vì thời điểm này, giá lợn hơi ở các trang trại chỉ còn 18.000 đồng/kg. Thậm chí, một số lợn quá lứa cần thải loại có trọng lượng trên 150 kg chỉ còn giá chưa đến 18.000 đồng/kg. Nhiều chủ trại vỡ nợ. Ông Võ Việt Dũng, Chủ tịch HĐQT Cty CP Tập đoàn chế biến thực phẩm Nam Hà Nội cho biết: “Ngay tại thủ phủ chăn nuôi lợn ở miền Bắc là vùng Ngọc Lũ (Hà Nam), hiện lợn loại 1,4-1,5 tạ/con còn nhiều và bán 1,5 triệu đồng/con (tức khoảng 10.000 đồng/kg hơi) cũng không bán được. Giá thịt lợn của Việt Nam đang thấp nhất thế giới rồi”.

Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai cho biết Hiệp hội đang lo người chăn nuôi sẽ “không còn gì nữa” khi hiện nay giá heo hơi ở các trang trại bán chỉ 18.000 đồng/kg. Được biết nhiều trang trại phá sản, rao bán đất, treo chuồng... vì giá heo tuột dốc thê thảm.

Không chỉ Đồng Nai, nhiều vùng nuôi lợn khác khi giá xuống chỉ còn dưới 20.000 đồng/kg nhưng người dân vẫn không thể bán được, người dân đành bỏ đói lợn, cho ăn cầm hơi, vì họ không dám mua thêm cám cho lợn ăn. Tại xã Cát Quế, huyện Hoài Đức (Hà Nội), địa phương nuôi lợn nổi tiếng trong vùng đang rơi vào thảm cảnh.

Ông Nguyễn Minh Giám chủ trại lợn ở Cát Quế chua chát: “Giá lợn thấp không tưởng tượng nổi, người mua cũng không có”. Ở Cát Quế, để "cắt lỗ" cho đàn lợn, ông Giám và rất nhiều gia đình khác đã giảm bữa ăn, thay vào đó cho lợn uống nhiều nước hơn, các thức ăn dành cho chúng cũng đã được thay bằng rau, cám gạo.

Theo tính toán của những người nông dân ở Cát Quế, với giá thị trường nằm ở mức 16.000 - 17.000 đồng/kg/lợn hơi, các chủ hộ nuôi lợn lỗ khoảng từ 1,2 triệu đến trên dưới 1,6 triệu đồng/con. Tuy nhiên, số lỗ đó sẽ tăng lên khi giá lợn hơi tiếp tục phá đáy.

Người tiêu dùng vẫn bị móc túi

Giá lợn hơi rớt thê thảm là vậy, nhưng kỳ lạ, giá thịt bán tại các chợ, siêu thị có giảm nhưng chỉ là động thái đối phó khi có sự chỉ đạo của Bộ Công thương. Chị Hoàng Thị Ba, chủ một lò mổ lợn tại Thanh Trì (Hà Nội) lý giải, giá thịt cao là do qua nhiều khâu trung gian. Chị này cũng khẳng định, giá lợn hơi mua tại chuồng những ngày qua phổ biến từ 15.000- 20.000 đồng/kg, tùy thuộc chất lượng thịt.

Một con lợn trung bình 100kg, còn khoảng 75- 80 kg thịt thành phẩm. Chị Ba cho biết thêm chị mua con lợn giá khoảng 1,8-2 triệu đồng, sau khi giết mổ, nhập cho tiểu thương chợ đầu mối với giá khoảng 3 triệu đồng. Trừ tiền xăng, phí vào chợ, phí điện nước cho lò mổ, mỗi con lợn, chị lãi 250.000- 300.000 đồng.

Tuy nhiên, thịt móc hàm từ các lò mổ sau khi phân phối về các chợ, rồi phân phối tiếp về các chợ cóc, chợ truyền thống. Qua nhiều khâu trung gian như vậy, giá thịt thành phẩm đã tăng từ 10.000- 25.000 đồng/kg. Theo quan sát, tại chợ dân sinh ở Hà Nội, thịt nạc thăn vẫn bán giá phổ biến 80.000 đồng/kg; ba chỉ 75.000 đồng/kg; sườn giá 90.000 đồng/kg. Tại siêu thị Fivimart Lò Đúc, giá thịt nạc xay 109.000 đồng/kg; thịt mông sấn 95.000 đồng/kg; nạc vai 109.000 đồng/kg; móng giò 70.000 đồng/kg. Như vậy, mỗi con lợn hơi 100 kg, sau khi giết mổ, khâu cuối có giá bán thịt khoảng 5-5,5 triệu đồng, gấp 3 lần giá mua lợn hơi. Khi giá lợn xuống thấp, người nuôi và người tiêu dùng phải chịu thiệt thòi, trong khi các tiểu thương vẫn đứng ngoài cuộc khủng hoảng để hưởng lợi.

Ông Hoàng Thanh Vân, Cục trưởng Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT) cho rằng, giá lợn hơi xuống thấp, trong khi giá thịt tại chợ, siêu thị vẫn cao là do việc điều tiết hệ thống thương mại, nhất là khâu trung gian chưa bài bản. Theo ông Vân, trong chuỗi chăn nuôi lợn, nông dân chỉ được hưởng lợi nhuận khoảng 11,6 %, trong khi khâu thương mại đã lên tới 27%. Với giá lợn hơi hiện nay, khâu trung gian lại càng có lãi cao. Thậm chí, nếu không kiểm soát tốt, thì hệ thống này có thể quay lại ép tiếp nông dân.

Hà Phương