Dân vạn đò sông Hương - TP Huế lên bờ (2): Câu chuyện "hậu định cư"

Không được tách hộ

Những người dân tại các khu tái định cư vạn đò sông Hương trên địa bàn TP Huế cho biết: Trước đó, việc con cái lập gia đình, có đò bè riêng thì vẫn được tách hộ bình thường, nhưng đến thời điểm năm 1999 thì việc tách hộ của họ bị ngưng lại mà không có lý do (?!).

Ông Nguyễn Đình Cáng, Giám đốc Ban quản lý dự án các công trình xây dựng TP Huế, chủ đầu tư dự án di dân vạn đò cho biết: "Việc không cho các hộ dân vạn đò tách hộ đúng là có thiếu sót, nhưng nếu làm đúng theo luật thì hiện chính quyền địa phương không thể nào kham nổi, bởi sẽ dẫn đến tình trạng người dân vạn đò ở khắp nơi kéo đến TP Huế... xin tách hộ để tái định cư. Việc tách hộ, cùng với chuyện giải quyết việc làm, xoá nghèo... là chuyện của sau này. Còn trước mắt, việc cấp bách nhất của thành phố là phải hoàn thành việc tái định cư".

Vất vả mưu sinh

Điểm 1, điểm 2 của Điều 9 Luật Cư trú về quyền của công dân về cư trú (có hiệu lực từ 2007) đã nêu: "(Công dân có quyền) lựa chọn, quyết định nơi thường trú, tạm trú của mình phù hợp với quy định của luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Được cấp, cấp lại, đổi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, giấy tờ khác liên quan đến cư trú". Như vậy theo luật, những hộ vạn đò đông người, nhất là các hộ sống trên 1 thuyền chính và 2-3 bè phụ, có 2-3 cặp vợ chồng đều có quyền tách hộ để được hưởng chính sách về phân lô đất đai và căn hộ tái định cư.

Không có nghề nghiệp ổn định, đa số người dân đến nơi ở mới đều gặp khó khăn trong việc kiếm kế sinh nhai. Trước đây, họ còn  đi giăng lưới bắt tôm cá, đạp xích lô, xe thồ... Giờ ở xa không có phương tiện, mất mối làm ăn. Có những gia đình thất nghiệp triền miên, bơ phờ chạy từng bữa ăn. Nói chuyện kiếm ăn ở nơi ở mới, ông Võ Văn Kèn, trưởng thôn Lại Tân kể thêm: "Về đây công việc có trở ngại hơn nhiều, người làm cát sạn, thuyền rồng trên sông Hương mỗi lần di chuyển xa xôi, tốn kém. Nhà mô làm nghề cá thì ở đây gần sông nên lang thang nay đây mai đó, về phá Tam Giang- Cầu Hai kiếm cơm, họ có cái nghề như vậy cũng đã là may mắn lắm đó chú".

Có những hộ gia đình không cam tâm sống cảnh ăn không ngồi  rồi nên xoay mượn tiền mua xe máy, tập chạy xe để trở lại thành phố tiếp tục cuộc mưu sinh. Phải di chuyển xa nên thu nhập vốn đã thấp nay càng ít ỏi hơn vì chi phí đi lại. "Từ đây đi lên TP Huế phải có xe máy mới đi được, đa phần vợ con tụi tui hồi trước buôn bán hàng rong ở mấy chợ, về đây không có việc chi làm. Chừ kiếm cái xe lên thành phố buôn thúng bán bưng rứa đó"- anh Nguyễn Văn Sang, thôn Lại Tân ngậm ngùi nói.

Khu tái định cư Hương Sơ tình hình cũng chẳng khá hơn là bao, ban ngày vắng hoe. Người dân đã trở vào TP Huế đi làm bằng đủ thứ nghề. Ai không có nghề thì ở nhà... đánh bài giải trí. Khổ nhất là những người vốn quen sống bằng nghề đánh bắt cá, giờ họ bị "treo" hẳn trên khô, xa sông, không ghe, không đò đành phải chịu cảnh thất nghiệp.

Chuyện ăn, chuyện ở đã lắm điều bức bối, đến việc làm giờ cũng dở dang. Xem ra câu chuyện giải quyết việc làm, ổn định cuộc sống của cư dân vạn đò sông Hương còn nhiều việc phải làm!!!

Còn theo ông Nguyễn Đình Cáng- Giám đốc Ban quản lý dự án các công trình xây dựng TP Huế, chủ đầu tư dự án di dân vạn đò thì thời gian qua, TP Huế đã đưa ra một số phương án nhằm giải quyết tình thế như: Những hộ nào có 15 khẩu trở lên thì được cho mua thêm hoặc một lô đất, hoặc căn hộ chung cư, hoặc nhà liền kề tuỳ theo khu tái định cư với điều kiện Nhà nước không hỗ trợ 15 triệu đồng/ đất, nhà, chung cư, như trước đó và phải nộp trước 30% giá trị tài sản (trước đó là trả 30 năm và 10 năm tuỳ theo đất hoặc nhà). Sau khi xong phần "trên 15 khẩu", thành phố sẽ giải quyết cho các hộ có từ 12 - 14 khẩu. Chính sách là vậy, tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi, cũng như thừa nhận của ông Nguyễn Đình Cáng thì phần lớn người dân trong đối tượng trên không mua được đất và nhà vì không có tiền để đáp ứng các điều kiện của thành phố.