Đẩy mạnh công tác xóa mù chữ, đào tạo nghề cho đồng bào dân tộc rất ít người

Tích cực nâng cao chất lượng xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau biết chữ

Theo thống kê, tỉnh Lào Cai hiện có 2.240 hộ dân tộc Phù Lá, với 10.276 khẩu; 593 hộ dân tộc Bố Y, với 2.537 khẩu. Đồng bào Phù Lá và Bố Y cư trú tại 37 thôn, thuộc 22 xã, tại các huyện Mường Khương, Bắc Hà, Văn Bàn, Bảo Yên, Bảo Thắng và thị xã Sa Pa.

Công tác xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ nhằm hướng tới mục tiêu "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" được tỉnh Lào Cai chú trọng. Trong những năm qua, tỉnh Lào Cai đã tích cực triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm duy trì và nâng cao chất lượng công tác này.

Lớp học xóa mù chữ tại xã Hợp Thành (TP Lào Cai). Ảnh: H.M

Một trong những biện pháp thiết thực hiệu quả là công tác điều tra, thống kê, khảo sát người mù chữ trên địa bàn, nắm rõ thông tin cụ thể của từng cá nhân, từng hộ gia đình làm căn cứ xây dựng kế hoạch xóa mù chữ ở từng địa phương trên địa bàn tỉnh đã được Ban chỉ đạo Phổ cập giáo dục - xóa mù chữ, Trung tâm học tập cộng đồng các xã, thị trấn phối hợp với các đơn vị có liên quan thực hiện quyết liệt nhằm huy động tối đa người mù chữ ra lớp.

Bên cạnh đó, ngành Giáo dục đã tập huấn cho lãnh đạo, cán bộ phụ trách xóa mù chữ của các trung tâm học tập cộng đồng, giáo viên. Trong đó, chú trọng tập huấn nâng cao hiệu quả công tác vận động người mù chữ ra lớp, duy trì tỉ lệ chuyên cần, đổi mới phương pháp dạy học xóa mù chữ cho người lớn...; Chú trọng công tác biên soạn tài liệu theo đúng chương trình giáo dục, phù hợp với đối tượng; sau khi học xong chương trình học viên có những kiến thức, kỹ năng cơ bản để vận dụng trong sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đồng thời, các trung tâm học tập cộng đồng ở các huyện đã phối hợp với các đơn vị mở các lớp học nghề, các lớp học chuyên đề về chăn nuôi, trồng trọt, y tế, tuyên truyền pháp luật, các hoạt động văn hóa thể dục thể thao cho người dân trên địa bàn trong đó chú trọng giúp người mới biết chữ có tài liệu đọc hấp dẫn, thiết thực, củng cố kỹ năng đọc, viết, hạn chế mù chữ trở lại.

Vì vậy, chất lượng học tập của học viên các lớp xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ cơ bản đảm bảo, đạt yêu cầu tối thiểu của chương trình; trên 99% hoàn thành chương trình xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ.

Trong đó, nhiều huyện rất quan tâm chỉ đạo thực hiện nghiêm túc công tác xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ; nêu cao vai trò của Bí thư chi bộ thôn, trưởng thôn, trưởng bản vào cuộc huy động người mù chữ ra lớp, tạo sự chuyển biến rõ rệt và thành phong trào sâu rộng; điển hình là các huyện Sa Pa, Bảo Yên và Mường Khương, thành phố Lào Cai. Nhiều trung tâm học tập cộng đồng đã mở lớp xóa mù chữ lấy thôn làm nòng cốt, trưởng thôn trực tiếp tham gia công tác huy động người mù chữ ra lớp, quản lý lớp nên đã tạo được sự chuyển biến tích cực về nề nếp, chất lượng như xã Nậm Sài, Thanh Kim (huyện Sa Pa), xã Bản Lầu, Nấm Lư (huyện Mường Khương)...

Quyết định số 499/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ sẽ giúp trẻ em là người dân tộc thiểu số được quan tâm, chăm sóc tốt hơn. Ảnh: T.L

Theo thống kê, từ năm 2016 đến nay, công tác xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ trong tỉnh đều thực hiện đạt và vượt chỉ tiêu so với kế hoạch đề án: Toàn tỉnh đã mở được 154 lớp xóa mù chữ, tăng 32,8% so kế hoạch; đã xóa mù chữ cho trên 10 nghìn người trong độ tuổi từ 15 đến 60 tuổi (gồm cả xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ), nâng tỉ lệ biết chữ của người biết chữ trong độ tuổi 15 đến 60 đạt 93,89% (mục tiêu Đề án đến 2020 tỉ lệ là 94%); nâng tỉ lệ người dân tộc thiểu số biết chữ mức độ 1 lên 93,89%, mức độ 2 đạt 96,72%.

Những con số trên đã phần nào thể hiện được sự hiệu quả của công tác xoá mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua.

Ông Nguyễn Thế Dũng, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh cho biết, để đạt được những kết quả đáng ghi nhận đó, các cấp, ngành, trong đó chủ chốt là ngành giáo dục đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hiệu quả. Điển hình công tác tuyên truyền về xoá mù chữ được ngành giáo dục và các địa phương tập trung triển khai thông qua các kênh thông tin đại chúng, pano, áp phích trực quan, sinh động, dễ hiểu. Các phòng Giáo dục các địa phương cũng đã phối hợp tốt với Đoàn thanh niên, các đơn vị lực lượng vũ trang cùng tham gia dạy xoá mù chữ và giáo dục sau khi biết chữ. Ngành giáo dục và các địa phương cũng tích cực huy động nguồn lực xã hội hoá trong thực hiện công tác xoá mù chữ. Các trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm văn hoá thể thao ở các địa phương luôn được tận dụng, huy động tối đa hiệu năng hoạt động…

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, đánh giá kết quả đạt được đảm bảo thực chất trong những năm tiếp theo, Lào Cai tiếp tục tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, gia đình và cộng đồng về mục đích, tầm quan trọng của việc thực hiện các mục tiêu xóa mù chữ đối với việc nâng cao dân trí, phát triển kinh tế, xã hội, xóa đói, giảm nghèo.

Tích cực phối hợp với Hội phụ nữ, Hội khuyến học, Đoàn thanh niên và Bộ đội biên phòng để mở và giảng dạy các lớp xóa mù chữ, hỗ trợ học viên nghèo vượt khó và đánh giá học tập cộng đồng cấp xã. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra thực hiện nhiệm vụ xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ; tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục, tạo sự đồng thuận, ủng hộ về tinh thần, vật chất của nhân dân.

Dạy tiếng dân tộc cho 100 học viên người Phù Lá

Bên cạnh việc xóa mù chữ, Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai đã phối hợp với Trường Cao đẳng Lào Cai tổ chức 2 lớp học tiếng dân tộc theo hình thức truyền khẩu cho người dân tộc Phù Lá thôn Khe Luộc, An Thành (xã Thống Nhất, TP Lào Cai).

Trao chứng chỉ tại thôn Chúng Chải A, TT Mường Khương, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.

Để triển khai lớp học, 2 đơn vị trên và chính quyền các địa phương phải tìm được nghệ nhân, người cao tuổi còn biết tiếng Phù Lá, Bố Y gốc, sau đó tổ chức lớp tập huấn về phương pháp sư phạm. 2 lớp dạy tiếng dân tộc theo hình thức truyền khẩu cho 50 học viên ở thôn Khe Luộc và 50 học viên thôn An Thành xã Thống Nhất.

Trong 1 tháng theo học, các học viên được tìm hiểu về lịch sử nguồn gốc của người Phù Lá ở Lào Cai; quê hương, bản làng, gia đình của người Phù Lá; lễ hội truyền thống của người Phú Lá; văn hóa, phong tục tập quán người Phù Lá ở Lào Cai…

Cùng với học tiếng dân tộc theo hình thức truyền khẩu, đồng bào dân tộc Phù Lá ở xã Thống Nhất còn được hướng dẫn cách sưu tầm, phục dựng, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu, đặc sắc.

Trong Quyết định 499, Thủ tướng Chính phủ đã giao Ủy ban Dân tộc làm đầu mối chỉ đạo, đồng thời tổ chức sơ kết 5 năm và tổng kết 10 năm thực hiện Chương trình. QĐ 499 cũng ghi rõ, kinh phí thực hiện Chương trình thuộc nguồn lực của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 và vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án có liên quan khác theo Luật Ngân sách nhà nước.

Có thể thấy, cách làm khoa học, cụ thể trong QĐ 499 là một kinh nghiệm cần thiết để áp dụng cho việc xây dựng các cơ chế, chính sách đầu tư, hỗ trợ vùng DTTS và miền núi trong thời gian tới đây.

Hằng Vũ