ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng: Vẫn có tình trạng "hòa giải dưới lưỡi dao"

Quốc hội bắt đầu thực hiện quy trình nhân sự Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội

"Công lý không bao giờ có giá rẻ"

Sáng 30/3, Quốc hội tiếp tục chương trình làm việc với phiên thảo luận ở hội trường về các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2016- 2021 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng (đoàn Bến Tre) đã tỏ ra băn khoăn cũng như đưa ra góp ý để hoạt động tư pháp ngày càng tốt hơn. Theo ông Nhưỡng: "Hiện vẫn tồn tại khái niệm "ngành tòa án", thực ra không có khái niệm nào là "ngành". Mỗi một tòa án là cơ quan hoàn toàn độc lập với nhau, không có khái niệm "tòa án cấp trên" và "tòa án cấp dưới". Các thẩm phán, hội thẩm hoàn toàn độc lập, không được can thiệp bất kỳ vấn đề có liên quan để ảnh hưởng đến công lý".

ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng - đoàn Bến Tre.

Đại biểu Nhưỡng đã nêu lên thực trạng về "chỉ tiêu xét xử", nhưng với ông, nếu kế hoạch làm việc thì cần có nhưng "kế hoạch xét xử" thì cần nghiên cứu lại. Ông cũng dẫn chứng: "Chúng ta thấy trên một số nước có những phiên tòa có thể xét xử diễn ra cả năm. Tôi rất nhớ một đồng chí ở Ban chỉ đạo cải cách tư pháp Quốc gia có nói "Công lý không bao giờ có giá rẻ, thậm chí đổi cả bằng xương máu"".

Vị đại biểu đoàn Bến Tre cũng băn khoăn với nội dung "xác định tỷ lệ oan sai" trong báo cáo: "Hãy hình dung xem mình hoặc người thân của mình ở trong số 0,0001% oan sai thì mình sẽ nghĩ như thế nào, chính vì tỷ lệ này có thể đã ảnh hưởng đến tâm lý. Tỷ lệ oan sai liên quan để tỷ lệ rất quan trọng, liệu có hay không có tỷ lệ công lý, công lý làm sao có tỷ lệ? Công lý là thiêng liêng, tròn trịa, công lý là công lý".

Bên cạnh đó, ông Nhưỡng cũng nêu về vấn đề hòa giải ở một số nơi vẫn chưa thực hiện thực chất: "Vừa qua chúng ta có luật hòa giải, đây là bước đổi mới. Nhiều hình thức hòa giải đã được chúng ta thực hiện. Tuy nhiên, nhiều người đã phản ánh với tôi là hòa giải chưa đạt độ thực chất, vẫn còn có tình trạng "hòa giải dưới lưỡi dao". Đấy không phải là tính chất hòa giải, tôi đề nghị làm sao người hòa giải thực sự trung lập, đảm bảo đi đến thỏa thuận công bằng".

Cuối cùng, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng cho rằng, cần phải nâng cao chế độ cho những thẩm phán tại Việt Nam. Ví dụ, lương nghị sĩ Quốc hội, Bộ trưởng của Australia là 65.000 USD/năm, lương của thẩm phán cấp huyện là 75.000 USD/năm, của thẩm phán cấp cao là 100.000 USD/năm.

Cuối cùng đại biểu Lưu Bình Nhưỡng đề nghị TAND tối cao, VKSND tối cao, Ban Dân nguyện cần dành thời gian làm việc, đặc biệt là vấn đề giải quyết các vụ việc giám đốc, tái thẩm đơn thư hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp để có xác định trách nhiệm chủ thể liên quan.

"Không được bàng quan trước tiếng kêu của nhân dân, cần quán triệt không được có thái độ tiêu cực trong hoạt động tư pháp, cứ bắt là có tội, cứ xử là phải có tội. Làm sao phải xứng đáng tư pháp là hộ pháp của nền kinh tế, toà án là hiện thân của công lý, chỗ dựa của công bằng, viện kiểm sát phải khẳng định vai trò khớp nối đầu vào và đầu ra của hệ thống tư pháp, bánh răng trung chuyển công bằng, khách quan, đủ bản lĩnh để bánh xe tư pháp không chệch khỏi đường ray công lý, công bằng", ông Nhưỡng nói.

Cần nâng cao chất lượng, kỹ năng

Cũng tại buổi thảo luận, ĐBQH Ngọ Duy Hiểu (đoàn Hà Nội) đã đề xuất một số nội dung nhằm nâng cao công tác tư pháp. Trong đó, đại biểu Ngọ Duy Hiểu cho rằng cần nâng cao chất lượng, kỹ năng công tác, kiến thức xã hội, đặc biệt là sự liêm chính và ý thức về lẽ công bằng đối với cán bộ hoạt động tư pháp.

Toàn cảnh phiên họp sáng 30/3.

Đại biểu Ngọ Duy Hiểu đề nghị: "Cần có đề án đưa các chức danh tố tụng như điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán... trải nghiệm tại các phòng tiếp công dân của ĐBQH và HĐND các cấp để thấu hiểu nhân dân hơn".

Đại biểu Nguyễn Tạo (đoàn Lâm Đồng) đánh giá, công tác tư pháp đã để lại một số dấu ấn như đẩy mạnh tranh tụng cả về hình thức lẫn nội dung; án lệ từng bước được áp dụng; hành chính tư pháp, tòa án điện tử được đẩy mạnh; bước đầu công khai minh bạch trong hoạt động tố tụng…

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (đoàn Bắc Kạn) cho rằng, quyền con người, quyền công dân đã được bảo vệ tốt hơn; tính tranh tụng trong hoạt động tố tụng được thể hiện rõ nét; tiệm cận với nhiều nội dung tiến độ của nền tư pháp quốc tế và các cơ quan tư pháp đã thực hiện tốt công tác phối hợp trong quá trình giải quyết các vụ án.

"Những thành tựu trong nhiệm kỳ đã thể hiện nỗ lực lớn của các cơ quan tư pháp trong điều kiện án tăng mạnh về số lượng, tính phức tạp trong khi các cơ quan tư pháp phải giảm biên chế theo yêu cầu", đại biểu Nguyễn Thị Thủy nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Văn Chiến (đoàn Hà Nội) nhấn mạnh, kết quả chung của ngành tòa án nói riêng và ngành tư pháp nói chung trong nhiệm kỳ là công tác xét xử các vụ án tham nhũng. Đại biểu Chiến nêu rõ, tất cả các vụ án tham nhũng đều được đưa ra xét xử kịp thời, đáp ứng yêu cầu chính trị; công tác chuẩn bị phiên tòa rất chu đáo, an ninh trật tự được bảo đảm; thông tin tuyên truyền được chú trọng.

Bên cạnh đó, các phiên tòa đều được thực hiện theo tinh thần cải cách tư pháp, đổi mới tranh tụng, bảo đảm quyền con người và phán quyết trên cơ sở tranh tụng công khai; công tác thu hồi tài sản được chú trọng; án được áp dụng nghiêm minh đối với các đối tượng cầm đầu nhưng cũng giảm nhẹ đối với đối tượng thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.

Lê Bảo