ĐBSCL đã từng bị nhấn chìm trong 800 năm!

Đã có 4 đợt biển tiến

Nhà địa chất học người Pháp H. Fontaine cho thấy bức tranh khái quát của việc biển đã từng có nhiều lần tiến và lùi, làm biến đổi mực nước biển.

Khoảng cuối Đại Trung sinh (Pleixtoxen) đầu Đại Tân sinh (Holoxen) có một đợt biển lùi. Mực nước biển hạ thấp khoảng 100-120m so với ngày nay khiến cho Biển Đông chỉ còn là một vũng nhỏ.

Từ năm 4850 đến năm 1650 trước công nguyên, đợt biển tiến Holoxen số 1 kéo dài 3.200 năm, dâng nước với 3 giai đoạn đỉnh cao: Dâng lên 4 m (vào năm 3900), 3m (năm 2950), và 2m (năm 2350). Từ năm 1650 đến năm 1150 trước Công nguyên, đợt biển lùi kéo dài trong thời  gian 500 năm với mức hạ thấp nhất: 0,8m.

Đợt biển tiến lần 2 xảy ra từ năm 1150 đến năm 850 trước công nguyên, thời gian 300 năm với đỉnh cao nhất xảy ra vào năm 950 trước công nguyên. Đợt biển lùi 2 xẩy ra từ năm 850 đến năm 200 trước công nguyên, thời gian 650 năm, với cực tiểu 1 m xảy ra vào năm 550.

Đợt biển tiến 3 xảy từ năm 200 đến năm 50 trước công nguyên, kéo dài 150 năm, mức cao nhất khoảng 0,4 m vào năm 50. Đợt biển lùi 3 xẩy ra từ năm 50 trước công nguyên đến năm 550 sau công nguyên, kéo dài 500 năm với mực nước thấp nhất -0,5 m vào năm 200.

Đợt biển tiến 4 xẩy ra từ năm 350 đến năm 1150. Từ năm 1150 đến 1950 nước biển dao động 1 m, xem như ổn định hơn các thời kỳ trước.

Điều đáng chú ý là khi so sánh những vết tích biển tiến, biển lùi ở Việt Nam, các nhà khoa học đã tìm thấy sự tương đồng với những dấu tích biển tiến biển lùi ở bờ bên kia của Thái Bình Dương, trên đất Mỹ: Biển lùi Óc Eo cách đây khoảng vài nghìn năm tương đương đợt biển lùi Florida -3 m cách đây khoảng hơn 2000 năm; Biển lùi Rạch Giá cách đây khoảng hơn 3.000 năm tương đương đợt biển lùi Crane Key -2 m cách đây khoảng hơn 3.000 năm.  

ĐBSCL đã từng bị nước biển nhấn chìm trong 800 năm

Trong những đợt biển tiến, biển lùi trên, đáng chú ý là đợt biển tiến 4 đã kéo dài trong vòng 800 năm (từ năm 350 đến năm 1.150 sau công nguyên), với đỉnh cao vào năm 650 và dâng 0,8m. Ở nước ta có một vùng đất chịu tác động trực tiếp của đợt biển tiến 4 là ĐBSCL.

Đợt biển tiến 3 với mức nước 0,4 m đã ngăn chặn sự lan tỏa của văn hóa sông Đồng Nai xuống đồng bằng, nên phần lớn miền Tây Nam bộ không có người sinh sống. Chỉ đến đầu công nguyên, khi nước rút xuống thì những người Mã Lai mới từ các đảo ngoài biển tràn vào, tạo dựng văn minh Óc Eo. Nhưng từ năm 350, nước bắt đầu dâng lên từ từ. Thời gian đó, người Óc Eo sống chung với lũ bằng cách dựng nhà sàn và phát triển giao thông đường thủy.

Nhưng đến năm 650, nước lũ lên quá cao, đến 1 m, khiến người Óc Eo không thể bám trụ lại được nữa. Một phần cư dân đã lên thuyền ra biển, trở lại những hòn đảo tổ tiên họ đã ra đi. Một bộ phận cư dân tiếp giáp Đông Nam Bộ thì lên vùng đất cao, thành một số tộc người Nam Trường Sơn hiện nay. Chỉ trong vòng 600 năm tồn tại, người Óc Eo đã kiến tạo đồng bằng sông Cửu Long thành một địa bàn văn hóa phát triển rực rỡ. Nhưng sau đó nền văn hoá này bị tiêu diệt một cách đột ngột.

Có nhiều cách giải thích sự biến mất của cư dân Óc Eo vào thế kỷ VI. Một cách lý giải được nhiều học giả trước đây thừa nhận: Đó là một cuộc chiến của người Chân Lạp từ phía tây tràn xuống cướp bóc và tiêu diệt cư dân Óc Eo. Nhưng cách lý giải này chưa đủ thuyết phục bởi lẽ những bằng chứng khảo cổ cho thấy không có vết tích của những đổ vỡ do cướp phá, tại thủ phủ Óc Eo, những vật quý hầu như còn nguyên vẹn. Nhưng có lẽ lý do quan trọng nhất cho thấy cuộc xâm lăng chưa từng xảy ra là: Vào thời điểm giữa thế kỷ VII, nước biển đã dâng cao trên phần lớn đồng bằng trong thời gian dài 30 năm khiến không ai trụ nổi.

Sau năm 665 nước biển bắt đầu rút. Nhưng phải 500 năm sau, tức là cho đến năm 1150 nước biển mới trở lại ổn định ở mức bình thường. Như vậy có thể suy ra: Cho tới giữa thế kỷ XII, đồng bằng Nam bộ chưa có người sinh sống. Điều này phù hợp với thư tịch cổ. Trong Chân Lạp phong thổ ký, ông Châu Đạt Quan, sứ thần nhà Nguyên đến Chân Lạp qua đường sông Tiền năm 1296, mô tả: “Hầu hết cả vùng đều là rừng sác rậm rạp, những vàm rộng của con sông lớn chạy dài hàng trăm lý, bóng mát um tùm của những gốc cổ thụ và cây mây dài tạo thành nhiều chỗ trú ẩn sum suê. Tiếng chim hót và thú vật kêu vang dội khắp nơi... Xa hơn tầm mắt chỉ toàn là cỏ kê. Hàng trăm hàng ngàn trâu rừng họp từng bầy trong vùng này. Tiếp đó, nhiều con đường dốc đầy tre gai chạy dài hàng trăm lý...”.

Như vậy, nhìn vào lịch sử, ĐBSCL do đất mới bồi và thấp đã bị nạn hồng thủy xóa đi sự sống của con người trong vòng sáu, bảy trăm năm. Từ năm 1150 nước rút trở lại mức độ bình thường cho đến năm 1950. Nhưng từ 1950 hình như đã bắt đầu một chu trình biển tiến mới! Mực nước đo được ở Hòn Dáu (Hải Phòng) trong 30 năm qua đã tăng lên hơn 30 cm.

Cả bằng chứng lịch sử và bằng chứng địa chất cho thấy đợt biển tiến 4 đã dìm đồng bằng sông Cửu Long trong nước biển và xoá đi nền văn minh Óc Eo.

(Trong bài có sử dụng một số tư liệu của Tạp chí Xưa và Nay)

Lương Mỹ