ĐBSCL: HIV/AIDS diễn biến phức tạp

Hội thảo do Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội tổ chức, với sự tham dự của gần 100 đại biểu Trung ương và 13 tỉnh thành ĐBSCL.

Hội thảo nhằm phổ biến những nội dung cơ bản mới của Luật phòng, chống HIV/AIDS và thảo luận về vai trò của Hội đồng nhân dân (HĐND) trong công tác này, cũng như trao đổi các biện pháp, bài học kinh nghiệm giúp HĐND các cấp thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ trong công tác phòng, chống HIV/AIDS và bạo lực gia đình.

Tiến sĩ Dương Quốc Trọng – Cục trưởng Cục phòng chống HIV/AIDS: So với cả nước, khu vực ĐBSCL có tỉ lệ nhiễm HIV giữa nam giới và nữ giới là 2,8 lần, trong khi tỉ lệ này của của nước là 6 lần. Đa phần người nhiễm HIV/AIDS ở lứa tuổi trẻ, trong đó nhóm tuổi từ 20 – 39 chiếm đến 78,94% trên tổng số người nhiễm HIV/AIDS được báo cáo. Mặc khác, dịch ở ĐBSCL đã có dấu hiệu lây lan trong cộng đồng, với tỉ lệ nhiễm HIV trong nhóm thanh niên khám tuyển nghĩa vụ quân sự là 0,26%, phụ nữ mang thai là 0,24% vào năm 2006.

Đây không phải là một con số quá cao so với tình hình chung, tuy nhiên, tỉ lệ bệnh nhân AIDS và tỉ lệ tử vong do AIDS lại khá cao, chiếm lần lượt 32,92% và 36,94% so với cả nước. Nếu như mỗi năm khu vực này có 1,5 triệu phụ nữ mang thai thì trong đó, khoảng 6.000 người bị nhiễm HIV và 2.000 trẻ sơ sinh bị lây nhiễm HIV từ mẹ. Trong 10 tỉnh có số trường hợp nhiễm HIV cao nhất cả nước thì khu vực ĐBSCL đã có 3 tỉnh là An Giang, Cần Thơ và Đồng Tháp.

Cũng giống như cả nước, hình thái dịch HIV/AIDS ở ĐBSCL vẫn trong giai đoạn dịch tập trung. Qua giám sát về tỉ lệ nhiễm HIV trong các nhóm đối tượng cho thấy, tỉ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy dao động ở mức cao trong những năm gần đây (năm 2002: 29,3%; năm 2003: 30,2%; năm 2004: 27,86%; năm 2005: 18,68% và năm 2006 là 22,77%). Tỉ lệ này tương đương với tỉ lệ chung của cả nước.

Thế nhưng tỉ lệ nhiễm HIV trong nhóm gái mại dâm ở khu vực này lại luôn luôn cao hơn so với mức chung, điều này cho thấy tình trạng lây nhiễm HIV qua đường tình dục ở ĐBSCL là rất cao. Trong đó đáng lo ngại nhất là TP Cần Thơ,  tỉ lệ nhiễm HIV ở nhóm gái mại dâm qua giám sát trọng điểm năm 2006 chiếm đến 33,86%, cao nhất cả nước. Cụ thể, từ 2002 đến nay, mỗi năm TP Cần Thơ có trên 200 trường hợp chuyển sang AIDS và khoảng 100 trường tử vong, riêng năm 2006 là 135 trường hợp. Điều đáng lo ngại là dịch không chỉ tập trung ở nhóm có nguy cơ cao mà còn có dấu hiệu lan ra cộng đồng.

Tỉnh kế tiếp có tình hình lây nhiễm HIV phức tạp ở ĐBSCL là An Giang. Đây là tỉnh đứng thứ 5 trong 10 tỉnh, thành có số người nhiễm HIV/AIDS cao nhất nước. 4 trường hợp nhiễm HIV đầu tiên của tỉnh được phát hiện vào năm 1993 là từ các cô gái hành nghề mại dâm ở Campuchia trở về. Chỉ riêng trong năm 2005, An Giang đã có 976 trường hợp nhiễm HIV, trong đó 409 trường hợp chuyển sang giai đoạn AIDS và 362 trường hợp tử vong. Cũng như Cần Thơ, tình hình lây nhiễm HIV/AIDS ở An Giang đang có xu hướng trẻ hóa và lây lan nhanh ra cộng đồng, với 16,7% là nông dân và trẻ em dưới 13 tuổi cũng chiếm một con số khá lớn.

Thực tế, những năm qua việc phòng, chống HIV/AIDS tại khu vực ĐBSCL luôn là vấn đề được Trung ương và địa phương hết sức quan tâm. Tuy nhiên, để tìm được một biện pháp khả thi và triệt để là điều không hề dễ dàng, mặc dù các tỉnh đều đã ban hành các chỉ thị triển khai chương trình can thiệp giảm tác hại, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phòng, chống HIV. Một trong những khó khăn cơ bản là ngân sách chi cho việc này còn thấp, mặc dù chương trình chống AIDS quốc gia và các tổ chức quốc tế đã tăng cường ngân sách cho khu vực.

Theo dự tính, với những người bị nhiễm HIV giai đoạn 2, cần khoảng từ 3.000USD–5.000USD/năm để chữa trị - đây là con số quá lớn đối với ngân sách quốc gia. Bên cạnh đó, tuy 12/13 tỉnh, thành của khu vực ĐBSCL đã thành lập các trung tâm chữa trị HIV nhưng hầu hết còn rất nghèo nàn, và công tác phòng, chống HIV/AIDS của khu vực tuy đã được triển khai nhưng còn manh mún, chưa triển khai và phát huy trên diện rộng do thiếu sự đồng thuận của các cấp cũng như trong nhận thức của người dân.

Dự kiến, kinh phí phòng, chống HIV/AIDS dành cho ĐBSCL năm 2007 là hơn 48,2 tỉ đồng, chiếm 15,55% ngân sách chương trình AIDS quốc gia. Trong đó, Trung ương cấp trên 17,8 tỉ đồng và kinh phí cho các dự án là gần 30,4 tỉ đồng. Đây không phải là con số nhỏ đối với ngân sách quốc gia, tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cần phải có sự đồng nhất của các cơ quan ban ngành, mà quan trọng nhất vẫn là HĐND các cấp – đại biểu quyền lực nhà nước của người dân tại địa phương.

Bà Lê Thị Hoài Thu – Chủ nhiệm UB về các vấn đề xã hội của Quốc Hội: Phòng chống HIV/AIDS là vấn đề cực kỳ trọng đại của việc phát triển xã hội, và đối tượng cần nắm về vấn đề này trước hết không ai khác chính là HĐND. Đây là đại biểu quyền lực của địa phương, với vai trò quan trọng nhất là ra các quyết định trên cơ sở những chính sách mà Chính phủ đã ban hành, cũng như giám sát việc thực thi của các ban ngành khác trên địa phương mình để chính sách đó đi vào cuộc sống.

Thu Hường – Lê Hồng Sơn