Để ăn chay vẫn đảm bảo đủ dinh dưỡng

Thứ năm, 11:18 26/08/2010 | Sống khỏe

Ăn nhiều món chay thanh nhạt, ít dùng chất béo nặng mùi một cách khoa học có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo vệ sức khỏe.

Ăn chay hay ăn mặn?

Ảnh minh họa.

Đối với loại hình ăn uống thường ngày, có người chủ trương ăn chay, có người lại chủ trương ăn mặn. Người ăn mặn cho rằng, thức ăn động vật cung cấp cho cơ thể protid tốt và lipid, thúc đẩy nhiều cho não và cơ thể phát triển, vì vậy, ăn mặn có thể làm cho ta cường tráng, tinh lực tràn đầy.
 
Người ăn chay lại cho rằng, món chay dinh dưỡng dễ hấp thu, món chay làm cho máu sạch, tâm tịnh khí hòa, cũng như giảm bớt hấp thu độc tố từ động vật và trì hoãn lão hóa.

Xét về góc độ dinh dưỡng học, ăn chay và ăn mặn đều có lợi và hại. Xét về thành phần dinh dưỡng, hàm lượng protid, canxi, vitamin tan trong dầu khi ăn mặn sẽ nhiều hơn so với ăn chay. Trái lại, acid béo không bão hòa, vitamin, chất xơ và một số nguyên tố kiềm tính khi ăn chay sẽ phong phú hơn so với ăn mặn.

Nên đa dạng hóa bữa ăn chay mới đầy đủ dưỡng chất.

Bất kể ăn chay hay ăn mặn, đều là những thực phẩm không thể thiếu cho con người. Ăn chay có điểm tốt của ăn chay, ăn mặn cũng có sự khéo dùng của ăn mặn. Cơ bản của sống lâu sống khỏe là sự phối hợp dinh dưỡng hợp lý, chớ chẳng phải dựa vào ăn chay hay ăn mặn.
 
Coi trọng sự phối kết và hấp thu dinh dưỡng là tiêu chí của văn minh hiện đại, cũng là nội dung quan trọng của văn hóa ẩm thực. Không thể tự “đày đọa” chính mình trong ăn uống. Ăn uống đúng đắn sẽ không “thích chay ghét mặn” hay “thích mặn ghét chay”, nên ăn uống cân bằng với phối kết hợp lý cả ăn chay lẫn ăn mặn.

Ăn chay ảnh hưởng đến sức khỏe?

Chất xơ trong món ăn chay hơi nhiều, tuy nó không phải chất dinh dưỡng, nhưng cũng cần thiết cho cơ thể. Chất xơ hút nước giãn nở, làm cho ta có cảm giác no, sẽ không ăn uống quá nhiều; chất xơ thúc đẩy nhu động đường ruột, tăng cường chức năng tiêu hóa và bài tiết, làm cho chất chuyển hóa rất chóng được bài ra ngoài, giảm bớt hấp thu của cơ thể đối với độc tố, theo đó giảm tỷ lệ phát sinh các bệnh đường ruột như: táo bón, ung thư đại tràng, ung thư trực tràng, trĩ…
 
Một phần chất xơ còn được vi khuẩn đường ruột phân giải tạo ra vitamin nhóm B như: inositol, vitamin B5 được cơ thể hấp thu tận dụng. Chất xơ còn giúp trì hoãn hấp thu đường, có tác dụng dự phòng đối với người bệnh đái tháo đường.

Nhà dinh dưỡng học cho rằng: ăn chay còn có thể làm đẹp, ăn nhiều rau giúp tăng chất béo thực vật, có thể đảm bảo làn da bóng mượt. Bởi vì chất kiềm và vitamin trong rau có chức năng điều tiết, chuyển hóa máu và tuyến mồ hôi, giúp tăng cường dinh dưỡng làn da. Acid linolenic trong chất béo thực vật là chất làm đẹp da lý tưởng, trong đó chứa vitamin E giúp dự phòng làn da khô ráp; ăn chay còn giúp đảm bảo mái tóc óng ả, mượt mà. Bất kể mùa nóng hay những mùa khác, ăn chay nhiều đều có ích. Tuy nhiên, các loại thịt cũng cần thiết, mấu chốt là phối kết hợp như thế nào cho hợp lý. Người ta đề xuất tỷ lệ 3:1, tức tỷ lệ 3 phần rau có 1 phần thịt, đều có ích cho việc đảm bảo sức khỏe và làm đẹp.

Ăn chay trường có nguy cơ?

Ăn chay chứa ít năng lượng, thiếu protid và lipid, thời gian dài với ăn chay là chính dễ gây ra suy dinh dưỡng. Nhà dinh dưỡng học cho rằng, tăng lượng hấp thu protid là nội dung quan trọng để cải tiến kết cấu của ăn uống. Một số nguy cơ của ăn chay trường liệt kê dưới đây:

Thiếu protid, lipd và acid béo không bão hòa: protid là nguyên liệu chínhcho cấu tạo và tu bổ của các tổ chức tếbào; lipid sản sinh nhiệt rất cao; chấtbéo không bão hòa còn được gọi là“lương thực của não”, rất quan trọngtrong việc thúc đẩy phát triển trí lực.Bạn gái ăn chay trường thì kinh nguyệt thường xuyên đến muộn, nữ vận độngviên ăn chay dễ xảy ra bế kinh.

Ảnh hưởng hấp thu vitamin: trong thức ăn thiếu lipid sẽ ảnh hưởng hấp thu vitamin tan trong dầu gồm vitamin A, D, E, K. Thiếu vitamin A dễ mắc chứng quáng gà và lây nhiễm đường hô hấp; thiếu vitamin D dễ mắc bệnh còi xương và chứng loãng xương; thiếu vitamin E dễ gây ra thiếu máu tán huyết, viêm da bã nhờn và rối loạn chuyển hóa acid amin, suy giảm sức miễn dịch; thiếu vitamin K dễ gây chảy máu mang tính tự phát; ăn chay trường còn dễ gây ra chứng thiếu vitamin B12, dẫn đến thiếu máu ác tính và suy thoái thần kinh.

Thiếu nguyên tố vi lượng: nguyên tố cần thiết cho cơ thể như: Zn, Ca, Fe… chủ yếu đến từ ăn mặn. Nguồn cung chính của Zn là thức ăn động vật, trong ăn uống 80% Ca đến từ sữa, 80% Fe đến từ thịt và trứng. Hàm lượng Zn, Ca, Fe trong ăn chay rất ít, mà lại chứa nhiều acid phytic và acid oxalic, sẽ gây cản trở hấp thu các nguyên tố vi lượng như: Zn, Ca và Fe.
 
Chẳng hạn trong cải bó xôi có chứa acid oxalic có thể kết hợp với Ca trong đậu hũ biến thành oxalat canxi, không được cơ thể hấp thu. Do vậy, người ăn chay trường dễ phát sinh một số bệnh do thiếu nguyên tố vi lượng gây ra. Ví dụ thiếu Zn có thể gây ra chứng chán ăn, suy chức năng sinh dục và chứng hiếm muộn; thiếu Ca sẽ gây ra chứng còi xương ở trẻ và chứng loãng xương ở người cao tuổi; thiếu Fe sẽ gây ra thiếu máu và ảnh hưởng phát triển trí lực của trẻ.

Làm thế nào đảm bảo dinh dưỡng khi ăn chay?

Hàm lượng protid trong thức ăn thực vật thấp, hơn nữa chất lượng không cao; hàm lượng muối vô cơ nhiều, nhưng tỷ suất tận dụng thấp; hàm lượng vitamin không toàn diện, thiếu một số vitamin tan trong nước và vitamin tan trong dầu. Do vậy, người ăn chay với thời gian dài bằng thức ăn chính từ thực vật, nếu không lưu ý phối kết dinh dưỡng, thì rất dễ xuất hiện chứng suy dinh dưỡng. Người ăn chay làm thế nào để tránh suy dinh dưỡng? Một vài hướng dẫn dưới đây nhằm đảm bảo sức khỏe cho bạn.

Tận dụng tác dụng “hỗ tương” của protid: các acid amino của protid trongthức ăn tự nhiên tồn tại một hiện tượng“bổ trợ” lẫn nhau, tức trong thức ăn này thiếu một loại acid amino nào đó, thìtrong thức ăn khác lại có chứa acid amino đó với hàm lượng rất phong phú, haithứ dùng chung thì sẽ có tác dụng hỗtương nhau.
 
Trong thức ăn chay, có thểdùng những thứ có hàm lượng protidcao như đậu, hạt để làm nguồn cungứng protid. Đưa vài loại thức ăn do thiếunhững acid amino khác nhau phối hợplại dùng chung, tận dụng tác dụng hỗtương của protid, tránh cho cơ thể bịthiếu hụt những acid amin cần thiết. Nếu ăn đậu đồng thời ăn chung với bắp hoặc cơm; khi ăn đậu phộng thì thêm ít bột mì. Những món xôi đậu đen, xôi vò (cóđậu xanh), cơm bát bửu (hỗn hợp cơmđậu-rau), xủi cảo… đều là một sự phối hợp dinh dưỡng tốt.

Bổ sung vitamin: ăn vừa đủ các loại quả hạch, cũng như tăng thời lượng phơi nắng, nhằm bổ sung vitamin D. Đối với người có dấu hiệu và đã xuất hiện triệu chứng thiếu vitamin B2, B12 như viêm khóe miệng, viêm da… có thể bổ sung một liều lượng nhất định các chế phẩm chứa vitamin B2, B12 dưới sự chỉ dẫn của thầy thuốc.

Nâng cao hiệu suất hấp thu Ca, Zn: dùng một số thực phẩm lên mennhư hũ chao, sữa chua, màn thầu, bia…Thông qua sự lên men có thể phân giảiacid phytic trong thức ăn thực vật, ngăncản sự kết hợp giữa Ca, Zn với acidphytic, theo đó nâng cao hiệu suất tậndụng Ca, Zn.

Chọn dùng nhiều loại thức ăn: lưu ý chọn dùng nhiều thức ăn, càng nhiều chủng loại càng dễ thỏa mãn nhu cầu các chất dinh dưỡng của cơ thể. Có thể ăn thêm hạt dưa, hạt bí, dùng trà… Còn có thể bổ sung thích đáng thức ăn nấm, nấm mèo, rong biển, làm cho dinh dưỡng được hấp thu toàn diện, cân bằng, có ích cho cơ thể.
 
Ngoài ra, nên tốn chút “công phu” trên các chế phẩm từ đậu (đậu chao, đậu hũ, đậu tương, đậu hũ ki…), không chỉ bảo lưu được đặc điểm của ăn chay, còn có thể mô phỏng làm ra những món ăn có cả màu sắc và hương vị như món ăn mặn, theo đó tăng sự thèm ăn cho mỗi người.
 
Theo Sức khỏe & Đời sống
hoaianh
Ý kiến của bạn
Đại học Quốc gia Hà Nội bổ nhiệm Hiệu trưởng và 4 Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược

Đại học Quốc gia Hà Nội bổ nhiệm Hiệu trưởng và 4 Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược

Y tế - 9 giờ trước

GĐXH - Đại học Quốc gia Hà Nội vừa công bố các quyết định về công tác cán bộ tại Trường Đại học Y Dược, trong đó GS.TS.TTND Lê Ngọc Thành được ký hợp đồng thực hiện công việc Hiệu trưởng theo quy định mới của Chính phủ. Đây cũng là trường hợp đầu tiên tại một trường đại học công lập áp dụng cơ chế này.

Đau đầu một tuần không khỏi, người phụ nữ 73 tuổi nhập viện phát hiện đột quỵ do vỡ túi phình mạch não

Đau đầu một tuần không khỏi, người phụ nữ 73 tuổi nhập viện phát hiện đột quỵ do vỡ túi phình mạch não

Sống khỏe - 12 giờ trước

GĐXH - Đau đầu kéo dài suốt một tuần nhưng nghĩ là bệnh thông thường nên tự uống thuốc, đi khám phát hiện người bệnh bị đột quỵ xuất huyết do vỡ túi phình mạch não.

Mỡ lợn hay dầu ăn tốt hơn? Chuyên gia chỉ ra cách dùng đúng để không gây hại sức khỏe

Mỡ lợn hay dầu ăn tốt hơn? Chuyên gia chỉ ra cách dùng đúng để không gây hại sức khỏe

Bệnh thường gặp - 16 giờ trước

GĐXH - Không ít người cho rằng mỡ lợn là "thực phẩm vàng" nên bỏ hẳn dầu ăn, trong khi số khác lại tuyệt đối tránh mỡ động vật vì lo tăng cholesterol. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, cả hai quan điểm đều thiếu cân bằng. Điều quan trọng không phải chọn mỡ hay dầu, mà là sử dụng đúng cách, đúng lượng và phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Uống thuốc nam trên mạng, người đàn ông 68 tuổi nhập viện vì suy thận mạn tiến triển nặng

Uống thuốc nam trên mạng, người đàn ông 68 tuổi nhập viện vì suy thận mạn tiến triển nặng

Sống khỏe - 18 giờ trước

GĐXH - Tin lời quảng cáo trên mạng, ông Hùng mua thuốc nam uống để điều trị suy thận mạn giai đoạn 3A. Hậu quả phải nhập viện vì chức năng thận suy giảm, bệnh tiến triển đến giai đoạn 4.

Khám thiếu máu, người phụ nữ 52 tuổi phát hiện ung thư dạ dày đã di căn xương

Khám thiếu máu, người phụ nữ 52 tuổi phát hiện ung thư dạ dày đã di căn xương

Sống khỏe - 21 giờ trước

GĐXH - Chỉ vì tình trạng mệt mỏi kéo dài và thiếu máu rất nặng, bà Hương đi khám thì bất ngờ phát hiện ung thư dạ dày đã di căn đến nhiều vị trí ở hệ xương dù trước đó không có biểu hiện điển hình.

5 dấu hiệu xuất hiện khi ngủ cho thấy sức khỏe đang báo động, nhiều người mắc phải mà không biết

5 dấu hiệu xuất hiện khi ngủ cho thấy sức khỏe đang báo động, nhiều người mắc phải mà không biết

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Ngủ ngáy, thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm hay ngủ đủ nhưng vẫn mệt mỏi... nhiều người cho rằng đó chỉ là hệ quả của tuổi tác. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây có thể là những tín hiệu sớm cho thấy cơ thể đang gặp vấn đề, nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ.

Bí quyết sống lâu: Người sống thọ thường giữ 4 thói quen này mỗi ngày

Bí quyết sống lâu: Người sống thọ thường giữ 4 thói quen này mỗi ngày

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Không có một loại thực phẩm hay bài thuốc nào quyết định tuổi thọ. Theo nhiều nghiên cứu theo dõi sức khỏe kéo dài hàng chục năm, người sống thọ thường có điểm chung là duy trì đều đặn 4 thói quen tưởng chừng rất đơn giản nhưng mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe.

Nam thanh niên 31 tuổi nhập viện sau nhiều ngày tập gym: Bác sĩ cảnh báo hội chứng tiêu cơ vân nguy hiểm

Nam thanh niên 31 tuổi nhập viện sau nhiều ngày tập gym: Bác sĩ cảnh báo hội chứng tiêu cơ vân nguy hiểm

Y tế - 1 ngày trước

GĐXH - Một nam thanh niên 31 tuổi ở Hà Nội phải nhập viện sau nhiều ngày tập gym cường độ cao liên tục. Bác sĩ xác định người bệnh mắc hội chứng tiêu cơ vân - tình trạng có thể gây suy thận cấp và nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời.

Ăn đủ protein quan trọng thế nào khi có tuổi?

Ăn đủ protein quan trọng thế nào khi có tuổi?

Sống khỏe - 1 ngày trước

Khi nhắc đến dinh dưỡng tuổi trung niên, protein thường bị xem nhẹ so với các dưỡng chất khác, dù giữ vai trò nền tảng. Một chế độ ăn đủ đạm, nếu được duy trì hợp lý, có thể tạo ra khác biệt rõ rệt cho sức khỏe và diện mạo theo thời gian.

Chức năng thận kém: Đừng bỏ qua những dấu hiệu sớm

Chức năng thận kém: Đừng bỏ qua những dấu hiệu sớm

Sống khỏe - 1 ngày trước

Tiểu đêm nhiều lần, tiểu bọt kéo dài hay mệt mỏi thường xuyên là những biểu hiện mà nhiều người dễ bỏ qua. Tuy nhiên, đây có thể là những tín hiệu cảnh báo chức năng thận kém và đang suy giảm dần theo thời gian. Theo các chuyên gia, phát hiện sớm và chủ động bảo vệ thận từ giai đoạn đầu có ý nghĩa rất quan trọng trong việc làm chậm tiến triển suy thận mạn.

Top

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.