Đề án nhà ở xã hội: Nên lấy điều kiện ở làm căn cứ

> Thu nhập dưới 1,5 triệu đồng được thuê nhà ở xã hội

Tuy nhiên, chính sách nhà ở xã hội không phải bây giờ mới có và những bài học ấy không hẳn đã hết giá trị.

 

 

Nhu cầu nhà ở luôn lớn tại các đô thị

Chương trình 49.000 tỷ đồng xây dựng 10.000 căn hộ giá rẻ của Bộ Xây dựng chưa đưa vào thực thi nhưng đã có không ít ý kiến e ngại về tính khả thi và những bất cập, đặc biệt là vấn đề chênh lệch cung cầu và sự tái diễn cơ chế xin – cho.

 

Ông Phạm Sỹ Liêm, Phó chủ tịch Tổng hội xây dựng đánh giá, nếu xã hội có khoảng 20% người giàu có khả năng mua được nhà ở, thì có khoảng 80% người cần. Bây giờ cũng không thể tính đến khả năng Nhà nước bỏ tiền ra xây vì nhu cầu quá lớn. Nhu cầu lớn, mà lượng cung ít sẽ sinh ra cơ chế “xin – cho”, chạy “cổng sau”. “Nếu “bôi trơn” 50 triệu đồng mà mua được nhà 200 triệu đồng tôi cũng sẵn sàng. Cho nên không phải đơn giản. Cái khó đầu tiên là quan hệ cung cầu”, ông Liêm nói.

Theo tờ trình Chính phủ của Bộ Xây dựng về cơ chế chính sách cho nhà ở xã hội, đối tượng được mua là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người lao động trong các thành phần kinh tế chưa có nhà ở hoặc có nhà ở nhưng diện tích bình quân dưới 5m²/người và có thu nhập bình quân tháng dưới 1,5 triệu đồng.

 

Theo ý kiến ông Liêm, tiêu chí 1,5 triệu đồng là không ổn. Việc xác định thu nhập ở nước ta hiện nay rất khó. Nếu tiêu chí đưa ra không tốt có thể sẽ là nguồn cơn để nảy sinh tiêu cực. Ông nói: “Theo tôi nên bỏ tiêu chí 1,5 triệu đồng này vì con số đó không nói lên điều gì. Người ta còn có thể có những thu nhập khác mà xã hội không biết, nên không lấy thế làm tiêu chuẩn”.

Theo nhiều chuyên gia bất động sản, tiêu chí dưới 1,5 triệu đồng/tháng cũng sẽ là một mâu thuẫn lớn với nhu cầu sở hữu nhà ở. Giám đốc một công ty tư vấn định giá bất động sản nói: “Thực tế với mức thu nhập này thì nguyên việc trang trải cho cuộc sống ở đô thị đã khó, chưa nói đến chuyện sở hữu nhà”.

Đồng tình với quan điểm này ông Liêm cho rằng: “Anh đã kêu là anh nghèo mà anh lại muốn có cái nhà riêng thì anh không phải là nghèo. Với anh nghèo thực sự, vấn đề quan trọng là phải làm cho anh có thu nhập, tạo công ăn việc làm để anh có thu nhập. Con cái anh có thu nhập. Mà muốn có thu nhập thì phải cho nó học hành. Nghĩa là tiền phải chi vào cái đó trước khi chi vào cái nhà. Anh ở thuê trước đã, khi thu nhập khá lên anh chuyển sang mua nhà. Hiện nay, một số người ít tiền muốn có nhà ngay, chúng ta phải giúp chấn chỉnh tâm lý này. Nguyện vọng rất chính đáng nhưng không khả thi”.

Theo các chuyên gia, với những công chức, gia đình trẻ, phương án khả thi nhất là Nhà nước xây nhà cho thuê với giá cả phải chăng. Tiêu chí lương 1,5 triệu đồng/tháng cũng cần phải xem xét lại.

Với kinh nghiệm đã có khi thực hiện chương trình nhà ở xã hội ở Hà Nội và khi làm Thứ trưởng Bộ Xây dựng, ông Phạm Sĩ Liêm cho rằng: “Không nên đưa ra tiêu chuẩn lương vì rất khó xác định. Tôi thấy cứ lấy điều kiện ở. Ta làm nhà ở, ai ở chật nhất sẽ giải quyết trước. Ai có nhà ở tồi tàn giải quyết trước. Cái đó khó nói dối, không như thu nhập. Nhưng làm thế nào để chống được “mật ít ruồi nhiều”, chỉ có cách công bằng nhất là rút thăm, chứ không xét”.

Một điểm nữa, theo nhiều chuyên gia cần phải lưu ý là không thể giao cho Nhà nước việc phân phối nhà ở xã hội. Sau khi có sản phẩm nhà, Nhà nước sẽ bàn giao lại cho công đoàn từng ngành, Nhà nước chỉ giám sát không làm công việc phân phối. Có thể rồi cũng có tiêu cực nhưng ít nhất còn có Nhà nước làm giám sát. Nếu để Nhà nước đứng ra phân phối thì sẽ không còn ai kiểm soát mà lại dễ rơi vào tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”.

 

Hà Nội xây dựng nhà ở xã hội: Không để nhếch nhác, xuống cấp   Cuối tuần này, tại khu đô thị mới Việt Hưng (Long Biên) UBND TP Hà Nội sẽ khởi công xây dựng nhà ở xã hội dành cho cán bộ, viên chức thu nhập thấp, khó khăn về nhà ở. PV Báo GĐ&XH đã có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Quốc Tuấn – Phó Giám đốc Sở Xây dựng – Cơ quan đầu tư xây dựng dự án này. Ông Tuấn khẳng định:   - Chúng tôi cam kết không có chuyện nhà ở xã hội sẽ nhếch nhác, xuống cấp khi sử dụng bởi đây không phải nhà bao cấp. Loại hình này được Nhà nước đầu tư, có thu hồi vốn bằng tiền thuê hoặc thuê mua thì Nhà nước sẽ có trách nhiệm bảo dưỡng, bảo trì căn nhà đó. - Vậy giá cho thuê được tính như thế nào, thưa ông? - Thành phố thực hiện theo quy định của Chính phủ. Đó là, giá cho thuê được tính bằng 20% tổng thu nhập của các thành viên trong độ tuổi lao động. Ví dụ, nếu 4 người trong gia đình có thu nhập 4 triệu đồng/tháng thì tiền thuê nhà chưa đến 1 triệu đồng/tháng.  - Giá trung bình 1m² nhà ở xã hội mà thành phố xây dựng tại Long Biên là bao nhiêu? - Giá nhà như bên Việt Hưng mà thành phố chuẩn bị khởi công, chưa tính tiền sử dụng đất và một số khoản khác thì khoảng 3,8 triệu đồng/m². Căn hộ có diện tích nhỏ nhất là 35m², rộng nhất là 60m².  - Bên cạnh việc thí điểm xây dựng nhà ở xã hội, chúng ta có tiến hành xây dựng các loại hình nhà ở khác, thưa ông? - Theo chỉ đạo của Chính phủ, thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục xây dựng các loại nhà khác như nhà ở sinh viên, nhà ở cho công nhân... Chúng tôi đang xây dựng kế hoạch trình lãnh đạo thành phố về việc xây dựng các loại nhà như trên. Trong năm nay, thành phố cố gắng khởi công nhà ở sinh viên. Nhà ở xã hội cũng sẽ được xây dựng tại nhiều nơi thuộc các quận huyện ven thành phố. Bởi loại hình nhà này không thể xây dựng ở nội đô được khi mà quỹ đất không còn, giá cả đền bù đắt đỏ. - Khi nào thì sẽ hoàn thành khu nhà đầu tiên này, thưa ông? - Chúng tôi phấn đấu vào khoảng quý 3/2010 để chào mừng 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. - Thưa ông, thành phố sẽ có những loại hình nhà ở xã hội như thế nào? - Trước mắt, tại đề án thí điểm này, thành phố tập trung xây dựng thí điểm 3 loại hình là: Nhà ở xã hội đầu tư bằng vốn ngân sách Trung ương dạng căn hộ cho gia đình thuê; nhà ở xã hội đầu tư bằng nguồn vay Quỹ đầu tư phát triển thành phố cũng dạng căn hộ cho thuê và  nhà ở xã hội cho công nhân lao động thuê bằng vốn đặt hàng mua nhà qua Quỹ đầu tư phát triển thành phố. - Theo ông đâu là những tồn tại về nhu cầu nhà ở trên địa bàn thành phố hiện nay? - Mặc dù đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên thành phố vẫn thiếu nghiêm trọng nhà ở cho người nghèo, người có thu nhập thấp, cán bộ, viên chức. Giai đoạn 2000- 2007, thành phố đã xây dựng mới trên 8,5 triệu m2 nhà ở, nhưng chủ yếu đáp ứng nhu cầu nhà thị trường, còn nhà ở cho người thu nhập thấp, người có khó khăn về nhà ở đang là vấn đề bức xúc. Theo tính toán, với mức thu nhập trung bình hiện nay, việc mua được căn hộ chung cư trung bình với giá chỉ 7 -  9 triệu đồng/m² đối với gia đình cán bộ có mức thu nhập khoảng 4 - 6 triệu đồng/hộ/tháng thì cũng không đủ khả năng để mua nhà ở theo giá thị trường. Chính vì vậy, việc mong muốn mua được nhà ở với cán bộ, công chức là hết sức xa vời. Khó khăn nữa là chưa có sự vào cuộc của hệ thống tài chính, ngân hàng trong việc tạo điều kiện cho người có nhu cầu về nhà ở vay vốn tạo lập nhà ở. - Theo ông nhu cầu về nhà ở xã hội hiện nay của Thủ đô như thế nào? - Để có cơ sở xây dựng chương trình phát triển nhà đến 2010 định hướng đến 2020, trong đó có phần nhà ở xã hội cần có điều tra tổng thể về nhà ở, nhu cầu của đối tượng, khả năng chi trả... Dự báo, đến năm 2010, Hà Nội cần khoảng 7 triệu m2 nhà ở, tương đương 120.000 căn hộ cho các đối tượng có nhu cầu về nhà ở, nhu cầu nhà của cán bộ, viên chức khoảng 18.000 căn hộ, trong đó nhu cầu về nhà ở cho thuê, thuê mua chiếm khoảng 20-30%, công nhân các khu công nghiệp có nhu cầu khoảng 250.000 m2, tương đương 6.000 căn hộ. Do vậy, thành phố thấy cần thiết phải triển khai thí điểm xây dựng để rút kinh nghiệm trước khi xây dựng đại trà mô hình này. - Xin cảm ơn ông!                                                                                      Hồng Sơn (thực hiện)