Dễ vô sinh vì đứt niệu đạo sau

> Vô sinh vì "hạt lạc chạy trốn"
> Vô sinh vì có tới... "2 bộ phận nhạy cảm"

Không ít bệnh nhân đã mất đi chức năng sinh sản và tình dục chỉ vì một cái ngã bình thường nhưng làm đứt niệu đạo.  Trong khi hiện nay, kỹ thuật tạo hình niệu đạo vẫn là thách thức và ước muốn của phẫu thuật viên chuyên ngành ngoại tiết niệu.

Mất chức năng “trọng yếu” vì tai nạn 

Trung tâm Nam học và Hiếm muộn Hà Nội đã tiếp nhận khá nhiều bệnh nhân bị hỏng chức năng sau nhiều lần phẫu thuật đứt niệu đạo nhưng không thành công. Theo TS. Lê Vương Văn Vệ thì những bệnh nhân tìm đến trung tâm thường đã mang bệnh án vô sinh, do ca phẫu thuật nối niệu đạo cho kết quả xấu.

Anh Nguyễn Bình Đ, xã Thụy An, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình đến Trung tâm chữa bệnh “thằng nhỏ” ngủ gật sau khi mới kết hôn gần 2 tháng, với tâm trạng vô cùng lo lắng. Tuy nhiên, qua chẩn đoán thì tình thế không đơn giản như suy đoán ban đầu.

Anh Bùi Quang D, xã Tất Thắng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ cùng vợ đến Trung tâm, với nỗi e thẹn hiện rõ trên khuôn mặt. Anh D đề nghị luôn với bác sĩ cho vợ thụ tinh trong ống nghiệm.

Không dễ dàng chấp nhận yêu cầu của bệnh nhân khi chưa tận tay “bắt mạch”,  TS. Vệ đề nghị khám cả hai vợ chồng, tìm hiểu tiền sử bệnh và kết luận chẩn đoán không quá bi quan như suy nghĩ của anh D.

Hoá ra, đây là một trong những trường hợp bị xuất tinh ngược do biến dạng giải phẫu và thương tổn hệ thần kinh giao cảm và phó giao cảm tại chỗ- có thể tiến hành phẫu thuật nội soi cắt lại cổ bàng quang và cho kết quả tốt. 

Lấy lại chức năng “cậu nhỏ” phải qua 4 lần phẫu thuật

Theo các chuyên gia trong ngành, muốn duy trì được chức năng sinh sản và chức năng tình dục sau khi bị tai nạn vỡ xương chậu gây đứt niệu đạo sau, thì phải trải qua rất nhiều ca phẫu thuật phức tạp.

Theo PGS. TS Trần Ngọc Bích, Trưởng khoa phẫu thuật Bệnh viện Việt Đức, tại khoa đã tiến hành mổ một số bệnh nhân nam thành công. Tuy nhiên, để những bệnh nhân này có thể lấy lại phong độ cho “vùng trung tâm” thì mỗi bệnh nhân phải trải qua không dưới 4 lần phẫu thuật. Dưới đây là một trong số ít bệnh nhân may mắn sau khi mang bệnh án đứt niệu đạo sau.

Anh Nguyễn Thành S, xã Tân Lễ, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, bị tai nạn giao thông vỡ xương chậu. Trước khi mổ tạo niệu đạo sau đã được mổ 3 lần để xử trí các thương tổn nội tạng trong ổ bụng, vá da và mổ nối niệu đạo sau lần 1. Sau khi vết mổ ổn định, tiếp tục thực hiện ca phẫu thuật lần thứ 5.

Đường mổ dọc qua  khớp mu, cắt tổ chức xơ, xác định thiếu gần 2,8 cm đoạn niệu đạo thiếu và thay thế đoạn niệu đạo thiếu bằng vạt niêm mạc bao qui đầu hình đảo. Theo dõi sau mổ gần 6 năm, “cậu nhỏ” đã về được với trạng thái cũ- thẳng khi cương, tiểu chủ động và dễ, tia to.

Tuy nhiên, trường hợp bị nặng và cũng phải tiến hành tới 4 lần phẫu thuật phức tạp là bệnh nhân Trần Văn H 21 tuổi, xã Quảng Thạch, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá, bị tai  nạn ô tô đè qua bụng, xương chậu và bộ phận sinh dục.

Bệnh nhân đã được mổ 3 lần. Lần 1 vào 5/2007 mổ cấp cứu thắt động mạch chậu trong, khâu néo khớp mu, mở thông bàng quang và khâu lại da “cậu nhỏ” bị rách. Lần 2 mổ vào 7/2007 mổ cắt nối niệu đạo sau nhưng bị hẹp niệu đạo lại. Lần 3 cắt  bỏ  một  đoạn  niệu đạo trước bị chít hẹp từ giữa bìu tới  giữa bụng “cậu nhỏ”. Bệnh nhân được chuyển tới Bệnh viện Việt Đức trong tình trạng chít hẹp niệu đạo sau, mất đoạn niệu đạo trước, mất 2/3 bao qui đầu và sẹo da “cậu nhỏ” ở quanh rãnh qui đầu và lưng “cậu nhỏ”.

Sau khi tiến hành phẩu thuận ngày 2/1/2008 mổ qua khớp mu và tầng sinh môn. Cắt bỏ tổ chức xơ, dùng vạt da - niêm mạc bao qui đầu hình đảo dài 3,5 cm để tạo niệu đạo mới  và  nối  với  niệu  đạo  tiền  liệt  tuyến  và  đầu  niệu  đạo  hành.

Tuy nhiên, với ca phẫu thuật này TS. Bích chưa thật sự yên tâm vì khi phẫu tích lấy cuống mạch cho vạt hình đảo, mạch máu ở tổ chức dưới da ít hơn so với bình thường do da và tổ chức dưới da bị dập - rách ở lần bị tai nạn và được  khâu lại nên nuôi dưỡng của vạt hình đảo không được tốt.

Cũng theo TS. Bích thì đây là một trong những bệnh nhân may mắn khi bị chấn thương đứt niệu đạo sau. Vì hầu hết những bệnh nhân bị chấn thương kiểu này đã phải chấp nhận số phận khi mất đi chức năng chính của “vùng trung tâm”.

Bị va đập mông rất dễ đứt niệu đạo sau

Theo các chuyên gia trong ngành thì, khi bị tai nạn giao thông ở thế ngã ngồi hay bị va đập phần mông rất dễ bị đứt niệu đạo sau. Nhất là đối với những trường hợp bị chấn thương vỡ khung xương chậu.

Phẫu thuật tạo hình niệu đạo sau để phục hồi chức năng tiết niệu có nhiều phương pháp và đạt được kết quả ngày càng khả quan. Tuy vậy, kỹ thuật tạo hình niệu đạo vẫn là thách thức và ước muốn của phẫu thuật viên chuyên ngành Ngoại tiết niệu.

Một trong những di chứng đáng quan tâm của đứt niệu đạo sau là chức năng sinh sản và tình dục.

Theo TS. Lê Vương Văn Vệ thì, vấn đề sinh sản và tình dục sau phẫu thuật tạo hình niệu đạo sau chấn thương vỡ xương chậu, trên thế giới nghiên cứu cũng chưa nhiều. Vấn đề này trong nước chưa được nghiên cứu cơ bản (chưa có tài liệu công bố) do chúng ta chưa có điều kiện về kinh tế, nhân lực để quan tâm đúng mức.

Do đó, trên thực tế khi  niệu đạo sau bị mất đoạn hoặc mổ một vài lần không đạt kết quả thì việc mổ lại để khâu nối niệu đạo khó thực hiện và nếu làm thì nguy cơ hẹp lại rất cao và gây ngắn - cong “cậu nhỏ”. Bệnh nhân nếu không được tạo hình thêm một đoạn niệu đạo sau thì thường phải chịu dẫn lưu bàng quang vĩnh viễn bằng những kỹ thuật khác nhau.

Bên cạnh đó, theo PGS. TS Trần Ngọc Bích, với đứt niệu đạo nói chung cho cả niệu đạo sau và  niệu đạo trước để có kết quả tốt, không bị hẹp miệng nối thì miệng nối không được căng và phải được nuôi dưỡng tốt. Do vậy, đoạn niệu đạo thiếu không được dài và phải có khả năng di chuyển 2 đầu niệu đạo lại.

Việc chọn chất liệu thay thế đoạn niệu đạo cũng rất cầu kỳ. Có thể sử dụng tạo hình niệu đạo được tuy nhiên độ dài cuống mạch này thường ngắn và nuôi dưỡng không đảm bảo. Hơn thế nữa, phải lựa chọn vị trí da không mọc lông. Ở người lớn xác định rất dễ nhưng ở trẻ em xác định rất khó nếu lấy phải vùng bị mọc lông sau này sẽ có kết quả xấu.

Ngoài ra, da tuy không có lông nhưng vẫn có tuyến bã nên cũng không hoàn toàn là chất liệu tốt. Còn ruột thừa hay đại tràng Sigma chuyển vào thay niệu đạo sau thì cũng có nhược điểm là niêm mạc ruột  luôn tiết chất nhầy nên có khả năng nhiễm khuẩn ngược dòng vào túi tinh, kết quả lâu dài của loại chất  liệu hay kỹ thuật này cũng chưa được xem là tốt. 

Mai Hạnh