Dị tật bẩm sinh (2): Thủ phạm giấu mặt

Mang thai lần 3 - nguy cơ cao

Ở bệnh viện, khi siêu âm cho sản phụ, các bác sĩ không được tiết lộ giới tính thai nhi, nhưng trường hợp của chị Ly, do thai bị dị tật nên đã được thông báo. Qua hai lần khám và tư vấn tiếp theo, các bác sĩ đã khuyên vợ chồng chị cân nhắc việc chấm dứt thai kỳ. Bạn bè chị cũng khuyên nên thương lấy mình và đứa con, khi nó ra đời với dị tật mà không thể sống cuộc sống bình thường. "Thực lòng, em mong sinh ra một đứa con khỏe mạnh chứ không phải là đứa con trai mà đầy khuyết tật thế này" - chị Ly rầu rĩ nói.

Theo các số liệu tạm thống kê tại một số bệnh viện, tỉ lệ trẻ dị tật là con thứ 3 trở lên rất đáng lưu ý. TS Lê Anh Tuấn, Phó Giám đốc BV Phụ sản TƯ cho biết, trong một nghiên cứu của BV, tỉ lệ dị tật thai ở phụ nữ mang thai lần đầu chiếm khoảng 5%, mang thai lần 2 là 36%. Tỉ lệ thai bất thường ở phụ nữ mang thai lần 3 trở lên là cao nhất, chiếm tới 59%. Cùng đó, các bác sĩ lưu ý những trường hợp đa thai cũng có nguy cơ bị dị tật, chết lưu cao gấp 7 - 15 lần so với thai thường. Như trường hợp hai bé trai sinh đôi dính nhau Cu và Cò ở Quỳnh Lưu - Nghệ An đã được phẫu thuật tại Bệnh viện Nhi TƯ và một số các ca song sinh dị tật khác, phần lớn đều được sinh ra trong một gia đình không có tiền sử bất thường về sức khỏe.

TS Trần Danh Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán trước sinh, BV Phụ sản TƯ cho biết, hiện Việt Nam chưa có một nghiên cứu cụ thể nào về dị tật thai nhi nói chung nhưng trung bình mỗi tháng, Trung tâm khám và tư vấn cho khoảng 200 ca có những bất thường và 1/3 trong số đó phải đình chỉ thai.

Những nguy cơ tiềm ẩn

Về các trường hợp mang thai bất thường, theo GS.BS Trần Đông A, Phó Giám đốc BV Nhi Đồng 2, TP HCM, nguyên nhân chưa được xác định một cách rõ ràng. Tuy nhiên có những yếu tố liên quan như do di truyền, rối loạn nhiễm sắc thể, thai phụ tiếp xúc với hóa chất hoặc tia xạ trong lúc mang thai, sử dụng thuốc không đúng cách...

Theo TS Lê Anh Tuấn, trong số các bệnh mắc khi mang thai gần đây nổi trội nhất là bệnh Rubella. Theo đó, trong 3 tháng đầu mang thai nếu mẹ bị rubella thì 100% phải đình chỉ thai vì trẻ sinh ra sẽ bị mù, điếc, dị tật tim, rối loạn thần kinh.

Bên cạnh đó, việc vô tình hoặc sử dụng thuốc vô tội vạ, không theo tư vấn chỉ định của bác sĩ cũng là nguyên nhân gây nên bất thường ở thai nhi. Đối với thai nhi, mỗi bộ phận ở các tuổi thai khác nhau có những mức độ nhạy cảm đối với các loại thuốc mà sản phụ sử dụng. Ví dụ ở mắt từ tuần thứ 4 - 8; tim từ tuần thứ 3 - 6; thần kinh từ tuần 3 - 5; tay chân từ tuần 4 - 7; răng - miệng từ tuần 7 - 8; tai từ tuần 4 - 9 và bộ phận sinh dục ngoài từ tuần 7 - 9 rất dễ có bất thường bởi các phản ứng phụ từ thuốc người mẹ dùng. Còn từ tuần tuổi thứ 12 trở ra, khi các cơ quan, bộ phận của thai nhi đã được tạo hình hoàn chỉnh thì các yếu tố gây dị tật khó tác động nhưng các bà mẹ cần lưu ý thai vẫn có thể bị nhiễm độc do thuốc hoặc nhiễm khuẩn, nhiễm virus hoặc ký sinh trùng từ mẹ.

Theo kết quả thống kê, số người bị thiểu năng về thể lực, trí tuệ ở Việt Nam chiếm tới 1,5% dân số, trong đó số trẻ mới sinh bị dị tật bẩm sinh do di truyền chiếm khoảng 1,5 - 3% và xu hướng tiếp tục gia tăng do điều kiện sống, môi trường độc hại, lối sống hoặc phong tục tập quán lạc hậu và chưa được phát hiện sớm, điều trị sớm. Tỉ lệ trẻ sinh ra được sàng lọc tại Việt Nam mới chỉ dưới 1%, trong khi các nước khác trên thế giới làm được rất nhiều: Australia 100%, Singapore 99%, Thái Lan 80%. Nhiều người nghĩ rằng, dị tật bẩm sinh không thể phòng ngừa, song theo các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành, việc tầm soát, sàng lọc trước sinh giúp nhiều gia đình phòng ngừa được nhiều bệnh và những yếu tố dẫn đến dị tật bẩm sinh ở trẻ.

Theo BS Trần Danh Cường, để phòng ngừa dị tật, những phụ nữ trước khi chuẩn bị mang thai cần đi khám sức khỏe toàn diện, điều trị dứt điểm những bệnh đang mắc, cần được theo dõi chặt chẽ những bệnh mãn tính như tim mạch, hen, dị ứng... trong thai kỳ.         

*Tên nhân vật trong bài viết đã được thay đổi

Hà Thư