Điểm sáng trong việc đưa kỹ thuật y học cao về gần dân

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật tinh hoàn ẩn cho các bác sĩ Bệnh viện Nhi Thái Bình. Ảnh: V.T

Cả nước hiện có 22 bệnh viện hạt nhân với 98 bệnh viện vệ tinh

Thưa ông, năm 2016, để đẩy nhanh và mạnh tiến độ thực hiện các mục tiêu của Đề án giảm tải bệnh viện,Chính phủ, Bộ Y tế đã liên tiếp ban hành những Chỉ thị, kế hoạch thực hiện. Ông có thể nói thêm về những chính sách này?

- Giải quyết tình trạng quá tải bệnh viện là một trong các nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của ngành Y tế. Khi Chính phủ phê duyệt Quyết định số 92, Bộ Y tế đã xây dựng Đề án Bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2013 - 2020. Đặc biệt, vào tháng 3/2016, sau khi Chính phủ ra Chỉ thị số 08/CT-TTg về việc tăng cường giảm tải bệnh viện, Bộ Y tế và UBND các tỉnh, thành phố, các bệnh viện đã tích cực triển khai nhiều giải pháp để thực hiện Đề án.

Hiện không chỉ 5 chuyên ngành (nội, ngoại – chấn thương, sản nhi, ung bướu, tim mạch) mới quá tải, mà rất nhiều chuyên ngành khác cũng nằm trong diện đó. Năm 2016, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký bổ sung thêm 5 chuyên ngành mới tham gia vào hệ thống các chuyên ngành cần giảm tải gồm: Nội tiết, thần kinh, huyết học lâm sàng, hồi sức cấp cứu và chống độc. Bốn bệnh viện lớn khác gồm: Bệnh viện Nội tiết Trung ương, Bệnh viện Thống Nhất (TPHCM), Bệnh viện ĐH Y Dược TPHCM, Bệnh viện ĐH Y Hà Nội cũng tham gia thực hiện nhiệm vụ của bệnh viện hạt nhân. Đến nay, cả nước có 22 bệnh viện hạt nhân với 98 bệnh viện vệ tinh nằm trong Đề án Bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2016 - 2020.

Là người theo dõi sát các bệnh viện hạt nhân và bệnh viện vệ tinh, theo ông, đâu là những điểm sáng mà Đề án Bệnh viện vệ tinh đạt được?

- Lợi ích sáng nhất của Đề án Bệnh viện vệ tinh đã thấy rõ, dành cho cả ba bên: Bệnh viện tuyến Trung ương, tuyến cuối ở các thành phố lớn – Bệnh viện tuyến dưới - Người bệnh. Tôi nhấn mạnh lợi ích mà người dân được hưởng.

Đơn cử, trong chuyên ngành ngoại – chấn thương, Bệnh viện Việt Đức đã chuyển giao kỹ thuật khó cho nhiều bệnh viện của tỉnh như: Lào Cai, Hà Giang, Điện Biên… Với phẫu thuật chấn thương, vết thương mạch máu ngoại vi, trước đây, các bác sĩ Bệnh viện Việt Đức đã phải cắt cụt chi cho không ít bệnh nhân chuyển đến từ bệnh viện tuyến dưới do kỹ thuật chưa phát triển. Đến nay, sau khi được chuyển giao kỹ thuật, số bệnh nhân chuyển tuyến giảm, có nơi còn 0%. Khi tôi đến thăm BVĐK Lào Cai, có bệnh nhân khóc vì thấy hạnh phúc quá, họ được cứu sống ngay tại bệnh viện quê nhà.

Với mô hình đưa y tế về gần dân hơn, Sở Y tế TPHCM còn triển khai đưa bác sĩ từ các bệnh viện quận, huyện có uy tín về luân phiên tăng cường cho các trạm y tế xã, phường. Với các bác sĩ ở tuyến dưới, nhiều người chia sẻ với tôi, không chỉ học được ở bác sĩ tuyến trên về mặt kỹ thuật, mà còn học được cả tác phong, thái độ đúng mực của họ. Đó là điều rất đáng quý.

Cần có sự vào cuộc đồng bộ

Chắc hẳn, việc thực hiện Đề án Bệnh viện vệ tinh 3 năm qua cũng gặp không ít khó khăn, thưa ông?

- Chắc chắn vậy. Tại một số địa phương đã tham gia Đề án Bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2013-2015, nhưng chưa cấp hoặc cấp chưa đủ kinh phí đối ứng, chưa đầu tư trang thiết bị, chưa bố trí đủ nhân lực cho bệnh viện vệ tinh để bảo đảm điều kiện tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật. Đây là lý do chính khiến các bệnh viện tuyến trên không thể làm hạt nhân cho các bệnh viện vệ tinh. Hiện vẫn còn hơn 20 tỉnh, thành phố chưa có bệnh viện vệ tinh, nhất là các tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Một trong những nguyên nhân của thực trạng này là do các lãnh đạo ở những địa phương này chưa rõ bệnh viện vệ tinh là gì, mạng lưới này sẽ đem lại hiệu quả ra sao? Khi hiểu được, tôi nghĩ các địa phương sẽ sẵn sàng đầu tư xây dựng và phát triển mạng lưới bệnh viện, chuyên khoa vệ tinh để phục vụ người dân tiếp cận với những kỹ thuật cao ngay tại địa phương.

Ông có thể chia sẻ một vài giải pháp để nâng cao tính bền vững của Đề án Bệnh viện vệ tinh trong thời gian tới?

- Tôi phải khẳng định, để chữa được căn bệnh “trầm kha” quá tải, thực hiện tốt Đề án Bệnh viện vệ tinh cần có sự vào cuộc của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp, đặc biệt là sự nỗ lực đồng bộ cả bệnh viện tuyến trên lẫn tuyến dưới. Sự cố gắng một chiều không thể đạt kết quả tốt được.

Giai đoạn tới, cần tập trung chỉ đạo mở rộng mạng lưới và ưu tiên đầu tư cho các bệnh viện vệ tinh, để đảm bảo đủ điều kiện tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật. Bên cạnh đó, Bộ Y tế và các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục chỉ đạo thực hiện chế độ bệnh viện tuyến trên định kỳ cử chuyên gia, bác sĩ đến khám, chữa bệnh, đào tạo cán bộ tại bệnh viện tuyến dưới, nhất là ở các vùng khó khăn. Có chế độ luân phiên với người hành nghề tại cơ sở khám, chữa bệnh với những chế độ, chính sách phù hợp. Các bệnh viện tuyến trên chú trọng hỗ trợ y tế từ xa cho tuyến dưới, có các bệnh viện vệ tinh trong hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật, tư vấn, đào tạo v.v… Ngoài ra, phải chủ động thực hiện tốt Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện, cải cách thủ tục hành chính, thay đổi phong cách, thái độ phục vụ người bệnh…

Để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, bên cạnh các chính sách của Chính phủ, của Bộ Y tế, cần phải có sự đánh giá, thẩm định thường xuyên giữa các bệnh viện hạt nhân với bệnh viện vệ tinh; giữa Bộ Y tế với các địa phương. Đặc biệt, rất cần có sự đồng thuận và hỗ trợ của địa phương (về các ưu đãi như vốn, quỹ đất…) để Đề án Bệnh viện vệ tinh tại các địa phương thành hiện thực.

Trân trọng cảm ơn ông!

PGS.TS Lương Ngọc Khuê nhấn mạnh: Trong việc thực hiện Đề án Bệnh viện vệ tinh, nếu lãnh đạo các bệnh viện không sát sao thì sẽ không đạt hiệu quả như mong muốn. Bộ Y tế sẽ chỉ đạo các bệnh viện tuyến trên tăng cường chuyển giao kỹ thuật và chuyên môn cho tuyến dưới và coi đây là nhiệm vụ quan trọng, tiêu chí đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ hàng năm của các bệnh viện.

Võ Thu (thực hiện)