Đồng bào vùng bão lũ miền Trung và ĐBSCL: Nỗi lo Tết không nhà

Giữa bộn bề công việc sau bão, các địa phương ở ĐBSCL bị thiệt hại từ cơn bão số 9 đang dành ưu tiên cao nhất cho việc hỗ trợ cất mới 39.766 ngôi nhà bị sập hoàn toàn, sửa chữa 125.182 nhà tốc mái, hư hỏng... Một khối lượng công việc khổng lồ, hàng vạn số phận khốn khó ấy liệu xoay xở thế nào, khi cái Tết đang gần kề...

Thiếu vốn nghiêm trọng

Ngày 9/12/2006, chỉ 4 ngày sau bão, đến kiểm tra tình hình tại tỉnh Bến Tre, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ đạo: "Tôi quan tâm nhất là nhà ở cho dân. Các đồng chí phải coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới". Thủ tướng yêu cầu bỏ tất cả các thủ tục hành chính trong việc xét duyệt từ ấp lên huyện mà cử đoàn cán bộ đến tận hộ dân để cấp tiền Chính phủ hỗ trợ để họ tự mua vật liệu cất lại nhà.

Với mức thiệt hại cực lớn, chỉ tính theo mức hỗ trợ do Chính phủ quy định là 5 triệu đồng/căn đối với 29.048 nhà sập và từ 1-3 triệu đồng/căn đối với 92.721 nhà tốc mái, hư hỏng, nhu cầu hỗ trợ lên tới hơn 334 tỉ đồng.

Nhưng dẫu đã dốc hết nguồn kinh phí dự phòng của tỉnh 14,5 tỉ đồng, tiếp nhận hỗ trợ của Chính phủ 165 tỉ đồng và cứu trợ xã hội gần 29,5 tỉ đồng, Bến Tre vẫn thiếu 215 tỉ đồng để hỗ trợ khẩn cấp đợt hai cho 22.736 hộ nghèo, chính sách (chỉ mới đúc bộ cột từ 2-2,5 triệu đồng hỗ trợ đợt một) và chăm lo cho 69.985 hộ khác mà hầu hết đều thuộc diện cận nghèo hơn tháng qua chưa được hỗ trợ gì.

Vận động nhân dân đùm bọc lấy nhau, dè sẻn từng chút để chỉ với 5 triệu đồng vẫn có thể kéo dài tuổi thọ ngôi nhà từ 15-20 năm (cột bêtông cốt sắt, đòn tay gỗ nhóm 4, mái tôn hoặc phypro ximăng), theo báo cáo tổng hợp của UBND tỉnh ngày 11/1, Bến Tre đã có 20.819/29.048 nhà sập được "khôi phục tạm thời" (cần được hiểu chính xác là chưa lợp mái) và 80.024/92.721 nhà hư hỏng, tốc mái được "sửa chữa tạm ổn" (không thể hiểu là nhà hoàn chỉnh).

Viễn cảnh "màn trời chiếu đất" đón giao thừa của 20.926 gia đình chưa "khôi phục tạm thời" hay "sửa sang tạm ổn" ở Bến Tre có thể thấy sờ sờ trước mắt.

Công bằng trên hết...

Ngày 19/12/2006 xảy ra sự kiện 16 hộ dân xã Bình Thắng, huyện Bình Đại (Bến Tre) lên trụ sở tiếp dân của T.Ư Đảng và Chính phủ tại TPHCM khiếu nại: Mức hỗ trợ khôi phục nhà ở được Chính phủ quy định cụ thể cho mọi đối tượng, nhưng Bình Đại chỉ cấp tiền (đợt một 2 triệu đồng/hộ) cho đối tượng nghèo, chính sách trong khi Ba Tri không hề phân biệt đối tượng.

Ba Tri "xé rào" khiến Bình Đại phải trực tiếp lên TPHCM cung cấp văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, rồi về họp mặt với 16 hộ dân Bình Thắng, đặc biệt tung hết cán bộ của huyện xuống 6 xã bị thiệt hại nặng chủ động họp dân để phổ biến chủ trương và lắng nghe ý kiến phản hồi. Nhờ vậy, mọi sai sót khi đánh giá mức độ thiệt hại của cán bộ cơ sở đều được huyện điều chỉnh kịp thời.

Cũng do thiếu vốn nên mọi trường hợp được nhận cứu trợ vượt quá 1 triệu đồng tiền mặt hoặc vật liệu xây dựng có giá trị cao đều được cấn trừ sao cho tổng mức hỗ trợ không vượt quá quy định của Chính phủ - Chủ tịch Uỷ ban MTTQ kiêm Phó BCĐ khắc phục hậu quả bão số 9 tỉnh Bến Tre Hồ Vĩnh Sang nhấn mạnh. Mặt trái của chủ trương công bằng trên hết là đã hơn 1 tháng sau bão mà phần lớn trong tổng số 121.769 gia đình có nhà bị sập, bị tốc mái, hư hỏng vẫn chịu cảnh khôi phục dở dang.

... nhưng không cào bằng

Đó là chủ trương của lãnh đạo Tiền Giang khi cương quyết hỗ trợ cất mới 20 triệu đồng/căn cho 250 hộ chính sách, 7 triệu đồng/căn cho 1.531 hộ nghèo và 6 triệu đồng/căn cho 2.835 hộ thường có nhà bị sập; đối với 14.032 hộ có nhà bị tốc mái, hư hỏng vẫn hỗ trợ sửa chữa theo quy định chung.

Do mức độ thiệt hại ít hơn, nguồn lực khắc phục dồi dào hơn nên Tiền Giang bảo vệ được lẽ công bằng: Trước bão, định mức xây nhà tình nghĩa là 20 triệu đồng; sau bão, đối tượng chính sách khó khăn hơn không lý gì lại hỗ trợ ít hơn.

Đến ngày 15/1, Tiền Giang đã xuất kinh phí dự trữ của tỉnh 16,3 tỉ đồng, tiếp nhận hỗ trợ của Chính phủ 22 tỉ đồng và cứu trợ của xã hội gần 15 tỉ đồng, giúp dân sửa chữa 14.032 nhà tốc mái, hư hỏng, chỉ còn hơn 870/4.621 nhà sập là chưa kịp khởi công, tập trung ở 2 huyện Gò Công Tây và Gò Công Đông. Tiền không thiếu (các hộ đều được ứng trước 70% định mức), chỉ thiếu công thợ, vật liệu xây dựng cung ứng chậm tại các xã cù lao và chủ yếu là do tập quán chọn ngày tốt dựng nhà nên sẽ có khoảng 30% đợi qua Tết Nguyên đán mới khởi công.