Dự án luật BHYT: Đảm bảo sự công bằng trong thụ hưởng

>> Bộ Y tế muốn tăng gấp đôi mức đóng bảo hiểm y tế

Hơn 36,7 triệu người tham gia BHYT

Theo Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu, BHYT là một chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, là loại hình bảo hiểm mang ý nghĩa nhân đạo và chính trị to lớn, có tính chia sẻ cộng đồng sâu sắc, góp phần quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu công bằng xã hội trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân.

Qua 15 năm thực hiện chính sách BHYT đã thu được những thành quả quan trọng, góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Theo đó, số lượng người tham gia BHYT tăng nhanh và đạt được mục tiêu mở rộng các đối tượng tham gia BHYT, năm 2006 là 36,7 triệu người (BHYT bắt buộc là 10,5 triệu người, tự nguyện là 11,1 triệu người, người nghèo là 15,1 triệu người), đạt tỉ lệ bao phủ 42% dân số cả nước. Điều này khẳng định tính đúng đắn và phù hợp trong lựa chọn chính sách tài chính thông qua BHYT – cơ chế đảm bảo tài chính y tế mang tính xã hội cao dựa trên nguyên tắc đoàn kết, tương trợ chia sẻ rủi ro trong nhân dân.

Bên cạnh đó, việc mở rộng cơ sở khám chữa bệnh BHYT (cả công lập và tư nhân) đã tạo thuận lợi cho người tham gia BHYT tiếp cận, lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh. Chính sách y tế đã góp phần xoá đói giảm nghèo và thực hiện mục tiêu công bằng xã hội trong chăm sóc sức khoẻ nhân dân cũng như thay đổi nhận thức của người dân trong việc lựa chọn giải pháp tài chính chăm lo sức khoẻ cho bản thân, gia đình.

Tuy nhiên, thực trạng các doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh cá thể trốn BHYT khá cao. Hiện mới chỉ có khoảng 50% đối tượng diện bắt buộc tham gia BHYT thuộc khối doanh nghiệp. Mặt khác, chính sách BHYT tự nguyện chưa được nghiên cứu đầy đủ, sát thực tiễn... Do đó, các quy định chưa chặt chẽ, thiếu tính ổn định, mức đóng BHYT bắt buộc không thay đổi trong nhiều năm qua so với mức độ gia tăng chi phí khám chữa bệnh cũng là những khó khăn lớn trong quá trình thực thi chính sách này...

Chỉ một cơ quan quản lý, chịu trách nhiệm cụ thể?

Trước nhiều vấn đề “gai góc” cần được thảo luận kỹ về dự luật này, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng cần xác định rõ mô hình quản lý cho hiệu quả, hợp lý, tránh chồng chéo với nhiều cơ quan cùng quản lý. “Tôi ủng hộ quan điểm cùng chi trả và xác định nguồn ngân sách hỗ trợ cho kỹ để cân đối ngân sách Quỹ này”, Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu bày tỏ. Đồng tình với quan điểm trên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận nhấn mạnh đến việc cần xây dựng theo hướng chỉ một cơ quan quản lý Quỹ này, nếu chúng ta khắc phục được những tồn tại hoạt động trong thời gian qua. “Việc một cơ quan quản lý đầu mối là nên làm. Cái gì hiệu quả hơn, thuận lợi hơn cho dân thì chúng ta nên mạnh dạn đề xuất. Theo tôi, Bộ Y tế nên có đề xuất cụ thể sau khi đã nghiên cứu kỹ, không để việc 3 cơ quan cùng quản lý một quỹ “giẫm chân” lên nhau”, ông Thuận nói.

Để thúc đẩy nhanh quá trình ban hành dự luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên nhất trí với Ban Soạn thảo là để tiến tới BHYT toàn dân phải có một lộ trình cụ thể, bởi điều kiện thu nhập của nhân dân chưa cao. “Trong lúc này, việc kết hợp cả BHYT tự nguyện và bắt buộc cũng như thực hiện đồng chi trả là cần thiết”, Phó Chủ tịch Nguyễn Đức Kiên kiến nghị cụ thể.

Là cơ quan chủ trì thẩm tra dự án Luật BHYT, Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội Trương Thị Mai đặt vấn đề cần làm rõ việc ngân sách Nhà nước sẽ tham gia mức độ nào vì chúng ta đang hướng tới người nghèo và người có thu nhập thấp...

Xây dựng cơ chế giám sát, thực hiện công khai, minh bạch

Tiếp thu các ý kiến thảo luận của Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu nhấn mạnh: Việc xây dựng dự án luật này đã được chuẩn bị công phu, có sự tổng kết bước đầu sau 15 năm thực hiện chính sách BHYT. Tuy nhiên, dự luật cũng cần được tính toán kỹ để khi đưa vào thực tế cuộc sống “sát” hơn. Đặc biệt làm sao khi nhân dân ốm đau đều được thụ hưởng các dịch vụ y tế với tinh thần, thái độ và sự công bằng, không để xảy ra tình trạng khó khăn hơn cho người nghèo. Bên cạnh đó, dự luật cũng xây dựng trên cơ sở tạo điều kiện cho người có bảo hiểm được quyền lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh ngoài công lập khi cơ sở này đáp ứng được các tiêu chuẩn. Bộ trưởng cũng đề nghị Thường vụ Quốc hội tiếp tục cho ý kiến về những vấn đề còn quan điểm khác nhau giữa các cơ quan, ban, ngành trong khi xây dựng dự án Luật BHXH.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng đánh giá cao nỗ lực của Ban soạn thảo, đồng thời kiến nghị Bộ Y tế, Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội cần tiếp tục bàn bạc cụ thể nhiều vấn đề còn ý kiến khác, đi đến thống nhất trước khi trình ra Quốc hội. Với một số vấn đề khác, Ban Soạn thảo nên đưa ra các phương án để các đại biểu Quốc hội thảo luận khi xem xét dự luật này. Phó Chủ tịch lưu ý việc xây dựng luật này phải đảm bảo sự đồng bộ với các luật khác như Luật Chăm sóc sức khoẻ nhân dân, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Bảo hiểm xã hội...

Về quan điểm xây dựng luật, Phó Chủ tịch cho rằng, cần làm rõ các nội dung, quan điểm về BHYT toàn dân. Thể hiện sự đảm bảo tính công bằng xã hội, nhân đạo và bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN. Chính sách viện phí, cơ chế đầu tư cho y tế cũng cần được phân tích, lý giải cụ thể, đặc biệt là BHYT cho nông dân, quyền lợi của người tham gia BHYT, đảm bảo quyền lợi cho người nghèo, người ưu đãi... “Ban Soạn thảo cũng nên xem xét việc xây dựng quy định về trách nhiệm của cơ sở khám chữa bệnh với người có BHYT để có cơ sở giám sát; lộ trình thực hiện BHYT bắt buộc và tạo sự đồng thuận rộng rãi trong nhân dân thông qua nguyên tắc công khai, minh bạch và phân cấp quản lý BHYT”, Phó Chủ tịch Tòng Thị Phóng kết luận.

Lê Hồng Sơn