Làm mới chương trình và SGK
Tại Hội nghị "Đánh giá 3 năm thực hiện đổi mới chương trình và sách giáo khoa bậc THPT " do Bộ GD&ĐT mới tổ chức ở cả hai miền Nam - Bắc, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển nhận xét: "Chương trình và SGK của bậc phổ thông còn nhiều hạn chế, quá tải về nội dung và chưa phù hợp với trình độ đại trà của học sinh".
Còn theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học (Bộ GD&ĐT) Vũ Đình Chuẩn, giữa chương trình giáo dục với điều kiện cơ sở vật chất nhà trường còn chưa phù hợp. Nếu so với chương trình giáo dục ở các nước phát triển, nhiều chương trình như giáo dục kỹ năng sống, tin học, ngoại ngữ... còn hạn chế, chưa tích hợp trong xây dựng chương trình.
|
Sang giai đoạn 2015-2020, chương trình SGK sẽ tiếp tục thực hiện phân luồng triệt để sau THCS, sau THPT với việc điều chỉnh cơ cấu hệ thống giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
(Nguồn: Bộ GD&ĐT) |
Ngoài ra, khi áp dụng giảng dạy, Bộ GD&ĐT mới phát hiện chương trình có sự trùng lặp nội dung ở một số môn học như Sinh học, Công nghệ, Giáo dục công dân. Một số môn có quan hệ mật thiết nhưng lại chưa hỗ trợ cho nhau. Theo đó, cần làm mới chương trình và SGK theo hướng tích hợp ở lớp dưới, phân hóa mạnh ở lớp trên, đề cao tự học, chương trình phù hợp với các vùng miền...
Theo lãnh đạo Bộ GD&ĐT, tiến trình thay SGK được tiến hành từ năm 2002 và dự kiến năm 2015 sẽ tổ chức thay toàn bộ SGK. Như vậy, để đảm bảo bộ SGK có thể dùng cho 13 năm. Không có chuyện mỗi năm đổi sách một lần.
Trước mắt, để khắc phục những hạn chế của SGK bậc THPT, Vụ trưởng Vũ Đình Chuẩn cho rằng,cần ban hành các tài liệu hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức, xác định rõ từng bài các nội dung cần dạy và học. Đặc biệt, phải đổi mới cách thức kiểm tra, thi cử, bỏ kiểu kiểm tra thuộc lòng sự kiện.
Còn theo Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, trong 3 năm triển khai đại trà chương trình và SGK THPT, Bộ GD&ĐT cũng đã điều chỉnh kế hoạch giáo dục từ 35 tuần lên 37 tuần thực học; Ban hành khung phân phối chương trình, biên soạn tài liệu hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng... để giúp giáo viên, học sinh triển khai có hiệu quả hơn chương trình và SGK mới.
Công việc khổng lồ
Theo GS.VS Phạm Minh Hạc (nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT), hiện chương trình SGK mới của chúng ta chỉ mới triển khai thực hiện. Cấp tiểu học sử dụng được 2 vòng, THCS 2 vòng và THPT 1 vòng. Đặc biệt, SGK lớp 12 chỉ mới triển khai từ năm học 2008.
Để đánh giá SGK mới đó có ưu, nhược điểm gì, cần tổng kết chương trình và thống kê những gì cần sửa chữa. Nếu thay thế chương trình, trước hết phải biên soạn chương trình, có một bộ sách phù hợp với chương trình đó, phải in thử và thí điểm sử dụng sách mới này, sau đó chỉnh sửa để có bộ sách hoàn chỉnh.
|
|
|
Năm 2010 sẽ đánh giá tổng quan chương trình SGK 12 năm. |
Ở nhiều nước trên thế giới, đang học chương trình này, họ đã chuẩn bị sẵn chương trình khác thay thế. Tuỳ từng quốc gia nhưng phần lớn trung bình 10 năm, họ thay SGK một lần. Việc thử sách, ít nhất phải triển khai thí điểm từ 3 năm trở lên mới đánh giá hết ưu, khuyết điểm.
Những ý kiến này cũng được GS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường dân lập Lương Thế Vinh (Hà Nội) đưa ra phân tích. Theo GS Văn Như Cương, năm 2008 là năm đầu tiên thực hiện SGK mới ở lớp 12. Đến năm 2015, khối này mới dùng sách đến lần thứ 7. Việc đóng góp ý kiến cho SGK mới thực hiện ở một số lớp, riêng lớp 12 chưa ai đánh giá.
Ngoài ra, để có một chương trình mới, ít ra phải trải qua nhiều quy trình: Viết chương trình, Bộ GD&ĐT duyệt, Hội đồng Nhà nước duyệt và Chính phủ quyết. Muốn có SGK mới, phải có các chuyên gia viết, thí điểm sử dụng sách và bồi dưỡng giáo viên.
Tại Mỹ, để thay SGK, họ không chỉ lấy ý kiến giáo viên, các chuyên gia mà còn lấy ý kiến của người dân. Theo GS Văn Như Cương: "Nếu trong thời gian quá vội vã, tôi sợ sẽ không thể triển khai những việc này một cách khoa học". Đặc biệt, chương trình và SGK mới này phải phù hợp với vùng miền khác nhau nên phải có nhiều bộ SGK khác nhau, phải đào tạo giáo viên mới và huấn luyện giáo viên cũ để có thể đáp ứng được chương trình mới... "Liệu có thể hoàn thành trước năm 2015 một số lượng công việc lớn này không?", GS Văn Như Cương lo ngại.
|
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phải chịu trách nhiệm về SGK
Theo dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quy định tiêu chuẩn SGK; Việc biên soạn SGK; Việc chọn sách để dạy thí điểm, tổ chức dạy thí điểm, lấy ý kiến đóng góp của nhà giáo, nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục, hội nghề nghiệp, học sinh; Việc thẩm định, duyệt và quyết định chọn sách để sử dụng làm SGK.
Ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho rằng, cần quy định ngay trong Luật tiêu chuẩn về chương trình giáo dục và SGK; Nguyên tắc lựa chọn và sử dụng SGK. Có chế tài xử lý trách nhiệm, nhất là đối với người đứng đầu khi để xảy ra sai sót, nhằm khắc phục những bất cập về vấn đề này; Trong đó có tình trạng quá tải về nội dung chương trình và nhiều sai sót trong SGK. |
H. Nguyên - T. Châu