Đứa con của tử tù: Hoạt động trong lòng địch

 

Tôi gặp ông trong một buổi trao tặng kỷ vật kháng chiến cho Bảo tàng quân sự Việt Nam. Tay ông run run ôm kỷ vật và là kỷ niệm in dấu bằng máu và nước mắt của chính vợ con ông. Đó là bức ảnh cậu con trai 5 tuổi và vợ ông bị nhốt trong trại giam của Cục An ninh quân đội Sài Gòn tình cờ được đưa vào ống kính và ngòi bút của nhà báo Pred Branfman. Trên tờ Ramparts của Anh tháng 12/1973, hình ảnh hai mẹ con ông được xuất hiện dưới tiêu đề “The Pow’s we left behind” (Tù nhân sau chiến tranh). Đó chính là nhân chứng sống cho tội ác của Mỹ ngụy đã gây ra như một trang ký ức đau buồn nhất trong cuộc đời ông.

 

Chiến sĩ tình báo Lê Hiền tên thật là Lê Văn Trọng, sinh năm 1929, quê ở xã Ninh Trung, huyện Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà. Ông tham gia cách mạng từ năm 1945 đến năm 1954 thì tập kết ra Bắc trong Sư đoàn 305, đóng ở Thanh Hoá, có nhiệm vụ chống cưỡng ép di cư ở Bùi Chu - Phát Diệm.

 

Hai bố con ông Lê Văn Trọng hiện nay.

 

Cuộc đời ông sang một bước ngoặt khi vào năm 1960-1963 ông được cử đi học ở Trường Quân sự chính trị của Bộ tổng tham mưu, học lớp lý luận chính trị trung cao cấp nhưng ngụy trang dưới tên Cục nghiên cứu của Bộ tổng tham mưu. Thực ra đó là trường đào tạo cán bộ chiến sĩ tình báo. Năm 1963 một cuộc “sát ngạch” của Cục tình báo được tiến hành một cách âm thầm. Cả lớp chỉ có mình ông được lựa chọn để đào tạo chuyên sâu hoạt động trong lòng địch. “Lúc đó tôi khoảng 34 - 35 tuổi. Trở ra Hà Nội, tôi được huấn luyện chừng một năm. Năm 1965 tôi chính thức bắt tay vào công tác tình báo với bí danh Lê Hiền, cấp bậc đại úy”, ông nhớ lại.

 

Nhiệm vụ ban đầu của ông là vào Sài Gòn để bắt mối và xây dựng cơ sở cách mạng. Nhưng lúc đi thì xảy ra một sự cố nhỏ về thiên tai. Vào đến Đồng Hới, Quảng Bình thì gặp trận mưa lớn, lụt lội không thể đi được. Ông phải trú ở đó mất gần một tháng chờ nước rút. “Trong cái rủi lại có cái may. Một buổi có đoàn cán bộ của Bộ Y tế đi công tác ở Vĩnh Linh cũng nghỉ tại khách sạn Đồng Hới.

 

Trong lúc lân la hỏi chuyện, tôi nói chuyện với một cô thư ký trong đoàn tên là Loan. Hỏi ra mới biết đó là người bà con của tôi ở Đà Nẵng. Lúc nhỏ có gặp một lần nhưng chiến tranh, dòng họ ly tán, giờ mới gặp lại nhưng không ai còn nhận ra nhau nữa. Theo thứ tự thì cô ấy phải gọi tôi là cậu. Cô này từng có “tiền sử” vượt ngục ở Hội An ra Bắc. Cô nói nhà ở 18, Phan Đình Phùng, Hội An, cũng là bác họ của tôi nữa. Tôi mừng lắm vì ít ra mình đã có một địa chỉ tin cậy để liên lạc. Vậy là tôi quyết định xin đổi hướng địa bàn hoạt động đến Đà Nẵng. Đề xuất của tôi đã được cấp trên chấp thuận.

 

Cả nhà chụp ảnh lưu niệm trước khi Lê Hiền được cấp trên điều vào Sài Gòn. Lúc đó Lê Văn Hùng mới 6 tháng tuổi.

 

Đây chính là bước ngoặt mang tính định mệnh của cuộc đời ông. “Nếu không có quyết định táo bạo nhưng hết sức tình cờ này, không biết tôi có phải gặp những sự kiện đáng nhớ song cũng đầy mất mát như sau này không? - chiến sĩ tình báo Lê Hiền nhớ lại: Từ Quảng Bình tôi đi tiếp vào Huế rồi vào Hội An. Việc đầu tiên là tìm đến nhà người bà con mà cô Loan, cháu tôi đã chỉ ở 18, Phan Đình Phùng. Nhà ông bác họ có 5 người con đi kháng chiến nên luôn ở trong diện đặc biệt bị theo dõi và nhòm ngó. Nếu đến thẳng đó hỏi thì rất dễ bị tra hỏi nên tôi phải “bắc cầu” qua một người bà con khác. Tôi nói rằng là người vào Nam buôn bán đã lâu, nay có ý định đến Đà Nẵng làm ăn.

 

Sau đó, tôi được bác họ giới thiệu cho ở nhờ nhà người bà con, là thư ký cho đồn cảnh sát Hoàng Hoa Thám, Đà Nẵng, ít tuổi hơn nhưng theo thứ tự thì tôi phải gọi bằng anh. Mừng như mở cờ vì “nơi nguy hiểm cũng là nơi an toàn nhất”. Nếu mọi việc thuận lợi, đây sẽ là vỏ bọc tốt nhất cho công tác tình báo”.

 

Nhờ thế mà ông trốn được các buổi kiểm tra giấy tờ tuỳ thân gắt gao, dù đã có đầy đủ giấy tờ, nhưng đó chỉ là giả mạo, không thể chắc chắn chúng không thể bị phát hiện. Để an toàn hơn, ông chiếm được lòng tin của ông anh họ, với lý do cần có chỗ yên ổn để làm ăn buôn bán, ông anh họ đồng ý cho ông nhập khẩu vào với gia đình. Thành người bản xứ, hoạt động của ông cũng dễ dàng hơn, an toàn cho tính mạng hơn trong suốt 3 năm trời. Đây cũng có thể coi là một kỳ tích về sự khéo léo và khôn ngoan của ông.

 

 

Thấy ông ở đó lâu mà vẫn không nhòm ngó đến cô gái nào, ông anh họ gợi ý đến chuyện cưới xin. “Thực ra tôi cũng đã có một đời vợ nhưng đã ly dị rồi nhưng nghĩ cũng đã đến lúc lập gia đình để có chốn có nơi, vừa để làm bình phong cho công tác hoạt động”, ông Trọng nói.

 

Ông anh họ làm mối cho ông một cô tên là Trà Thị Tâm, thợ may, là con gái của ông chủ hiệu may Thanh Tâm. Cô Tâm đẹp người đẹp nết nên thường bị lính ngụy nhòm ngó nhưng gia đình cô vốn là gia đình kháng chiến, sao có thể chấp nhận cô lấy lính ngụy được. Để tiếp cận “đối tượng”, ông dẫn một cô cháu gái đến xin học may để “xem cô Tâm là người như thế nào, có đáng tin không. “Và với tiệm may vừa may đồ vừa dạy nghề, suốt ngày có người ra vào sẽ là điều kiện thuận lợi nhất cho việc hoạt động”, Lê Hiền thoáng nghĩ.

 

Về nhà ông viết một lá thư cho cô Tâm nói rõ là đã có một đời vợ, muốn xây dựng tình cảm với cô. Không biết do duyên số hay may mắn mà việc lấy vợ của ông khá dễ dàng dù bố vợ tương lai của ông khá kén chọn. Lễ cưới của ông có khá nhiều lính ngụy đến dự, cho thấy ông đã tạo được vỏ bọc khá vững. “Trước khi cưới vợ, tôi làm báo cáo viết bằng mực mật gửi về cho cơ quan tình báo của ta ở Hà Nội về lý lịch của vợ và được cấp trên chấp nhận với 3 điều kiện: Đúng thủ tục, tiết kiệm và an toàn. Lúc đó, Mỹ nguỵ có một quy định những ai cưới vợ thì phải làm một bố cáo hôn thú thông báo tên tuổi, quê quán dán ở cơ quan chính quyền trong vòng 15 ngày, nếu không có ai kiện cáo gì thì mới cho kết hôn. Lúc đó tôi chỉ mong sao cho nhanh hết 15 ngày, bởi vì ảnh mình thì sờ sờ ra đó mà tên thì lại là tên giả, nếu chẳng may có ai phát hiện ra thì lộ hết”.

 

Lê Văn Hùng lúc 5 tuổi. Ảnh chụp lúc bị bắt giam cùng mẹ tại Cục An ninh quân đội Sài Gòn.

 

Tháng 10/1967 ông cưới vợ. Ngay đêm tân hôn, ông đã nói thật với người vợ mới cưới rằng, ông là cán bộ kháng chiến từ ngoài Bắc vào. Từ đó, vợ ông cũng trở thành một mắt xích quan trọng trong hoạt động của chồng. Nhưng cũng từ đây, những khó khăn, nguy hiểm bắt đầu rình rập tổ ấm có cả hai người hoạt động bí mật ngay cạnh đồn địch. Chỉ còn 3 tháng nữa bà Tâm sinh con thì một buổi tối, địch ập vào nhà bắt giam người vợ sắp đến kỳ sinh nở. Điều này khiến ông không khỏi băn khoăn: Mình là cán bộ nằm vùng chính gốc sao chúng không bắt mà lại bắt vợ? Chỉ đến khi vợ ông được trả về, câu trả lời mới được làm rõ. Hóa ra bà bị bắt là do có người tố cáo bà “tổ chức hoạt động tuyên truyền cho cộng sản trong xưởng may. Chắc chỉ do ghen ghét với sự phát đạt của xưởng may Thanh Tâm chứ không phải bị lộ do có nội gián”.

 

Lúc đó, vợ ông cũng rất thông minh chỉ ra điểm sơ hở của việc bắt giam rằng nếu nói bà là người tuyên truyền cho cộng sản thì hãy cho “cộng sản” đó vẽ một kiểu áo rồi đối chiếu với sổ dạy cắt may của bà xem có trùng khớp hay không? Và nhờ có cuốn sổ may mà bà được minh oan trở về sau một tháng bị bắt giam.

 

Nguy hiểm tạm lắng nhưng giấy tờ và căn cước của ông đã bị cảnh sát thu giữ. Vậy là Đà Nẵng không còn là địa bàn an toàn cho hoạt động nữa rồi, chúng sớm muộn cũng sẽ phát hiện ra ông. Sinh con được ít lâu thì cấp trên điều ông vào Sài Gòn để làm nhiệm vụ mới. Đó là một ngày cuối năm 1969. Cuộc chia tay diễn ra trong nước mắt, sự nhớ thương và lo lắng không biết có còn gặp lại nhau trong không khí đoàn tụ. Và dù cố trấn an mình bằng tinh thần lạc quan thì trong dự cảm, những mất mát vẫn lởn vởn trong suốt chặng đường từ Đà Nẵng vào Sài Gòn.