Đừng để thành tiền lệ xấu

Giá nước sạch sẽ theo cơ chế thị trường từ tháng 3/2009.

Đó là các tỉnh: Tuyên Quang, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Định. Tại Bình Dương, nước sinh hoạt có giá thấp nhất là 4.000 đồng/m³, còn cao nhất là nước cho kinh doanh dịch vụ có giá 8.000 đồng/m³. Ở Quảng Trị, mức giá còn cao hơn. Trong khi đó, mức giá trung bình nước sạch của các địa phương là 3.000 đồng/m³, có địa phương mức giá này chỉ là 2.000 đồng/m³.

Theo dự thảo đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, giá nước sẽ được xác định theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ mọi chi phí sản xuất. Theo đó, mức giá có thể sẽ tăng lên gấp nhiều lần so với mức hiện tại.

Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM, giá nước sinh hoạt tối thiểu là 3.000 đồng/m³ và tối đa có thể lên tới 12.000 đồng/m³. Nhưng theo thông tin từ Cục quản lý giá (Bộ Tài chính), dự kiến trong tháng 3 này, thông tư mới được ban hành. Tuy nhiên, cũng giống như vụ việc các ngân hàng thu phí ATM trước đó, 6 địa phương trên đã tự ý “xé rào”, tăng giá nước trước khi thông tư mới ra đời.

Còn theo ông Nguyễn Tôn, Chủ tịch Hiệp hội Cấp thoát nước Việt Nam, tiền điện chiếm đến 30% chi phí giá thành sản xuất nước sạch. Từ ngày 1/3, giá điện tăng 8,92% thì giá nước cũng phải tăng tương ứng 3-4% mới đủ bù đắp chi phí. Mặt khác, mặt bằng giá nước hiện nay đang rất thấp.

Với mức giá hiện nay thì chỉ đủ để vận hành, không có tích lũy để tái đầu tư. Trong khi chi phí đầu tư cho ngành nước là rất lớn. Cách lý giải này chưa thực sự thuyết phục bởi, tăng giá nước sạch để bù đắp chi phí sản xuất và tái đầu tư cũng không hẳn là biện pháp duy nhất.

Thực tế, đã có những địa phương đầu tư cải tạo toàn bộ hệ thống cấp thoát nước bằng nguồn vốn ngân sách địa phương và nguồn vốn từ các nhà tài trợ. Điển hình là TP Huế, trong 10 năm qua, Huế đã đầu tư cải tạo hệ thống nước sạch toàn thành phố. Hiện nay, Huế có hệ thống cung cấp nước sạch thuộc loại tốt nhất nước. Chính ông Tôn cũng thừa nhận: "Hiện nay, nước sạch ở Huế có thể uống tại vòi ở bất kỳ chỗ nào".

Ở một khía cạnh khác, thay vì tăng giá để bù đắp chi phí giá thành thì ta có thể giảm chi phí giá thành. Theo tính toán, hiện nay tỷ lệ thất thoát nước đang rất cao. Đơn cử tại Hà Nội, năm 2008 - năm có cải thiện khá mạnh về tỷ lệ thất thoát nước - thì tỷ lệ này vẫn ở mức trên 30%. Trước đó, con số này thậm chí là trên 40%. Còn nữa, xét trên góc độ quản lý, nhiều người lo ngại những hành vi "xé rào” nhưng "vô sự" này sẽ tạo thành một tiền lệ xấu.

Đắc Kiên