Đường sắt cao tốc - tăng gánh nợ quốc gia

Ngay sau khi nghe Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng đọc Tờ trình về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường sắt cao tốc Bắc Nam, đã có nhiều ý kiến lo lắng. Theo ông Đặng Vũ Minh, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội thì những băn khoăn là ở hiệu quả kinh tế xã hội, về môi trường, công tác di dân... và đặc biệt là việc vay vốn nước ngoài để đầu tư dự án.

 

Theo ông Đặng Vũ Minh, với tổng mức đầu tư của Dự án riêng cho giai đoạn đầu là 21 tỷ USD, thì mỗi năm bình quân cần tới 2,63 tỷ USD, phụ thuộc chủ yếu (khoảng 2/3) vào vốn vay nước ngoài gồm ODA và vốn vay ít ưu đãi hơn (OCR). Trong bối cảnh hiện nay, nợ nước ngoài của Việt Nam vào khoảng 38,9% GDP, nợ Chính phủ đã ở mức trên 42% GDP, tích lũy nội địa và dự trữ ngoại tệ thấp thì việc vay thêm để đủ vốn đầu tư cho Dự án này sẽ làm gánh nặng nợ quốc gia tăng lên đáng kể.

 

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng phát biểu khai mạc.

 

Ông Minh nhấn mạnh: “Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường rất lo ngại về khả năng huy động nguồn vốn lớn như vậy. Đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội cụ thể và chi tiết hơn về vấn đề này, đồng thời làm rõ mức đầu tư cho việc nâng cấp tuyến đường sắt hiện tại phục vụ vận chuyển hàng hóa và hành khách địa phương khi lựa chọn phương án đầu tư thứ 4 mà Tờ trình và Báo cáo đầu tư của Dự án chưa đề cập”.

 

Về hiệu quả kinh tế xã hội của Dự án, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thấy rằng thu nhập quốc dân (GDP) hiện nay của nước ta khoảng 110 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng bình quân 6% - 7%/năm thì chưa thể đáp ứng vốn đầu tư cho nhiều ngành kinh tế, trong khi đó yêu cầu đầu tư cho Dự án này là quá lớn.

 

Cũng theo báo cáo thẩm tra, tờ trình của Chính phủ và báo cáo đầu tư chưa phân tích những khả năng xảy ra rủi ro đối với hiệu quả kinh tế của Dự án do thời gian thực hiện diễn ra trong khoảng thời gian 25 năm tới với những biến động khó lường, đó là rủi ro trong quá trình xây dựng dẫn tới tăng vốn đầu tư vì tăng khối lượng và đơn giá xây dựng cơ bản, khi đến 77% là xây dựng hầm, cầu cạn, cầu qua sông và qua đường bộ, do phát sinh những vấn đề liên quan đến thiết kế, biến động về tỷ giá, giá cả, thị trường, do thu xếp tài chính không đáp ứng tiến độ v.v.

 

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội kiến nghị với Chính phủ, phân tích đầy đủ nợ quốc gia của nước ta hiện nay và trong thời gian tới khi đầu tư Dự án, đảm bảo nợ quốc gia luôn nằm trong tầm kiểm soát của Nhà nước.

 

Ngày 21/5, các đại biểu thảo luận ở tổ về Dự án trên. Ngày 8/6, Dự án sẽ được đưa ra thảo luận tại hội trường trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua chủ trương đầu tư dự án hay không vào chiều 19/6.

 

Dự án Đường sắt cao tốc Bắc-Nam Đây là tuyến đường sắt cao tốc mới hoàn toàn. Tốc độ khai thác 300 km/h, chuyên chở hành khách, đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hoá. Áp dụng công nghệ động lực phân tán – EMU (đoàn tàu Shinkansen của Nhật Bản).   Tổng số nhu cầu sử dụng đất là 4.170 ha. Trong đó 383,7ha là đất ở khu dân cư tại vùng đô thị; 813,1ha là đất ở khu dân cư vùng nông thôn; 1.589,3ha là đất nông nghiệp; 1.383,9ha là đất rừng.   Tổng mức đầu tư sơ bộ là 55,853 tỷ USD (khoảng 35,6 triệu USD/km).

 

Trong ngày làm việc đầu tiên (20/5), Quốc hội đã nghe Chính phủ báo cáo các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô; Báo cáo tổng hợp ý kiến cử tri; Báo cáo thẩm tra báo cáo của Chính phủ đánh giá bổ sung kết quả kinh tế xã hội. Chiều cùng ngày, Quốc hội đã nghe tờ trình đề nghị phê duyệt quyết toán ngân sách nhà nước 2008; Báo cáo thẩm tra quyết toán ngân sách nhà nước 2008...