Giải cứu ngập đường Kinh Dương Vương tại TP. HCM bằng máy bơm: Nhà thầu phản ánh nhiều vấn đề chưa minh bạch

Vì sao chia dự án thành 2 gói thầu?

Để giải quyết “rốn ngập” tại đường Kinh Dương Vương, quận Bình Tân, TP. HCM đầu tư gần 800 tỉ đồng để nâng cấp con đường này. Khi công trình hoàn thành vào năm 2017, tình trạng ngập lụt vẫn không thể giải quyết triệt để. Dự án đã ảnh hưởng đến hơn 400 hộ dân, khiến hàng chục tuyến hẻm xương cá cắt ngang tuyến đường Kinh Dương Vương ở trong tình trạng ngập nặng.

Đường Đỗ Năng tế bị ngập sâu sau khi đường Kinh Dương Vương được nâng. (ảnh: TL)

Trước tình cảnh như vậy, người dân kỳ vọng vào dự án trạm bơm đặt tại rạch Bà Tiếng (trạm bơm Bà Tiếng). Trạm bơm này thuộc dự án Cải tạo hệ thống thoát nước đường Kinh Dương Vương (đoạn từ mũi tàu Phú Lâm đến vòng xoay An lạc, quận Bình Tân), trị giá 178 tỉ đồng. Dự án do Ban Quản lý dự án (QLDA) cải tạo kênh Ba Bò được Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP. HCM ủy quyền làm chủ đầu tư.

Chưa biết mong muốn của người dân sẽ được đáp ứng thế nào, nhưng ngay ở công đoạn lựa chọn nhà thầu trạm bơm Bà Tiếng, dư luận đã đặt nhiều câu hỏi. Nhiều nhà thầu đã cho rằng mình bị làm khó, khi chủ đầu tư chia dự án trạm bơm thành 2 gói thầu. Đó là gói thầu xây dựng trạm bơm thoát nước và gói thầu cung cấp, lắp đặt thiết bị trạm bơm.

“Trạm bơm phải có móng đi cùng với máy bơm mới đảm bảo sự đồng nhất, việc chia dự án trạm bơm thành 2 gói thầu là bất thường, thậm chí không đúng Luật Đấu thầu”, một nhà thầu phản ánh.

Cảnh ngập lụt của người dân sống tại các đường xương cá cắt ngang đường Kinh Dương Vương phải gánh chịu mỗi khi có mưa lớn. (ảnh: TL)

Theo một số nhà thầu, Thông tư số 10/2015/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã chỉ rõ: Nghiêm cấm việc chia dự án thành các gói thầu trái với quy định của Luật Đấu thầu nhằm mục đích chỉ định thầu hoặc hạn chế sự tham gia của các nhà thầu.

Trở lại dự án trên, ngày 08/6 và ngày 22/8/2018, Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TP. HCM lần lượt có các quyết định 2904 và 4788 về việc phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công và dự toán xây dựng các gói thầu gồm: gói thầu xây lắp 4- xây dựng trạm bơm, giá trị dự toán gần 112 tỉ đồng; gói thầu thiết bị- cung cấp, lắp đặt thiết bị trạm bơm, giá trị dự toán trên 66 tỉ đồng. Các quyết định này đều do ông Nguyễn Văn Tám- Phó Giám đốc Sở ký.

Cả hai gói thầu đều do Công ty TNHH Tư vấn thiết kế BR và Công ty CP Tư vấn xây dựng Thủy lợi- Thủy điện Nam Việt (trụ sở tại TP. HCM) làm nhà thầu lập thiết kế.

Cần ràng buộc rõ trách nhiệm

Trên cơ sở phê duyệt của Sở GTVT, các gói thầu đã được Ban QLDA cải tạo kênh Ba Bò phát hành hồ sơ thầu. Hồ sơ được phát hành từ ngày 30/8 đến ngày 25/9 thì đóng thầu. Theo đó, gói thầu thiết bị- cung cấp, lắp đặt thiết bị trạm bơm gồm có 8 máy bơm, là loại máy ly tâm trục ngang, động cơ điện…Để hoạt động được, 8 máy bơm này cần có thêm 2 máy bơm mồi.

Hẻm 687 đường Kinh Dương Vương ngập lụt mỗi khi mưa lớn. (ảnh: TL)

Theo xác nhận của Ban QLDA Cải tạo kênh Ba Bò (bên mời thầu), trong thời gian phát hành hồ sơ mời thầu, chủ đầu tư đã nhận được yêu cầu của doanh nghiệp đề nghị làm rõ một số nội dung trong hồ sơ.

Những nội dung được đề nghị làm rõ như sau: Về chủng loại thiết bị, bài thầu đưa ra là “máy bơm ly tâm trục ngang”. Theo một số nhà thầu, đây là loại máy bơm thuộc công nghệ cũ. Hiện có nhiều loại máy bơm công nghệ hiện đại, hiệu suất cao, không tốn diện tích lắp đặt, không cần bơm mồi như bơm chìm trục đứng mà vẫn đáp ứng tốt các yêu cầu kỹ thuật của bài thầu. Việc đưa ra yêu cầu máy bơm ly tâm trục ngang đã hạn chế sự cạnh tranh của các sản phẩm tốt hơn, gây bất bình đẳng trong đấu thầu.

Các nhà thầu cũng chỉ rõ tại trang 22, mục 7 Hồ sơ mời thầu còn ghi loại máy bơm SZ Model hãng bơm Ebara sản xuất. “Việc ghi rõ nhãn mác, chủng loại hàng hóa đã tạo lợi thế cho hàng hóa của một nhà sản xuất ngoại”, một nhà thầu nói. Theo nhà thầu, việc này không đúng với tinh thần của Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 4/4/2017 của Thủ tướng Chính phủ, là phải tăng cường sử dụng vật tư, hàng hóa sản xuất trong nước trong công tác đấu thầu các dự án đầu tư phát triển và hoạt động mua sắm thường xuyên sử dụng vốn Nhà nước.

Ngoài ra việc chủ đầu tư dự án đưa ra tiêu chí nhà thầu phải có 2 hợp đồng cung cấp lắp đặt thiết bị cho trạm bơm (có đường ống và hệ thống điện điều khiển) cũng bị nhà thầu cho là không hợp lý.

Trước thắc mắc của nhà thầu về vấn đề “máy bơm ly tâm trục ngang”, chủ đầu tư viện dẫn “thiết kế cơ sở” đã được Sở GTVT phê duyệt. Còn việc yêu cầu nhà thầu phải có 2 hợp đồng cung cấp, lắp đặt thiết bị cho trạm bơm, chủ đầu tư cho rằng căn cứ vào hồ sơ chỉ dẫn kỹ thuật, hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công…., việc yêu cầu về hợp đồng tương tự như hồ sơ mời thầu là phù hợp với quy mô, tính chất gói thầu.

Tuy nhiên, một đại diện nhà thầu đã lập luận: “Lĩnh vực thông báo mời thầu là hàng hóa, nhưng yêu cầu hợp đồng tương tự lại bao gồm cả phần “xây lắp” là bất hợp lý và sai so với quy định tại Nghị định 63 và Luật Đấu thầu, gây ra tình trạng cạnh tranh không công bằng đối với các đơn vị tham gia. Yêu cầu nhà thầu phải có bể thử bơm là vô lý, bởi bơm đã bán trên thị trường là đã đạt quy chuẩn, sao còn đưa ra tiêu chí này?”. Nhà thầu cho rằng đây là rào cản, chỉ có lợi cho một số ít nhà thầu.

Trao đổi với phóng viên về chủng loại máy bơm được tư vấn cho gói thầu này, một chuyên gia về cơ khí cho rằng loại máy bơm như trên là thông dụng, không phải bơm kỹ thuật cao. Loại bơm này tiêu tốn điện năng, bơm cần phải mồi, trường hợp nắp P hở, không khí lọt vào bơm sẽ bị E (không thể vận hành, lên nước). Nếu sử dụng trong lĩnh vực chống ngập không phù hợp vì nước ngập có nhiều rác dễ làm hở nắp P và bơm bị E.

Như trên đã nêu, phần mua 8 máy bơm và các thiết bị liên quan là 66 tỉ đồng. Chúng tôi đã tham khảo báo giá của một số hãng cung cấp máy bơm ly tâm trục ngang, giao hàng tại TP. HCM, thì đơn giá chỉ khoảng hơn 3 tỉ đồng/chiếc.

Với những thắc mắc của doanh nghiệp dự thầu, thiết nghĩ UBND TP. HCM và các ban ngành chức năng nên lưu tâm giải quyết, đảm bảo hoạt động đấu thầu sự được diễn ra công bằng, khách quan, thành phố chọn được những phương án, máy móc phù hợp trong hoạt động chống ngập, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc sống của bà con. Đặc biệt dư luận cũng cho rằng, cần phải có những ràng buộc về mặt trách nhiệm của đơn vị tư vấn thiết kế, cơ quan phê duyệt dự án, nếu sau này dự án không phát huy hiệu quả chống ngập như mong muốn.

Hà Châu