Hà Nội và TPHCM thiếu nhân lực nghiêm trọng

Cung không đủ cầu

Theo Phó chủ tịch TP Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng, thị trường nhân lực chất lượng cao trên địa bàn Hà Nội còn mang tính tự phát, vai trò quản lý và điều tiết của Nhà nước đối với quan hệ cung - cầu trong thị trường lao động chưa rõ nét và thống nhất...

Năm 2005 Hà Nội có 39.000 doanh nghiệp. Năm 2007 con số này gần 57.000. Do vậy, nhu cầu nhân lực hằng năm của thành phố rất lớn. Khảo sát trong năm 2007 với khoảng khoảng 8,5% số doanh nghiệp cho thấy, số lao động tuyển mới là hơn 30 người. Tuy nhiên, hiện việc đào tạo nguồn nhân lực của thành phố chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Hầu hết các doanh nghiệp đều gặp khó khăn về  tuyển nhân lực, đặc biệt là lao động chất lượng cao ở các trình độ: chuyên gia, kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân kỹ thuật.

Số doanh nghiệp thuộc lĩnh vực Tài chính, Ngân hàng, Chứng khoán, Bảo hiểm... ở thủ đô tăng nhanh nên số lao động cần tuyển rất lớn, trong khi, lĩnh vực kinh tế trọng tâm này hiện có 61 trường đào tạo về Tài chính - Ngân hàng, mỗi năm cho ra "lò" khoảng 22.000 sinh viên, vì vậy đã xuất hiện tình trạng thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực. Nhiều doanh nghiệp đã phải tranh chấp nhân lực và xuất hiện nạn “chảy máu chất xám”.

Mặc dù số lượng người học và tốt nghiệp đông, song chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà tuyển dụng, trong đó hạn chế lớn nhất là khả năng thích ứng với công nghệ kinh doanh mới và năng lực về ngoại ngữ.

Ngành CNTT tại Thủ đô cũng tương tự, Hà Nội hiện có 66 trường đào tạo về Công nghệ thông tin, hằng năm tuyển trên 13 nghìn sinh viên. Số lượng sinh viên được đào tạo hằng năm vẫn còn những hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nước ngoài.

50% lao động của TP.HCM chưa được đào tạo nghề

TPHCM cũng gặp phải tình trạng tương tự như Hà Nội. Ông Nguyễn Thành Tài - Phó chủ tịch UBND TPHCM cho biết, 85% trong số 8 triệu dân của thành phố hiện trong độ tuổi lao động, tỷ lệ thất nghiệp dưới 5,6%. Dù số cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao đang sinh sống, làm việc ở TPHCM chiếm tỷ lệ khá lớn so với cả nước nhưng hiện số lao động qua đào tạo nghề mới có khoảng 50%, trong khi ở các nước khác tỷ lệ này là hơn 60%.

Trong vài năm tới, TPHCM cần hàng trăm nghìn lao động có trình độ. Đặc biệt, đến 2010, trung tâm tài chính này cần 500 cán bộ quản lý điều hành, vận chuyển Metro và Motorail. Mặc dù TP. HCM có 93 trường với hơn một triệu sinh viên và các trung tâm dạy nghề cũng đào tạo bình quân hơn 300 nghìn học viên/ năm nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu về nguồn nhân lực có trình độ cao trong nhiều lĩnh vực.

Cũng theo ông Nguyễn Thành Tài, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do cơ sở hạ tầng kỹ thuật thấp kém, các trường chưa đào tạo được lao động có thể đi làm ngay...

Tuy nhiên, theo Hiệu trưởng ĐH Công nghiệp Hà Nội Hoàng Văn Điện, một trong những nguyên nhân dẫn đến thiếu hụt lao động có tay nghề là do doanh nghiệp chưa có ý thức hỗ trợ công tác đào tạo nguồn nhân lực. "Khi chúng tôi đưa sinh viên tới thực tập, một số doanh nghiệp đã yêu cầu phải nộp kinh phí và không mấy mặn mà với việc tiếp nhận thực tập", ông Điện bức xúc nói.

Có cùng bức xúc này, đại diện ĐH Hàng Hải cho biết, hầu hết doanh nghiệp đều yêu cầu trường nộp kinh phí cho sinh viên thực tập, trong khi ngân sách của trường chỉ có thể hỗ trợ 50.000 đồng mỗi sinh viên cho một đợt thực tập.

Để tăng cường sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng lao động, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đề nghị lãnh đạo hai thành phố xem xét tổ chức hội chợ đào tạo. Người đứng đầu ngành giáo dục mong mỏi, đây sẽ là cầu nối để các doanh nghiệp gặp gỡ trực tiếp với trường đại học nhằm hướng tới chương trình đào tạo xã hội cần chứ không đào tạo cái các trường có.

Hạnh Hoa