Hết tiền, hết đất, ăn gì ?

Ăn sáng: Chưa hết 50.000 đồng chưa được đứng dậy!

Từ ngày có tiền đền bù, không khí một vùng quê vốn bình yên của huyện Nghi Sơn, Thanh Hoá nhộn nhịp hẳn lên. Họ đua nhau hưởng thụ và phá kỷ lục của nhau trong việc tận hưởng cuộc sống.

Hàng quán mọc lên như nấm, trai trong làng bỗng trở thành khách VIP của các quán. Còn các cô gái đến tuổi cập kê thì chuyển sang mặc áo xanh áo đỏ, thay vì những chiếc áo tối màu cũ kỹ.

Chị Nguyễn Thị Liên, chủ cửa hàng tạp hoá, thôn Bắc Hải, xã Hải Thượng nói: “Nhiều người tiêu tiền như của từ trên trời rơi xuống. Họ ở nhà dột, tranh tre mái lá nhưng sáng nhận được tiền, chiều đi mua ngay một chiếc xe máy mới, một chiếc điện thoại đời mới, rồi đi khao bạn bè để đua cùng chúng bạn trong làng”. Thậm chí, ngay sau khi nhận tiền, nhiều trụ cột trong gia đình đã tuyên bố cho cả nhà nghỉ ngơi để hưởng thụ cuộc sống của những người có tiền.

Anh Nguyễn Viết Hưng, Khu tập thể nhà máy xi măng Nghi Sơn thổ lộ: “Hàng xóm của bố mẹ tôi ở xã Trường Lâm, gần nhà máy xi măng Công Thanh. Sau khi nhận gần 2 tỉ từ tiền bán đất, tiền đền bù đất, đã tuyên bố với cả gia đình là tháng đầu tiên nhận được tiền cho cả nhà đi ăn sáng ngoài quán. Tiêu chuẩn mỗi người 50.0000 đồng/suất sáng. Ai chưa ăn hết 50.000 đồng thì chưa được... đứng dậy”.

Về đến xã Hải Hà, mới đầu làng chúng tôi đã nghe chuyện anh Nguyễn Văn Sơn có tiền liền xây ngay một ngôi nhà hoành tráng để thoả mong ước có nhà cao cửa rộng. Nhưng khi tìm đến nhà anh thì câu chuyện lại đổi sang hướng khác.

Anh Sơn nói với chúng tôi bằng giọng không có gì là vui của kẻ vừa được đổi đời: “Không tính toán kỹ và quá bốc đồng, tôi đã xây ngôi nhà khá lớn để ở cho nó sướng, không ngờ xây nhà ngốn nhiều tiền quá. Khi được ở nhà mới, gia đình lại phải đối mặt với nỗi lo thiếu gạo. Hai vợ chồng phải lo vay mượn tiền mua được một chiếc xe máy để hành nghề xe ôm. Còn vợ tôi chẳng biết làm gì đành trở thành người nội trợ đơn thuần bất đắc dĩ”.

Đến xã Hải Thượng, nhiều chị em trong thôn có tiền nên bỏ thói quen gội đầu ở nhà, ra quán gội để được phục vụ và trở thành người sang trong mắt các chủ quán. Chúng tôi vào một quán gội đầu ở thôn Bắc Hải, xã Hải Thượng, với mong muốn được thư giãn ít phút vào buổi trưa. Không ngờ quán nào cũng chật người ngồi đợi. Tại đây, các bà các cô không chỉ gội đầu mà họ tụ tập để bình phẩm về quần áo, mỹ phẩm của nhau...

Những trường hợp sử dụng tiền không đúng mục đích, sau khi hết tiền mới giật mình sờ túi trống trơn. Ngó nghiêng đồng ruộng không còn. Nghề mới thì chưa có. Không ít người phải tự mình rút khỏi các cuộc chơi cùng chúng bạn vì sạch ví, để trong đêm tối nhờ người nhà chở lên bến xe tỉnh, để đến vùng đất khác kiếm kế sinh nhai.

Người viết bài đã từng chứng kiến những trường hợp “đột nhiên” có tiền của, rồi chính họ lại trở thành nạn nhân của đồng tiền có một cách dễ dàng ấy. Tệ nhất là họ không chỉ là nạn nhân của sự lười biếng, cờ bạc, mà còn trở thành “đệ tử” ruột của “nàng tiên nâu”.

Miệng ăn núi lở

Theo ông Hoàng Văn Thụ, Chủ tịch UBND xã Hải Thượng, huyện Nghi Sơn thì, vẫn cần thời gian để khẳng định Khu kinh tế có thật sự tốt cho người dân bản địa hay không.

Vùng quê nghèo Nghi Sơn thu hút được các nhà đầu tư vào là nhờ có cảng nước sâu. Nếu linh hoạt nhiều người sẽ đổi đời thực sự nhờ khu đất ở từ trong thôn xóm, trở thành đất ở mặt đường lớn có thế hái ra tiền mỗi ngày nhờ làm dịch vụ. Nhưng buồn là số người thích nghi ngay được với thời cuộc mới không nhiều. Phần lớn người nhận tiền đền bù để phục vụ nhu cầu mua sắm, sinh hoạt...  

Chính quyền xã vừa rà soát lại lao động trong địa bàn để có chương trình đào tạo nghề. Tuy nhiên, trong xã này người trên 40 tuổi chiếm tỉ lệ khá lớn. Điều này sẽ gây nhiều khó khăn trong công tác tuyển dụng lao động.

Ông Đào Trọng Quy, Phó ban dự án, Khu Kinh tế Nghi Sơn cũng cho biết: “Người dân sẽ được hưởng lợi nếu biết sử dụng tiền đúng mục đích. Trước mắt người dân có thể gửi tiền vào ngân hàng để sinh lãi. Và 60 công làm cho 2 vụ mùa mỗi năm sẽ không sử dụng nữa, thay vào đó người dân có thể đi làm việc khác để có tới hai nguồn thu nhập”.

Cũng theo ông Đào Trọng Quy thì khu tái định cư đã và đang dần hoàn thiện. Không lâu nữa, người dân sẽ được di cư đến nơi tái định cư khang trang hơn, điều kiện sinh hoạt như điện, nước, chợ búa, trường học đầy đủ hơn nơi ở cũ.

Tuy nhiên, một lo lắng lớn nhất của Ban quản lý dự án và chính quyền là trong số dân cư bản địa, có không ít người ngoài làm ruộng ra họ không biết làm gì để kiếm sống. Vì thế tạo công ăn việc làm, ổn định đời sống dân sinh, làm sao khi đô thị hóa, người dân được văn minh lên với đô thị, mà không bị bần cùng hóa, là bài toán mà các cấp chính quyền, cơ quan ban ngành liên quan vẫn đang tìm lời giải.

Phóng sự của Mai Hạnh