Kẻ sát nhân thầm lặng

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo: Bệnh cao huyết áp (huyết áp tăng trong tuần hoàn hệ thống) đang được coi là 1 trong 10 bệnh nguy hiểm. Huyết áp tăng cao đột ngột có thể làm đứt mạch máu não gây xuất huyết não, đột quỵ, suy tim cấp, phù phổi cấp..., ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ con người, thậm chí có thể làm giảm từ 10 - 20 tuổi thọ. Chuyên đề “Cao huyết áp - kẻ thù giấu mặt” sẽ giúp độc giả hiểu rõ hơn về bệnh cao huyết áp để biết cách đối phó , phòng ngừa.

 

Cao huyết áp là bệnh đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi

 

Căn bệnh "thích" văn phòng và lao động  chân tay

 

Đo Huyết áp ở tay trái để có được trị số tin cậy   HA (đơn vị là mmHg) là áp suất động mạch được tạo bởi sức đẩy của tim và sức ép của thành động mạch. HA thường được tượng trưng bằng hai trị số trên và dưới: Thí dụ nói HA 120/80 thì 120 là số trên còn được gọi là HA tâm thu, biểu hiện lực đẩy từ tim khi tim co bóp đẩy máu đi; 80 là số dưới còn được gọi là HA tâm trương, biểu hiện trương lực của thành mạch. Để biết có cao HA hay không chỉ có cách duy nhất là đo bằng HA kế. Khi đo HA, muốn có một trị số tin cậy, người được đo phải nghỉ ngơi 10 - 15 phút trước khi đo và thường đo ở tay trái.

Trong số các yếu tố được coi là nguyên nhân gây ra chứng cao huyết áp, đáng chú ý nhất là tình trạng béo phì, thói quen hút thuốc lá, lười vận động cơ thể và bệnh tiểu đường. Đặc biệt, thời gian lao động kéo dài là một trong những nguyên nhân gây nên bệnh mà ít ai ngờ tới.

Trong một nghiên cứu mới đây của bác sĩ Dean Baker - Hiệu trưởng trường Đại học California (Mỹ), Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Bệnh nghề nghiệp và Môi trường đã đem lại kết quả bất ngờ: Một ngày làm việc dài chính là nguyên nhân của những cơn stress và bệnh cao HA.

 

Ông này cho hay, những người phải làm việc thường xuyên, liên tục trong một thời gian dài thì nguy cơ này sẽ còn cao hơn. Theo đó, những người làm việc 40 giờ/tuần thì nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn 14% so với những người chỉ làm việc dưới 20 giờ/tuần; đặc biệt nó sẽ lên cao tới 17% nếu làm việc từ 40 - 50 giờ/tuần.

Chứng bệnh cao HA này đặc biệt "ưu ái" một số nghề nghiệp, trong đó nhân viên văn phòng và những người lao động chân tay là hai đối tượng nằm trong nhóm nguy cơ cao. Nếu khả năng mắc cao HA và các chứng bệnh về tim mạch của người làm văn phòng cao hơn 23% thì con số này sẽ tăng lên tới 50% đối với những người làm việc chân tay.

Những biến chứng của bệnh cao HA là rất nguy hiểm, đe dọa nặng nề tới sức khỏe, tính mạng con người. Bệnh không có triệu chứng cụ thể nên phần lớn những người bị bệnh thường chỉ được phát hiện khi đã bị tai biến mạch máu não, đau tim, đột quỵ, suy thận...

Sát thủ giấu mặt

Cao HA còn được gọi là "kẻ sát nhân thầm lặng". Với người mắc bệnh, nếu không được chữa trị thường xuyên, một số bộ phận trong cơ thể như mạch máu, tim, thận, não sẽ bị tổn thương, thậm chí có thể làm người bệnh tử vong sớm.

Diễn biến của bệnh cao HA thường qua hai giai đoạn: Cao HA dao động và cao HA thực sự. Giai đoạn đầu là cao HA dao động, thỉnh thoảng HA lên cao do mọi người cảm thấy lo âu, tức giận hoặc dùng các chất kích thích như uống rượu, bia, cafein...  Sau một thời gian, HA thường xuyên tăng cao được gọi là cao HA thực sự. Y học dựa vào trị số (giá trị bằng số) nhỏ của HA để chia cao HA làm 4 loại: Cao HA nhẹ (trị số nhỏ từ 9 - 9,9), cao HA vừa (trị số nhỏ từ 10 - 10,9), cao HA nặng (trị số nhỏ từ 11 - 11,9), cao HA rất nặng (trị số nhỏ >12). Nếu không được điều trị, chỉ khoảng 5% người cao HA rất nặng và 10% người cao HA nặng khó có thể sống được hơn 1 năm. Mức độ trầm trọng của cao HA còn tùy thuộc vào người đó có yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch hay không như béo phì, lượng cholesterol máu cao, hút thuốc nhiều, tiểu đường...

Phần lớn khi có biến chứng, người bệnh mới nhận biết được các triệu chứng. Với biến chứng ở thận, người bệnh thấy mệt, yếu, phù chân tay, đi tiểu ít. Với biến chứng ở tim, người bệnh dễ nhanh mệt khi làm việc. Khi bị cao HA cấp, người bệnh có các triệu chứng như nhức đầu dữ dội, nôn mửa, mờ mắt, co giật, lơ mơ, hôn mê. Những triệu chứng này sẽ đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được cấp cứu kịp thời.

 

Các trị số về HA cần lưu ý: *  Gọi là tăng HA độ 1 hay độ nhẹ khi: số HA trên từ 140 - 159mmHg hoặc số HA dưới từ 90 - 99mmHg. *  Gọi là tăng HA độ 2 hay độ trung bình khi: số HA trên từ 160 - 179mmHg hoặc số HA dưới từ 100 - 109mmHg. *  Gọi là tăng HA độ 3 hay độ nặng khi: số HA trên từ 180mmHg trở lên hoặc số HA dưới từ 110mmHg trở lên. *  Các chỉ số HA được coi là bình thường khi dưới 40 tuổi, HA là 145/80; dưới 50 tuổi, HA là 150/80; dưới 60 tuổi HA là 160/90 và trên 60 tuổi, HA được coi là có khuynh hướng cao khi ở mức 165/95.

Thu Hương