Không dễ thu hồi xe ba gác tự chế?

Xe ga gác tự chế hoạt động tại ngã 3 khu đô thị Xa La (quận Hà Đông). Ảnh: H.P

Xe thương binh thật ít - giả nhiều

Những ngày cuối tháng 5/2018, xe ba gác, xe tự chế vẫn hoạt động ở hầu hết mọi tuyến phố Hà Nội. Nhưng nơi tập trung nhiều loại xe này nhất là ở các tuyến phố có cửa hàng bán đồ gỗ, đồ gia dụng, vật liệu xây dựng… hầu hết đó là những xe không được cơ quan chức năng kiểm định.

Ghi nhận cho thấy các tuyến phố: Minh Khai, Đê La Thành, Mễ Trì Hạ, đầu các ngã ba, ngã tư như: Ngã Tư Sở, ngã ba Kim Giang, ngã ba khu đô thị Xa La… tập kết hàng chục xe ba gác, xe tự chế hoạt động công khai cả ngày lẫn đêm. Khu vực cầu Dậu nơi giao nhau giữa Kim Giang – Vành đai 3, có đến vài chục chiếc xe ba gác tập kết dưới gầm đường cao tốc trên cao. Những tài xế lái loại xe này già có, trẻ có, nhưng tất cả các xe đều dán mác “Xe thương binh” - đối tượng được sử dụng loại xe này. Họ mắc võng nằm chờ đợi khách gọi. Số điện thoại của lái xe được viết trên thành xe, trên các cột đèn, các trụ bê tông của đường cao tốc…

Đường Định Công (quận Hoàng Mai), giờ cao điểm người đông nhưng những chiếc xe tự chế chở các tấm tôn, thậm chí là những bó thép dài hơn 10m vẫn ngạo nghễ chạy trên đường.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, xe ba gác từ lâu là phương tiện kiếm sống của rất nhiều người lao động lấy mác “xe thương binh”. Hiện tại, giá chiếc xe ba gác đời mới có giá từ 20 – 35 triệu đồng tùy loại. Ông Bùi Ngọc Hòa (ở khu đô thị Xa La, quận Hà Đông) cho biết, ông trước làm ở công ty lắp ráp xe máy thuộc Trung ương Đoàn, khi về hưu đã sắm một chiếc xe ba gác kiếm sống. Ông Hòa cho biết, khi ông mua xe ba gác này trị giá 29 triệu ở xã Xuân Kiên, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, phía bán xe không đưa giấy tờ xe. Ông Hòa nói: “Trước khi mua xe mình không tìm hiểu kỹ là chỉ dành cho thương binh và phải đăng ký. Nhưng bỏ tiền ra rồi thì phải chạy thôi”. Tại khu vực ngã ba đầu khu đô thị Xa La, nơi ông Hòa đứng chờ khách có hàng chục xe ba gác khác cùng hoạt động. Theo ông Hòa, nếu cấm hoàn toàn loại xe này thì nhu cầu chở đồ gia dụng vào các ngõ ngách sâu như đặc thù phố phường Hà Nội là rất khó khăn.

Thống kê từ Sở GTVT Hà Nội, thành phố chỉ có 30 xe ba gác đã đăng ký, được phép lưu hành để phục vụ nhu cầu đi lại của thương binh. Trong khi đó, tính đến giữa tháng 5/2018, Hà Nội có 4.367 trường hợp sử dụng xe 3, 4 bánh tự chế (trong đó có: 593 trường hợp thương binh; 88 trường hợp bệnh binh; 99 trường hợp người khuyết tật; 3.587 trường hợp khác).

Thực tế ghi nhận của chúng tôi cho thấy, tình trạng một số đối tượng lợi dụng danh nghĩa là thương binh, bệnh binh, người khuyết tật để “bảo kê” cho các trường hợp sử dụng xe 3, 4 bánh tự đóng để vận chuyển hàng hóa rất phổ biến.

Thu hồi có khả thi?

Sau 1 tháng nữa, xe ba gác liệu có “biến mất”?

Rút kinh nghiệm từ những lần trước, lần này, Sở GTVT Hà Nội cho biết, để thực hiện được lộ trình này đòi hỏi các điều kiện, quy định pháp luật, như: Quy định về kiểm tra an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới ba bánh dùng cho thương binh, bệnh binh và người khuyết tật; Cấp giấy chứng nhận đăng ký và biển số cho xe cơ giới ba gác (đảm bảo các điều kiện theo quy định của pháp luật hiện hành) dùng cho thương binh, bệnh binh và người khuyết tật); Chính sách hỗ trợ của Nhà nước trong việc chuyển đổi phương tiện, việc làm đối với thương binh, bệnh binh, người khuyết tật đang sử dụng xe cơ giới ba bánh để kinh doanh vận chuyển hàng hóa kiếm sống, phải được đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, với tâm tư, nguyện vọng của thương binh, người khuyết tật trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, đại diện phía Sở GTVT Hà Nội cũng thừa nhận, lộ trình không thể thực hiện một sớm một chiều. Để triển xây dựng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho thương binh, người khuyết tật, đến nay mọi công việc vẫn đang được tiến hành.

Được biết, Công an thành phố đã chủ động rà soát, xác định phân loại đối tượng (thương binh, bệnh binh, người khuyết tật, trường hợp khác) và mục đích sử dụng xe ba gác (để di chuyển, để trực tiếp kinh doanh vận chuyển hàng hóa, để cho thuê kinh doanh vận chuyển hàng hóa, mục đích khác).

Đây không phải là lần đầu Sở GTVT Hà Nội thu hồi xe ba gác, xe tự chế. Từ năm 2013, Thủ đô đã cấm các loại phương tiện như xe ba gác, xe thô sơ chở hàng cồng kềnh, chở vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn không thực hiện triệt để, đặc biệt là những khu buôn bán vật liệu xây dựng, đồ dân dụng.

Với đặc thù hiện nay, Hà Nội có những đường, ngõ nhỏ mà xe ô tô tải, xe ô tô chở hàng không thể nào len lách vào được. Nếu cấm sử dụng hẳn các loại xe cơ giới mang tính tự chế như kể trên thì chắc chắn ảnh hưởng tới nhu cầu vận chuyển hàng hóa, vật liệu xây dựng của người dân trong các khu dân cư nhất là khu dân cư trong các ngõ sâu, ngoằn nghoèo.

Các chuyên gia giao thông và phần lớn người dân được hỏi khẳng định, tán thành với lộ trình thu hồi xe ba gác, xe tự chế chở hàng cồng kềnh, nguy cơ gây mất an toàn trong đô thị. Tuy nhiên, với nhu cầu và điều kiện địa hình thực tế tại Hà Nội dư luận vẫn băn khoăn là phương tiện nào tới đây sẽ thay thế loại xe này, vừa đáp ứng được nhu cầu vận chuyển ở các ngõ nhỏ, lại an toàn khi tham gia giao thông?

Hà Phương