Không xếp loại văn bằng, cần siết ngay chất lượng

Theo đó, Bộ GD&ĐT lấy ý kiến góp ý cho "Thông tư ban hành Quy chế quản lý bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm, bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm, văn bằng giáo dục đại học và chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân".

Thông tư này ban hành quy định nội dung chính ghi trên văn bằng giáo dục đại học có thể sẽ không bắt buộc có phần xếp loại tốt nghiệp, hình thức đào tạo chính quy hay tại chức, và chỉ còn một tên chung là bằng cử nhân.

Về vấn đề này, người không đồng tình thì cho rằng, việc không ghi xếp loại trên bằng tốt nghiệp đại học sẽ không tạo động lực cho sinh viên và làm khó cho doanh nghiệp khi tuyển dụng. Có những em học ngày học đêm để rồi nhận tấm bằng y hệt những kẻ lười.

Tuy nhiên, những ý kiến này lập tức nhận được những thông tin phản hồi rất xác đáng, bởi muốn biết học lực của các ứng viên, nhà tuyển dụng lại có cơ hội xem bảng điểm nắm bắt chi tiết những môn học vượt trội, hay yếu kém của ứng viên đó thông qua bảng điểm thay vì chỉ nhìn vào 1-2 chữ xếp loại trên văn bằng.

Thực tế đã có nhiều nước trên thế giới, bằng cử nhân hoặc tương đương, thạc sỹ và tiến sỹ đều không ghi thông tin xếp loại tốt nghiệp. Ngược lại, cũng có những nước, tất cả các văn bằng đều ghi xếp loại tốt nghiệp. Có nhóm nước thì ghi thông tin xếp loại tốt nghiệp đối với bằng đại học, nhưng bằng thạc sỹ và tiến sỹ thì không - Việt Nam thuộc nhóm nước này.

Suy cho cùng bằng tốt nghiệp cử nhân hoặc tương đương chỉ là chứng nhận đạt yêu cầu của một chương trình đào tạo của đại học. Việc không bắt buộc ghi thông tin xếp loại thì cũng không có gì sai. Bởi nếu nhà tuyển dụng muốn xét đến học lực có thể xem bảng điểm đính kèm của ứng viên.

Nhà tuyển dụng thường nhìn tên của trường đại học trước khi xem các thông tin khác. Tốt nghiệp ở trường đại học có uy tín là rất quan trọng, bởi việc chấm điểm, xếp loại tốt nghiệp ở mỗi trường có nhiều khác biệt. Chất lượng đào tạo thường gắn với thương hiệu của từng trường.

Xếp loại văn bằng không thể hiện được hết học lực mà đôi khi còn là cản trở cho những người có chí tiến thủ. Chẳng hạn chọn một ứng viên để đào tạo thành một giảng viên dạy bậc cử nhân hoặc tương đương người có bằng học lực trung bình thường sẽ không có cơ hội. Ngược lại có vị trí việc làm bằng giỏi chỉ là điểm cao về học thuật chứ chưa bảo đảm sự thành công trong công việc.

Việc xếp loại trong văn bằng của Việt Nam hiện nay đang gây lúng túng khi dịch sang tiếng Anh (ngôn ngữ quốc tế). Vì vậy, việc xếp loại nên làm theo thông lệ quốc tế. Quốc tế không ghi thì Việt Nam cũng cần cải cách.

Ở Nga, có 2 màu văn bằng. Màu đỏ dành cho tốt nghiệp xuất sắc, còn những loại tốt nghiệp còn lại thì nhận bằng màu xanh và hình thức đào tạo thì không thể hiện trong bằng. Việt Nam cũng có thể áp dụng theo cách này, với những cá nhân tốt nghiệp loại ưu có thể in văn bằng màu đỏ coi như cách "tự thưởng".

Thiết nghĩ đi kèm với việc không ghi xếp loại, Bộ GD&ĐT cần đưa ra yêu cầu bắt buộc các trường chỉ được phép cho các học sinh có kiến thức tốt ra trường. Điều này, buộc các trường khi cấp bằng cho sinh viên phải chịu trách nhiệm về chất lượng của tấm bằng đó.

Nghĩa là với sự thay đổi, không xếp loại bằng đại học, Bộ GD&ĐT siết luôn chất lượng đào tạo từ các trường đại học thì việc không xếp loại trên văn bằng sẽ thuận lòng dân. Theo đó các trường sẽ chỉ cho sinh viên đạt chất lượng nhận bằng tốt nghiệp.

Mai Hạnh