"Kín" người, "hở" ta

Hoàn toàn không phải do chủ đề "nhạy cảm" mà nảy sinh là những tranh luận nóng.

 

Lý do chính là không ai chịu ai là việc soạn luật định trong nhiều trường hợp dễ bị “cãi trắng”.

 

Có nhiều lý do để trước tiên phải xem lại tiêu chí về dài -ngắn, kín - hở. Trước nhất, hiện thời quy định phàm là “hai mảnh” sẽ không được xuất lộ trước công chúng. Vậy sẽ lý giải thế nào về sự xuất hiện thông thoáng của những màn trình diễn áo tắm của các người đẹp Việt Nam vào những năm thập kỷ 80 thế kỷ trước? Thời ấy chưa Internet, chưa sàn catwalk, chưa vũ trường… vậy mà quan điểm của những nhà quản lý văn hóa lại nhìn nhận chuyện ấy cứ như không. Còn hiện tại, sau mấy mươi năm mở cửa hội nhập, có vẻ lớp hậu bối “cầm cân nảy mực” của ngành văn hóa lại có phần “bảo thủ”.

 

Thứ nhì, kín - hở thuộc về văn hóa ăn mặc. Văn hóa đó tùy thuộc nhiều vào quan niệm của từng nhóm người trong các không gian văn hóa khác nhau. Ở vào vị trí địa lý “ngã tư đường” với những luồng giao lưu văn hóa khác nhau, văn hóa Việt là một sự kết hợp đa dạng. Nếu nói đến yếu tố “sexy”, có thể thấy nhan nhản trong tín ngưỡng phồn thực, trong nghệ thuật Chăm, và sau này là cả ballet phương Tây, nhảy salsa, rồi bóng chuyền bãi biển. Liệu có phải ăn mặc kín bưng mới đúng là “thuần phong mỹ tục”, hợp với “đậm đà bản sắc dân tộc”?

 

Một thực tại bị coi là xấu hay đẹp theo mỹ học được phân biệt ở chỗ, nó sẽ làm cho người được chứng kiến nảy sinh mỹ cảm hay nhục cảm, phản cảm. Điều cốt yếu của trang phục biểu diễn cũng vậy. Ranh giới giữa “hở hang” mà tạo được mỹ cảm, hay hở hang mà phản cảm phụ thuộc nhiều vào không gian biểu diễn, ý tưởng nghệ thuật, cả trình độ thưởng thức của công chúng nữa. Không chi tiết các hành vi bị cấm, chỉ nói chung chung. Vậy là “luật” đã đẩy cái khó cho người chấp hành, giữ cái phần thuận lợi cho người thực thi. Giả sử công cụ luật ấy được cấp cho đội ngũ thanh tra văn hóa trình độ cứng nhắc, thì khá thiệt thòi cho sàn diễn sáng tạo.

 

Phục trang biểu diễn, trình diễn thời trang là hoạt động gắn với sáng tạo của giới nghệ sĩ. Ngành văn hóa hiểu hơn ai hết. Yêu cầu người khác phải “kín” bằng những văn bản để “hở”? Điều này phải cân nhắc thật kỹ, để luật định phải là những bộ yên cương giúp “con ngựa sáng tạo” chạy nhanh và đúng hướng, hơn là những chiếc thừng ghim chặt tuấn mã vào những chiếc cọc tre.