Kinh nghiệm công tác dân số ở Trung Quốc: Không chỉ là "kêu gọi"

Chính sách “Bốn không đổi”

- Thưa ông, quá trình trao đổi với Ủy ban (DS&KHHGĐ) của tỉnh Phúc Kiến, đoàn Việt Nam ghi nhận được gì?

- Đó là những thành công từ phía bạn, đã khống chế được sự gia tăng dân số, tổng tỉ suất sinh ở mức thấp so với Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh đó có cả sự không thành công,  như tỉ số giới tính khi sinh của bạn tăng cao, kéo dài 20 năm. Mãi đến năm 2004, bạn mới tiến hành các giải pháp can thiệp.

Đoàn công tác Tổng cục DS-KHHGĐ chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo và cán bộ Ủy ban DS-KHHGĐ tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.

Tuy nhiên, bạn vẫn tiếp tục thực hiện chính sách “Bốn không đổi”: Dân số là Quốc sách; người đứng đầu (bí thư, chủ tịch địa phương) phải chịu trách nhiệm chính về công tác dân số; tổ chức bộ máy không thay đổi; luôn sáng tạo trong hình thức tổ chức công tác dân số. Bên cạnh đó, mặc dù Trung Quốc cải cách, sáp nhập các bộ, ngành rất nhiều, nhưng bộ máy làm công tác dân số không thay đổi. Chế độ đãi ngộ với những người làm công tác dân số của họ cũng rất cao.

- Tại Phúc Kiến, 20 năm trước đã xuất hiện sự mất cân bằng giới tính, họ đã giải quyết vấn đề này  như thế nào, thưa ông?

-  Năm 1987, 1988 tỉ số giới tính khi sinh ở Phúc Kiến là 110,8; Năm 2005 là 122. Từ năm 2004 tới nay, sau khi áp dụng hàng loạt giải pháp thì phía bạn đã khống chế được, dù vẫn ở mức cao. Nguyên nhân của hiện tượng này cũng khá giống Việt Nam: Do ảnh hưởng của chế độ phụ hệ truyền thống, đề cao giá trị nam giới. Đồng thời, việc bảo đảm xã hội không chu đáo; xây dựng chính sách thiếu ưu tiên với phụ nữ; hiện tượng chẩn đoán giới tính và loại bỏ thai nhi nữ... So với bạn, chúng ta còn thêm một nguyên nhân nữa đó là cần sức lao động, đặc biệt ở những nơi cần lao động cơ bắp.

5 chính sách liên quan đến lợi ích

-  Được biết, Trung Quốc xử lý người vi phạm chính sách dân số rất nghiêm?

- Ngoài việc phạt tiền, những người thực hiện hành vi giúp thai phụ siêu âm xác định giới tính thai nhi còn bị tịch thu phương tiện... Nếu là viên chức nhà nước sẽ bị cách chức, khai trừ. Vi phạm quá 3 lần sẽ bị khởi tố hình sự.

Khi người thầy thuốc thực hiện nạo phá thai, phải có 2 lý do: Thứ nhất là lý do y tế và thứ 2 là vi phạm chính sách dân số (có xác nhận của cơ quan dân số) và chỉ cho phép nạo phá thai dưới 14 tuần. Đối với những trường hợp nạo phá thai vì lý do giới tính, khi bị phát hiện thì người phụ nữ (ở nông thôn) 5 năm sau mới được sinh nở lần thứ hai.

- Theo ông, 5 giải pháp trên có khả thi ở Việt Nam?

 - Tôi cho rằng 5 giải pháp mà bạn đưa ra là rất cụ thể, hiệu quả cao. Tất nhiên, cần phải đầu tư một khoản kinh phí khá lớn. Theo tôi chúng ta cần phải có giải pháp mạnh, cụ thể và quyết liệt hơn nữa, nếu không chắc chắn tỉ số giới tính khi sinh của Việt Nam sẽ không dừng lại ở con số 112. Nếu không có những biện pháp cụ thể, quyết liệt con số 120, 122 là nhãn tiền, nhìn thấy rõ. Đến lúc đất nước thiếu khoảng 5 – 7 triệu phụ nữ, lúc đó tình hình rối loạn đến mức nào sẽ không lường hết.

- Xin cảm ơn ông!