Kỷ niệm tuổi thơ bên Bác Hồ

Bác như người ông của chúng tôi

* Được biết ông là người có tuổi thơ được sống gần gũi bên Bác,  ông có thể kể lại ấn tượng trong lần đầu tiên được gặp Người...

Lần đầu tiên tôi được gặp Bác là trong bữa cơm tất niên trước lúc giao thừa của Tết Nguyên Đán năm 1946. Khi đó, tôi mới 4 tuổi, đang ăn cơm cùng bà và mẹ, thì bố tôi về cùng một cụ già râu tóc đốm bạc. Bố tôi giới thiệu với bà và mẹ tôi đây là Cụ Chủ tịch. Bà tôi nói mời cụ ngồi xơi cơm, Bác nói: “Cảm ơn cụ” và ngồi xuống ăn cùng.

Ngay lần gặp đầu tiên, tôi cảm nhận tình cảm của Bác dành cho tôi như là tình cảm của một người ông dành cho các cháu, nhưng rất bình đẳng.

* Khi đó, ông có biết được cương vị quan trọng của Bác?

Bốn tuổi làm sao tôi biết được Chủ tịch nghĩa là thế nào. Tôi chỉ biết đó là một cụ già trông rất quắc thước, có nụ cười cảm hóa và đôi mắt nhìn trẻ con rất trìu mến. Từ cử chỉ, cách nói, cách đối xử đều rất gần gũi với trẻ nhỏ.

Tôi đã từng hồi hộp chờ ngày được Bác gọi đến chơi

* Đã bao giờ ông thống kê lại mình đã có bao nhiêu lần được gặp Bác? Ông có thể kể lại một ngày được sống bên Bác mà ông nhớ nhất?

Tôi đã từng sống trong tâm trạng hồi hộp chờ ngày được Bác gọi đến chơi. Vì từ năm 1946 – 1951, gia đình tôi sơ tán lên chiến khu Việt Bắc.

Trong khoảng thời gian này, mỗi tháng từ 1 - 2 lần, Bác gọi cho bố tôi nói: “Ngày mai, chú cho các cháu đến nhà Bác chơi mấy hôm nhé”. Mỗi lần như vậy, chúng tôi được  ở bên Bác từ 3 - 5 ngày.

Những ngày bên Bác, sáng nào chúng tôi cũng được Bác đánh thức dậy để cùng tập thể dục, buổi chiều được cổ vũ Bác đánh bóng chuyền với các chú bảo vệ. Đến bữa cơm được ngồi cùng ăn với Bác. Bữa cơm nào ăn cá, Bác thường tự tay gỡ cho chúng tôi từng cái xương nhỏ và dặn chúng tôi phải ăn đến hạt cơm cuối cùng có trong bát. Sau bữa cơm tối, được quây quần bên Bác, nghe Bác kể chuyện hoặc có thể hỏi Bác bất cứ chuyện gì mà chúng tôi không hiểu.

Sau này tôi sang Nga học, mỗi lần đi công tác sang đó, Người cũng thường cho gọi chúng tôi đến. Tôi nghĩ một người như Bác có rất nhiều điều phải quan tâm, nhưng Bác vẫn nhớ những đứa trẻ từng sống với Bác, nhớ được cả tính cách của từng người. Lúc nào Bác cũng ân cần.

Tôi nhớ khi đã tốt nghiệp về nước, những năm Kháng chiến chống Mỹ, Tết nào sau khi đã đến thăm chúc Tết các đơn vị, cơ quan, Bác cũng dành thời gian nhất định, thường là vào buổi tối, đến thăm, chúc tết bà nội, bố mẹ và thăm chúng tôi.

Tôi “lục vấn” Bác

* Ông có thể kể lại một kỷ niệm với Bác mà ông không thể nào quên?

Tôi thuộc diện bé nhất nên Bác hay cho lên ngủ cùng trong lán. Nhớ nhất là lần tôi mới bắt đầu học tiếng Pháp nên rất thích được đọc và được nghe. Buổi tối, Bác vẫn làm việc nên nói tôi đi ngủ trước rồi Bác mở đài nghe. Tôi ngồi dậy nghe, không ngờ Bác gọi tôi lại cho nghe cùng. Vì thường khi trẻ con nghe người lớn sẽ bảo: Trẻ con không được nghe hoặc trẻ con biết gì mà nghe.

Sau đó Bác hỏi: “Nghe đài nói thế cháu hiểu như thế nào?”. Khi tôi trả lời, Bác ân cần nói: nghe như thế cháu phải hiểu nghĩa là như thế này... Tôi là đứa trẻ ham hiểu biết và thích cách giải thích gần gũi, dễ hiểu của Bác, nên có điều gì không biết thường tôi để dành để hỏi Bác và Bác luôn sẵn sàng trả lời. Tôi liên tục đặt câu hỏi tại sao lại thế này, tại sao lại thế kia, hỏi đến mức mà Bác đã từng nói vui với bố tôi là “cháu Đức nhà chú rất hay lục vấn Bác”.

* Một công việc ông đã từng làm khiến Bác vui?

Ngoài giờ làm việc, Bác dặn mọi người tham gia sản xuất. Mấy anh em chúng tôi cũng đi lấy phân để trồng bí xanh. Vụ thu hoạch, được một quả rất to, chúng tôi còn nhỏ không mang đi được, bố tôi phải nhờ chú bảo vệ gánh sang tặng Bác. Bác vui lắm nhưng chỉ cắt lấy một nửa quả bí, nửa còn lại Bác đưa cho chú bảo vệ nói: “Nửa này, Bác thưởng cho các cháu”.

* Những hình ảnh nào của Bác đọng mãi trong tâm trí ông?

Ngày còn ở chiến khu Việt Bắc, Bác rất hay mặc bộ quần áo mầu nâu, đội nón quai rộng để che hàm râu. Dưới sự chỉ đạo của Bác, Hội đồng Chính phủ như một gia đình lớn. Dù cuộc sống rất kham khổ, nhưng ý chí thống nhất đất nước thể hiện rất rõ, đó là ngay trong rừng già Việt Bắc, Bác cũng làm một vườn hoa thể hiện bản đồ nước Việt Nam, có đủ các vùng Bắc, Trung, Nam. Nhà ở được lợp bằng lá cọ, đêm đến cọp có thể vào tận vách nhà. Những buổi tối, Chính phủ họp các thành viên, rồi mọi người ăn một bữa cơm rất bình thường, sau đó liên hoan văn nghệ. Bác Hồ và các vị trong chính phủ cùng ăn chung với nhau bên đống lửa trại.

Còn khi đã về Hà Nội, dù Bác là vị lãnh đạo cao nhất nhưng mỗi lần Bác đến thăm gia đình tôi không bao giờ “Tiền hô hậu ủng”. Trong kháng chiến cũng vậy, Bác xuất hiện rất đột ngột, có hôm thì báo trước cho bố tôi nhưng rất hiếm khi. Bác thường đi xe Poveda là loại xe dành cho cấp thứ trưởng. Bác là người thông thạo nhiều ngoại ngữ, kiến thức uyên bác, tác phong giản dị, cái giản dị toát lên từ nhân cách. Đó là một trong những hình ảnh đọng mãi trong tôi.

* Ông là người có may mắn được sống bên Bác Hồ. Điều này có ý nghĩa thế nào đối với công tác của ông, khi ông đã từng là Vụ trưởng Vụ truyền thông của Ủy ban Dân số KHHGĐ, một công việc có liên quan trực tiếp cuộc sống của các gia đình và trẻ thơ?

Những cử chỉ, hành động của Bác đã ăn sâu vào tiềm thức của tôi không chỉ trong cuộc sống mà cả trong công việc. Nhất là trong thời gian công tác với cương vị là Vụ trưởng Vụ truyền thông. Công việc có liên quan khá mật thiết đối với mỗi gia đình và lợi ích của các cháu nhỏ, bản thân tôi luôn nghĩ rằng mỗi việc mình làm phải có xuất phát điểm từ chính những cuộc sống thực.

Muốn đưa ra một chương trình nào đó cho trẻ em thì trước hết phải tìm hiểu thật kỹ và muốn có thông tin chính xác phải tiếp cận được các em. Đối xử thật bình đẳng để hiểu được tâm tư, nguyện vọng thật của các em.

* Xin cảm ơn ông!

Mai Hạnh