Lạ lùng chuyện kéo lưới… trên cạn

Đi bắt “tôm bay”

Sau cơn mưa, đường ra đồng lúa Vệ Giá, xã Trung Thành, huyện Yên Thành (Nghệ An) trở nên nhão nhoét. Chúng tôi trầy trật mãi mới bám được xe của nhóm anh Tạ Văn Cả, anh Hồ Văn Thiệp. Họ chở nào bao bì, nào lưới, cọc gỗ, dây thừng… lại vắt vẻo thêm hai bà vợ nhưng vẫn phóng vun vút.

Hai chiếc xe dừng lại. Hai bà vợ nhảy xuống. Toàn bộ đồ đạc cũng được vứt xuống đất. Chị Dâng (vợ anh Cả), chị Tin (vợ anh Thiệp) khệ nệ ôm bọc dây thừng đi xuống ruộng. Hai anh quan sát hướng gió rồi đóng cọc, chăng lưới. Phải đến chục cái cọc gỗ, chăng lưới phía trước cao, phía sau thấp hơn, võng xuống. “Chăng như ri (này) thì mới hứng được cào cào chớ. Không được chăng lưới thấp quá, cũng không được cao quá. Phải nương theo hướng gió để “hứng” cào cào, lại đỡ sức. Nhìn như ri chứ cũng tốn kém phết đấy, riêng tiền lưới, tiền dây cũng ngót nghét 2 triệu bạc rồi. Mua xong phải thuê người ta may lại, rồi may cả bì đựng cào cào nữa. Bằng lưới hết cả đấy chứ dùng bao bì thì nó ngạt, chết hết”, anh  Thiệp vừa làm, vừa giảng giải. Vợ anh Thiệp và vợ anh Cả là chị em ruột. Đất Quỳnh Trang (Quỳnh Lưu, Nghệ An) ít ruộng, lại không có công việc làm thêm, gặt hái xong, hai gia đình góp tiền mua sắm đồ đạc đi bắt châu chấu, cào cào. Sáng mở mắt đã đi, cứ phóng xe, đến chỗ nào người ta thu hoạch lúa xong thì cắm sào xuống.

Anh Thiệp bảo, cái nghề “kéo lưới cạn” này cũng vất lắm, đừng tưởng ngày thu nhập vài ba triệu mà thấy ngon ăn. Có chứng kiến mới thấy, đúng là không phải tự nhiên mà “hốt” được lộc trời. “Cái anh cào cào, châu chấu này sinh sôi nhiều thì nó ăn tàn bạo lắm. Cây cối, hoa màu, đến cả cỏ cũng bị chúng “đá” trụi luôn. Nhưng nó ăn cây cỏ nên sạch sẽ, lành lắm. Nghe bảo ngoài Hà Nội người ta chuộng món “tôm bay”. Có lần đi đánh về, tôi cũng học đòi, chế biến thử. Chắc không được ngon như nhà hàng ngoài Hà Nội nhưng thơm, bùi lắm”, anh Thiệp nó.

“Mót lộc trời”

Giăng “lưới”.

Cào cào, châu chấu mùa này nhiều vô kể. Cứ đạp chân xuống gốc rạ, từng đoàn, từng đoàn bật lên tanh tách. Chọn được cánh đồng bằng phẳng, nhìn hướng gió, chăng lưới xong cũng là lúc hai người phụ nữ hoàn tất việc rải dây thừng bao quanh đến vài mẫu ruộng. Hai người đàn ông chạy xuống ruộng, cầm hai đầu dây và kéo. Chị Dâng, chị Tin chia đều đoạn dây ra, rồi cầm chiếc sào gỗ đập đập vào đám rạ. Nghe tiếng động, từng đám cào cào, châu chấu bay loạn xạ lên phía trước. Anh Cả, anh Thiệp gò người kéo như người ta kéo lưới. Một tay giơ lên phía trước để đuổi cào cào, tay còn lại như neo vào sợi dây, gân nổi cuồn cuộn. Sợi dây thừng căng ra, đám dây bao bì bay phần phật trong gió. Hai người đàn ông bấm miệng ra sức kéo, vừa kéo, vừa giật mạnh sợi dây, tiếng bao bì cọ vào gốc rạ nghe đến vui tai. “Mắc, mắc rồi”, anh Cả hô to. Chị Dâng ngừng tay đập, chạy đi tìm đoạn dây bị vướng để gỡ ra. Vòng vây dần khép chặt vào miệng lưới.

Hai người đàn ông nhảy lên bờ, quỳ hẳn xuống đất, ngay trước lưới cẩn thận kéo từng đoạn ngắn, mặt lấm tấm mồ hôi. Càng gần miệng lưới, cào cào càng nhiều, nhảy tanh tách. Có chú bị gió thổi tọt vào trong lưới, vùng vẫy, cào cấu loạn xạ. Hai chị tay thoăn thoắt đập vào đám rạ. Cào cào bị lùa vào khiến chiếc lưới nặng trĩu cả xuống. Một cơn gió thổi mạnh khiến mấy chiếc cọc đỡ sau lưới bị đổ, một nửa tấm lưới ập xuống. Anh Thiệp tiếc rẻ: “Rứa là cào cào bay ra ngoài hết rồi!”. Dưới ruộng, tiếng chị Dâng lảnh lót: “Ông mô (nào) buộc lưới mà ẩu rứa. Làm ăn kiểu ni thì tối về tôi viết đơn li dị ngay” rồi cười giòn giã, cả mấy người cùng cười theo.

Lùa cào cào.

Dây thừng kéo hết. Cả bốn người nhảy lên giữ bốn góc lưới, nhanh chóng gỡ ra khỏi cọc, kéo miệng lưới sát vào nhau. Hai người đàn ông chạy đi lấy hai chiếc khay nhôm. Hai người phụ nữ giơ cao hai góc lưới. Anh Cả, anh Thiệp dùng khay nhôm đánh mạnh vào mặt ngoài của lưới để đẩy cào cào rụng xuống. Đám cào cào lúc nhúc, giãy dụa khi không gian bị thu hẹp lại. Anh Thiệp nhảy lên bờ, xách cái bì may bằng lưới, mở miệng bì ghé vào. Anh Cả nhanh tay giũ lưới, đổ hết thành quả vào bì, phải đến 15kg chứ chẳng ít. Với giá 30.000 đồng/kg, vị chi là được gần 500.000 đồng. Mỗi ngày họ kéo 7-8 mẻ lưới, nghĩa là cũng kiếm đến vài ba triệu bạc.

Thu dọn đồ đoàn, ba người vác lưới, gậy, dây thừng đi trước, một người hất bì cào cào lên vai bước theo sau. Mới 2h chiều, thấy còn sớm quá, họ chuyển sang “đánh” ở cánh đồng khác. “Lúa gặt rồi vẫn để lại rơm thơm…”, chị Dâng ngân nga hát. Những cánh đồng rạ tưởng như khô khốc ấy đang là nguồn sống của không ít người như gia đình anh Cả, anh Thiệp. Đất quê đâu phụ người…

Hồ Hà - Khang Hòa