Lai Châu: Ngang nhiên “xẻ” đất rừng, đánh mìn khai thác vàng trái phép

Vài năm trước, tại xã Can Hồ từng rộ lên thông tin có “kho vàng” lên đến hơn 2 tấn, nằm sâu trong lòng đất. Có lẽ vì thế mà rất nhiều doanh nghiệp từ quy mô đến “nhỏ lẻ” xếp hàng xin được cấp phép khai thác, tuy nhiên đều bị cơ quan chức năng khước từ.

Không từ bỏ tham vọng, nhiều doanh nghiệp lẫn các cá nhân vẫn tìm mọi cách tận thu “kho vàng”. Thời điểm năm 2013, vô số lán trại phục vụ khai thác trái phép được dựng lên ngay dưới chân taluy cao hàng chục mét dọc tuyến đường tránh ngập 127 - một công trình trọng điểm quốc gia.

Bên trong lán trại, một hệ thống đường hầm đã được đào thẳng từ chân taluy đường sâu vào bên trong gần 25 m. Cuối đoạn đường hầm này là hệ thống nhánh xương cá sang hai bên đang được đào bới để khai thác vàng.

Đường đến khu vực khai thác vàng trái phép. Ảnh: Cao Tuân.

Sự việc rầm rộ diễn ra đến mức, tháng 11/2013, UBND tỉnh Lai Châu đã lập tổ công tác kiểm tra, giải tỏa nhiều khu vực khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn. Cuối năm 2013, UBND tỉnh Lai Châu đã mạnh dạn khẳng định: Tình trạng khai thác trái phép khoáng sản trên địa bàn đã được kiểm soát.

Biết tin này, người dân Hà Nhì sống dọc Tỉnh lộ 127 mừng như trẩy hội. Họ không còn sợ về hiểm họa sạt lở khủng khiếp trong tương lai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn giao thông, môi trường, đất canh tác cũng như cuộc sống thường nhật.

Trở lại Mường Tè sau đúng 2 năm khi cơ quan chức năng “ra tay” ngăn chặn “vàng tặc”. Ông Nguyễn Trường Giang, Chánh văn phòng UBND huyện tự tin khẳng định với PV Báo Gia đình & Xã hội rằng: “Cả năm nay, không còn tình trạng khai thác vàng trái phép”.

Tuy nhiên, có vẻ sự thật không phải vậy!

Tìm về bản Nậm A, bản Nậm B của xã Can Hồ, chúng tôi bất ngờ khi liên tiếp nhận được phản ánh của người dân về tình trạng khai thác vàng rầm rộ cả ngày lẫn đêm.

Nếu như trước đây, những con sông bị khai thác đến sụt lở thì nay nhóm “vàng tặc” chuyển sang khai thác vàng ở ven các khu đồi núi.

Lán trại của nhóm người khai thác vàng trái phép được dựng lên ngay ven đồi. Ảnh: Cao Tuân.

Ông Tờ Phí Gó (60 tuổi ở bản Nậm A) chỉ tay về những qua đồi nói: “Họ khai thác cả ngày lẫn đêm, có khi còn dùng cả mìn nổ váng tai. Rồi chẳng lâu nữa những quả đồi kia sẽ trọc lốc, lồi lõm và mất ruột”.

Để mục sở thị lời ông Gó nói, PV đã nhờ một người dân bản địa đưa đến công trường khai thác vàng trái phép. Đập vào mắt chúng tôi là hệ thống lán trại cùng với hệ thống khai thác vàng với quy mô khá lớn. Tiếng máy nổ gấm rú lên vang vọng cả một góc rừng. Phía sau lán, những con người đang hì hục đào bới rồi xách đất, cát đổ đi vào một khu đất trống gần đó.

Tiếng nổ vang trời của máy móc cùng với những con người đang xúc đất tìm vàng. Ảnh: Cao Tuân

Bể chứa cát đánh hóa chất để cô đọng vàng. Ảnh Cao Tuân.

Trên đỉnh đồi, nơi nhìn xuống khu khai thác vàng trái phép, chúng tôi gặp vợ của ông Pờ Xạ Trừ - Trưởng bản Nậm A và một số người dân khác đi làm nương. Khi được hỏi chuyện, họ bày tỏ sự phẫn nộ.

“Trước kia họ mua đất của người dân để đào vàng, về sau người dân không bán thì họ thích đào ở đâu thì đào. Chỗ đất các anh đang đứng là nương rẫy của nhà tôi nhưng phiá dưới chân họ vẫn đang đào vàng. Ý kiến nhiều lần mà xã chẳng nghe”, vợ của trưởng bản bức xúc.

Phía trên đồi núi khi người dân làm nương rẫy thì phía chân đồi, nhóm "vàng tặc" vẫn ngang nhiên đào bới. Ảnh: Cao Tuân

Ông Pú, một người dân khác cho hay: “Chẳng biết nhóm người này ở đâu đến, khi thì 6,7 người, khi thì chục người. Họ mang máy móc, thiết bị đến các điểm tập kết tìm kiếm vàng. Họ khai thác trái phép ngay bên những quả đồi, thửa ruộng dọc theo con sống.

Chúng tôi không chỉ khó chịu vì sự ồn ào của tiếng máy móc mà thỉnh thoảng còn nghe tiếng nổ mìn đến rung nhà. Bọn trẻ con thì sợ hãi chạy vào gầm giường núp còn cho thì sợ hãi bỏ chạy…”.

Theo lời người dân địa phương, từ lâu con suối nay đã bị đục bẩn và nghi nhiễm độc do nguồn nước ở các mỏ vàng chảy ra. Ảnh: Cao Tuân

Cũng theo phản ánh của nhiều người dân địa phương, việc doanh nghiệp và một số cá nhân ngang nhiên đưa máy móc phương tiện vào khu vực taluy đường tỉnh lộ 127 để đào hầm, nổ mìn đã làm chấn động lan sang cả khu vực liền kề, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đất canh tác của người dân địa phương, làm hỏng nền đường, đe doạ tính mạng tài sản nhà cửa của bà con sinh sống nơi đây.

Báo Gia đình & Xã hội sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc.

Cao Tuân/Báo Gia đình & Xã hội