Làm đầu máy xe lửa từ phế thải

Chủ nhân của đầu máy.

Biến phế liệu thành “vật quý”

Đầu năm 2008, trong lần “đại tu” lại nhà riêng, anh Đào Minh Đức gom được rất nhiều phế liệu, nào là ống dẫn nước, cọc màn inox, tôn tấm, dây điện các kiểu, ốc vít, bu long... nói chung là đủ thứ “tạp pí lù”. Đang tính bán đồng nát thì anh được ông anh trai tặng cho một bản thiết kế đầu máy xe lửa Bavarian S3/6 khi đến chơi. Tự nhiên, trong đầu anh lóe ra ý tưởng sẽ tận dụng những thứ phế thải kia để làm đầu máy xe lửa cho đỡ phí.

Mô hình đầu máy xe lửa của anh Đức.

Mô hình chiếc đầu máy xe lửa Bavarian S3/6 do anh Đức làm có số lượng các bộ phận, chi tiết cơ bản gần như đủ và có vị trí tương ứng khá chuẩn xác so với nguyên bản thật, với tỷ lệ đồng dạng tuân thủ đến 99% kích thước thật. Từ hệ thống ống dẫn hơi xung quanh nồi hơi (boiler), hệ thống van hơi, đồng hồ áp suất hơi trong cabine, hệ thống trục khuỷu, hệ thống thắng kèm các bố thắng cho cả 12 bánh, hệ thống giảm xóc đầy đủ cho 28 bánh xe (20 nhíp và 8 lò so), 6 giảm chấn buffer (lò xo nhún) ở mũi tàu, sau đít toa than, sau đít tankcar có tác dụng chống hư hỏng cho tàu khi đâm phải chướng ngại vật, cho đến 2 piton và 2 xilanh ở phía đầu của tàu, nắp mở ra đóng vào để nạp than đá cho buồng đốt, cửa xả xỉ than ở dưới buồng đốt, 2 ghế ngồi mở ra đóng vào dễ dàng cho người lái, 8 cần điều khiển kèm 1 vôlăng trong cabine...

Cả bộ mô hình (gồm 1 đầu tàu, 1 tender (toa chứa than đá) và 1 tankcar (bồn xăng)) có thể chuyển động tiến và lùi nhờ 1 động cơ điện hai chiều sử dụng 4 pin AA, điều khiển từ xa. Công nghệ làm đường ray để tàu có thể chuyển động cũng tuân thủ khá nghiêm ngặt công nghệ làm đường ray thật: “Đầu tiên phải dùng tới 1 foundation (đó là 1 bản gỗ lớn rộng 30cm dài hơn 2m) làm ray, sau đó dóng 2 ray nằm song song, rồi lùa các ray xuống tà vẹt, đi đến đâu đóng chặt ray xuống tà vẹt đến đó và cuối cùng là dùng khoảng 10kg đá răm cực bé để rải nền. Tuy khó, nhưng làm đường ray chỉ mất có 3 ngày...” – anh Đức cho biết.

Ngoài ra, đầu máy còn được gắn đầy đủ 3 đèn pha và 1 đèn buồng lái (đèn LED) sử dụng 8 pin AA. Hệ thống trục khuỷu trong gầm và các trục chuyển động (cánh tay đòn) cho 6 bánh chính 2 bên hoạt động theo nguyên lý thực. Với vô vàn các loại phụ kiện, chi tiết nhỏ chẳng kém gì so với nguyên bản thật nhưng tính thêm 12 pin lắp ở nhiều bộ phận khác nhau thì đầu máy này cũng chỉ nặng có 2,5kg. Tất cả các phụ kiện, chi tiết được gắn kết chủ yếu bằng keo 502, silicon, hàn thiếc hoặc đóng đinh... Để chiếc đầu máy đẹp và thật hơn, sau khi sơn xong anh Đức còn đánh rỉ cho đầu máy nhuốm màu phong sương, cũ kỹ hơn, nên ai mới nhìn vào cũng tưởng đó là đồ thật 100%.

Thành công nhờ có đam mê

Tỷ lệ đồng dạng giữa mô hình bằng phế liệu và bản vẽ một đầu máy xe lửa thật.

Nhiều đêm, mày mò làm tới khuya mới ngủ nhưng vừa đặt lưng xuống, chợt nhớ phải bổ sung thêm một chi tiết, phụ kiện nào đó lại phải lốc cốc dậy làm luôn hoặc ghi ra không sáng mai lại quên. Cũng có nhiều đêm vì mải làm quá mà trời sáng lúc nào không biết. Cứ thế, 3 tháng ròng không kể thời gian suy nghĩ bản vẽ một mình tự làm, tự học đã mang đến cho anh sự thành công.

“Trong lúc mình ngồi làm thì nhà cửa đang ngổn ngang vật liệu, thậm chí hàng xóm nghĩ mình bị điên vì suốt ngày “cấm cung” ở nhà chả đi đâu, suốt ngày máy mài, máy khoan tru tréo để rồi ra đời một đống “sắt rỉ” treo lên tường... Nói là nói thế thôi chứ khi làm xong, vợ con và hàng xóm nhìn thấy ai cũng mê tít. Nhiều người còn trả giá cao, nằng nặc đòi mua về mà anh không bán”  - anh Đức kể.

Đầu máy “kỷ niệm” này được anh dành hẳn khoảng không gian trang trọng nhất của phòng làm việc để trưng bày. Chỉ có những ai thân quý đến chơi anh mới dám giới thiệu cho mọi người chiêm ngưỡng.

Xuất thân là dân Hà Nội gốc, sinh năm 1975, Đào Minh Đức vốn tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh nhưng nay lại là chuyên gia về thiết kế trang trí nội ngoại thất. Dù đã chuyển vào Sài Gòn sống đã khá lâu nhưng anh vẫn không thể bỏ được những thói quen sinh hoạt, nhất là cái sự “khéo tay hay làm” từ thuở  bé, khi còn ở Hà Nội.

Anh Đức kể, thực ra, cái tính ham mày mò, thích tự học hỏi khởi nguồn trong anh từ những năm giữa thập niên 80. Khi đó trẻ con ở Hà Nội còn thịnh hành mốt chơi tàu thủy làm bằng sắt trên nước. Ai có được chiếc tàu thủy này mà chơi là “đẳng cấp” lắm. Nhà nghèo, không có tiền để mua, anh Đức và anh trai đã nhặt các loại ống bơ, lon bia về nhà tự làm những loại tàu thủy, xe jeep, trực thăng của Mỹ... để chơi. Cũng từ đó cái sự “khéo tay hay làm” theo anh cho đến tận bây giờ.

Thời gian trôi đi, hơn 20 năm anh bị quấn vào guồng xoáy công việc, gia đình nên phải gác lại những đam mê từ thuở bé. Nhưng trong anh lúc nào cũng cảm thấy “ngứa tay ngứa chân” muốn làm một điều gì đó. Nhất là cứ mỗi lần thấy các nguyên vật liệu trong nhà bị vứt đi một cách rất uổng phí anh cũng thấy tiếc lắm.