Lạm dụng thuốc trị bệnh để "tìm cảm giác mạnh": Có thể bị loạn thần

Thời gian gần đây, loại thuốc ho Terpincold (hoặc Terpincodein, thường được giới trẻ gọi là Téc-com ba lá)  đang được một bộ phận giới trẻ sử dụng một cách tràn lan, nhằm tạo cảm giác hưng phấn thay thế thuốc phiện. Theo nhiều thanh thiếu niên, mỗi lần có chuyện buồn chỉ cần uống 1 vỉ là tinh thần phấn chấn trở lại (?!).  Một số thanh niên khác thì uống thường xuyên như một thói quen vì... nghiện.

Tại nhiều khu vực thuộc phường Chánh Nghĩa (TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), nhiều thanh niên và cả học sinh cũng tham gia sử dụng để tìm cảm giác phê hoặc tạo sự phấn khích. Có người "chơi" 3 vỉ một lần, có người thì 2 vỉ hoặc 1 vỉ rưỡi thuốc ho chỉ để nhằm tạo ra hưng phấn. Những tưởng đó chỉ là cảm giác thăng hoa vô hại nhưng khi một thanh niên tình nguyện tên Nguyễn Văn An tham gia nghĩa vụ quân sự ở phường Chánh Nghĩa, TP Thủ Dầu Một, có kết quả dương tính với heroin khi khám sức khỏe thì cả An và các cán bộ trong Hội đồng nghĩa vụ quân sự phường Chánh Nghĩa đều tá hỏa vì bất ngờ. Bởi An là một chàng trai hiền lành, không hề có chuyện nghiện ngập, chích hút. Theo lời An nói thì trước ngày đi khám sức khỏe An có uống loại thuốc ho có tên Téc-com ba lá. An kể: Đây là lần thứ hai em sử dụng loại thuốc này. Lần đầu em uống thử 15 viên, lần thứ hai là trước ngày đi khám nghĩa vụ quân sự, em cũng uống 15 viên. Phải mất tới 4 ngày sau, kết quả kiểm tra mới là âm tính.

Cũng trong thời gian vừa qua, 20 em học sinh Trường THCS Bình An, quận 2, TP Hồ Chí Minh đã mua loại thuốc ho Recotus mang vào lớp uống. Sau đó 4 em phải nhập viện trong tình trạng hồi hộp, uể oải, run chân tay. Một trong những học sinh được đưa đến bệnh viện cho biết, ban đầu em uống 2 viên nhưng không có cảm giác gì nên uống thêm 2 viên nữa. Khoảng nửa giờ sau, em thấy đau đầu, buồn nôn. Điều đáng nói là đó không phải là lần đầu tiên TP Hồ Chí Minh phát hiện học sinh dùng thuốc ho Recotus để tìm kiếm cảm giác lạ. Năm 2011, cùng uống Recotus, hơn 40 học sinh một trường THCS ở quận 4 có chung triệu chứng lâng lâng. Trước đó, hơn 10 học sinh cấp 2 ở quận 7 cũng nhập viện với tình trạng bất thường về tâm lý sau khi uống Recotus. Không chỉ có Recotus mà nhiều thanh niên còn dùng thêm loại thuốc trị cảm Pharcoter để tìm cảm giác mạnh.
Bị Recotus "đánh gục"

Với màu xanh bắt mắt, giá rẻ, dễ mua (chỉ có khoảng 8.000; 9.000 đ/1vỉ),  nhiều thanh niên, học sinh vẫn tiếp tục bị Recotus "đánh gục" bởi những lời rỉ tai nhau về hiệu quả "thấy sáng suốt, thông minh hơn, cảm giác vui vẻ, phấn khích hơn"(?!). Còn loại thuốc Pharcoter, mỗi lọ gồm 400 viên nén, giá cũng chỉ có 700 đồng/viên nên các em dễ dàng mua được.

Các bác sĩ chuyên khoa tâm thần cảnh báo: Trong thành phần của Recotus có chất dextromethorphan HBr thuộc nhóm dẫn xuất thuốc phiện. Với hàm lượng vô cùng nhỏ, chất này tuy không gây ra tình trạng nghiện vật vã như ma túy, nhưng chúng khiến người uống lâu dài sẽ bị lệ thuộc, tinh thần lơ mơ, có ảo giác, giảm ý thức. Sau một thời gian dài sử dụng chúng khiến người uống luôn có cảm giác  thèm và nhớ đến cảm giác "phê" của thuốc. Các loại thuốc khác được nhiều thanh niên, học sinh sử dụng nhằm tìm cảm giác "phê" như Terpincodein, Pharcoter... cũng có cơ chế tương tự như vậy.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng- Trưởng khoa Cai nghiện, Bệnh viện Tâm thần TƯ I cho biết: "Trước đây còn có loại thuốc viên dùng để trị chứng tiêu chảy cũng có dẫn xuất từ thuốc phiện. Các loại thuốc trị ho, cảm cúm thì thường có dẫn xuất chất đó. Từng có thời kỳ, nhiều đối tượng đã lợi dụng mua tân dược về để chiết xuất, cô đặc tiền chất thành ma túy. Còn Terpincodein là loại thuốc ho thông thường, có một chút hàm lượng dẫn xuất cùng dạng với heroin. Một số loại khác thì có chất thuộc dòng thuốc phiện. Vì thế uống nhiều thì cũng sẽ gây ảo giác, ảnh hưởng không tốt đến thần kinh".

Liên quan đến liều lượng sử dụng để đạt đến độ "phê" của một số thanh niên, học sinh khi sử dụng loại thuốc này, Tiến sĩ Mạnh Hùng cho hay: Điều đó tùy thuộc vào thể trạng và mức độ thần kinh của từng người. "Một vài loại thuốc tân dược, đặc biệt là thuốc ho, thường có chứa chất an thần. Nếu uống với liều lượng lớn có thể gây ra ảo giác là đương nhiên. Những đối tượng nghiện thường sử dụng các loại thuốc này để thỏa mãn cơn nghiện. Nhưng với người bình thường, chỉ cần uống vài viên loại thuốc này thì kết quả xét nghiệm có thể dương tính với heroin. Nếu lạm dụng quá liều Recotus (trên 4 viên một ngày) thì người dùng có thể bị ngộ độc cấp. Trường hợp uống quá nhiều, bệnh nhân có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời", Tiến sĩ Hùng nhấn mạnh.

 

Nếu lạm dụng quá liều Recotus (trên 4 viên một ngày) thì người dùng có thể bị ngộ độc cấp.

Trưởng khoa Cai nghiện, Bệnh viện Tâm thần TƯ I cũng cho hay, có không ít trường hợp "nghiện lúc nào không hay" bởi những lý do tưởng như đơn giản là nhầm lẫn trong khi tự ý sử dụng thuốc, nghe lời xúi giục của bạn bè về việc "chỉ có tác dụng hưng phấn chứ không nghiện"...

Đặc biệt là giới trẻ, các em đua nhau dùng để vui vẻ, đạt khoái cảm một cách bừa bãi với tâm lý liều lượng quá nhỏ, không thể gây nghiện. Nhưng có những trường hợp đến đây điều trị chỉ vì những chủ quan chết người như vậy. Một số trường hợp thanh niên, học sinh còn sử dụng các loại thuốc này hỗ trợ cho thuốc lắc... Loại thuốc này được bán lẻ ở các nhà thuốc, người mua không cần có đơn của bác sĩ. Điều này càng trở nên nguy hiểm khi mà bản thân các em học sinh gần như không hề biết về tác hại nguy hại lâu dài của việc lạm dụng.

Tiến sĩ Xã hội học Đỗ Thị Vân Anh cho rằng: "Các biện pháp giáo dục học sinh nói không với chất gây nghiện dạng này cũng chỉ là cách làm ở phần ngọn, chỉ khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng thì giáo viên mới biết. Trong khi đó, các em học sinh lại ở giai đoạn có nhiều biến động về tâm lý, rất dễ bị tổn thương, dễ bị lôi kéo. Ở độ tuổi này, các em thường chơi theo nhóm; nghe lời bạn bè hơn gia đình, thầy cô giáo. Vì thế, không chỉ nói cho các em biết tác hại của việc lạm dụng các loại thuốc đó như thế nào mà cha mẹ, thầy cô cần theo dõi sát sao từng sự thay đổi ở các em để phát hiện kịp thời. Thực tế, có không ít em tìm đến các loại thuốc này chỉ vì muốn quên đi thực tại, bởi các em không chia sẻ được cảm xúc với ai, không được giải tỏa tâm lý. Tìm đến cảm giác hưng phấn, tạm thời quên đi được phiền muộn nên các em có tâm lý cứ tìm đến thuốc mà không hiểu hết được tác hại khủng khiếp của nó. Hoặc có em dù biết nhưng vẫn bất chấp hậu quả mà lao vào tìm cảm giác mới lạ", Tiến sĩ Vân Anh phân tích.

"Nhà trường cần tuyên truyền mạnh mẽ về mức độ nguy hiểm của thuốc đến các em học sinh. Còn với những em đã sử dụng  liều cao thường xuyên thì cần đưa đến Bệnh viện Tâm thần điều trị liệu pháp tâm lý, ngưng sử dụng thuốc, tăng cường tập thể dục thể thao. Nếu không ngăn chặn kịp thời, các em dễ có hành vi bốc đồng, không kiểm soát được bản thân, có thể gây nên những hậu quả nghiêm trọng", Trưởng khoa Cai nghiện, Bệnh viện Tâm thần TƯ I cảnh báo.

 

Liên quan đến "hội chứng phê" bằng cách sử dụng thuốc trị ho, cảm cúm, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã có văn bản đề nghị Sở Y tế TP Hồ Chí Minh phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra chặt chẽ việc bán thuốc ho Recotus (có thể gây nghiện) cho học sinh. Theo PGS.TS Nguyễn Tấn Bỉnh- GĐ Sở Y tế thành phố: Trước tình hình lạm dụng thuốc Recotus và một loạt các loại thuốc khác ngày càng gia tăng, để đảm bảo việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả, Sở Y tế đề nghị các phòng y tế quận, huyện; các cơ sở bán lẻ thuốc phải tăng cường quản lý, kiểm soát việc bán lẻ các thuốc không kê đơn như Recotus, phải thực hiện việc tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hợp lý. Cách đây không lâu, tại Bình Thuận, một kẻ cuồng sát đã chém 1 người chết và làm 19 người bị thương. Theo cơ quan công an, trước khi vụ việc xảy ra kẻ này đã uống một lúc 14 viên Recotus.