Lập lại trật tự hành lang an toàn giao thông đường bộ: Thuyết phục trước, cưỡng chế sau!

Nhất là sự bất hợp tác của những người lấn chiếm lòng hè đường.

Bộ Trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng.

Trao đổi với phóng viên Báo GĐ&XH sáng 19/6, Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng khẳng định sẽ “không bỏ lửng” vấn đề này. Ông Dũng cho biết:

- Theo kế hoạch, đến 30/6 chính quyền các địa phương và cơ quan quản lý đường bộ sẽ tiến hành giải tỏa xong những vi phạm hành lang an toàn giao thông đường bộ (ATGTĐB) trong phạm vi 5-7m đã được đền bù trước đây, nay bị lấn chiếm trở lại với tinh thần “thuyết phục trước, cưỡng chế sau” tại 4 đoạn của tuyến quốc lộ 1A là Hà Nội – Ninh Bình, Vinh - Huế, Đà Nẵng – Nha Trang và Ninh Thuận – TP Hồ Chí Minh.

Đến nay, các lực lượng thanh tra đường bộ và chính quyền địa phương đã ra quân quyết liệt để đảm bảo kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, rất nhiều hộ dân lấn chiếm hành lang đường bộ đã không chấp hành tự tháo dỡ các vi phạm lấn chiếm, không ít trường hợp còn chống đối lực lượng liên ngành. Quan điểm của cơ quan công quyền là quyết tâm giải toả các vi phạm trong tháng 6/2008, bằng thuyết phục và kiên quyết cưỡng chế đúng luật.

Thưa Bộ trưởng, một trong những vấn đề nhức nhối hiện nay là việc nhiều khu công nghiệp, công trình xây dựng đã tuỳ tiện mở đường ngang ra quốc lộ mà không thực hiện đúng quy định của cơ quan quản lý đường bộ?

- Theo quy định, việc mở đường ngang phải thực hiện theo quy hoạch của địa phương và Tổng cục quản lý đường bộ VN về đấu nối đường ngang với quốc lộ. Những tuyến đường không được đấu nối thì phải xây dựng đường gom bên trong để đảm bảo ATGT. Tuy nhiên, có rất nhiều nơi không thực hiện đúng quy hoạch cũng như quy định.

Chỉ tính riêng trên tuyến quốc lộ 1A chạy qua 30 tỉnh thành đã có 5.666 công trình xây dựng trong đất hành lang ATGT đường bộ. Trong đó có 194 khu đất công nghiệp, 2.101 khu dân cư, 1.088 cửa hàng xăng dầu và 2.363 công trình khác. Kết quả khảo sát cụ thể trên 272,5km đường thuộc QL1A tại cả 3 miền mới đây cũng cho thấy, về chiều rộng hành lang, chỉ có 24% trên tổng chiều dài khảo sát đủ 15m theo quy định. Phần còn lại có nhiều công trình, nhà dân nằm trên hành lang, nhiều nơi nhà dân bám sát mặt đường.

Về vấn đề này, trách nhiệm quản lý nhà nước thuộc về Bộ GTVT, nhưng trước hết thuộc về địa phương vì nó xảy ra trên địa bàn của địa phương đó. Các văn bản của Chính phủ đã nói rõ, lấn chiếm hành lang đường bộ ở địa phương nào, lãnh đạo địa phương đó phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ. Đến nay, chúng tôi đã trực tiếp làm việc với các địa phương và quán triệt nghiêm túc chỉ đạo trên của Chính phủ.

Về chiến lược lâu dài, để giải bài toán trên chính là xây dựng, bố trí kết cấu hạ tầng giao thông. Tức là khi xây dựng đường quốc lộ, đường cao tốc phải xây dựng luôn đường gom hai bên phục vụ dân sinh. Có như vậy mới giải quyết triệt để được chuyện lấn chiếm hành lang đường bộ, khắc phục được bất cập “đường làm đến đâu, nhà xây đến đó”.

Ông có nói rằng, giải pháp lâu dài là xây dựng được một kết cấu hạ tầng giao thông tốt với hệ thống đường gom phục vụ dân sinh. Tuy nhiên, ngay trên con đường huyết mạch của đất nước như quốc lộ 1A hiện còn quá nhiều vấn đề bất cập khác như chuyện “xử lý cầu yếu” mãi vẫn không xong?

- Đúng là có chuyện đấy. Ngay như trên một đoạn đường chỉ 20km nhưng có đến 4 cầu yếu mà vẫn ì ạch, 2 năm qua chưa làm xong. Hiện chúng ta có khoảng hơn 5.000 cây cầu trên cả nước, trong đó có khoảng 700 cầu yếu cần phải sửa chữa, đầu tư xây dựng với một số vốn rất lớn. Lúc đầu, chúng tôi xây dựng chương trình vốn ưu tiên sửa chữa, thay thế 146 cầu yếu với vốn tài trợ của Nhật Bản. Tuy nhiên, lúc thực hiện vấp phải nhiều trợ lực.

Cụ thể như, đơn giá ban đầu cho 146 cầu yếu đến nay không thể thực hiện được vì giá sắt thép, xi măng tăng quá cao. Do đó, buộc chúng tôi phải điều chỉnh xuống còn hơn 70 cầu. Bên cạnh đó, khi vụ PMU18, sập cầu Cần Thơ xảy ra, phía Nhật Bản yêu cầu xem xét lại nhiều dự án, gói thầu xây dựng, cũng làm cho việc khắc phục cầu yếu không triển khai được. Đến nay, mọi việc đang được khởi động lại cho việc khắc phục cầu yếu trong cả nước nói chung và những cầu nguy hiểm nói riêng.

Nhưng vẫn còn những cầu yếu được cấp vốn từ ngân sách mà vẫn chậm, thưa ông?

- Đúng vậy. Vẫn có cầu thuộc vốn ngân sách nhà nước cấp. Vì thế, việc chậm trễ có sự yếu kém của các ban quản lý, trách nhiệm của nhà thầu. Các nhà thầu kêu trời khi giá sắt thép tăng chóng mặt so với đơn giá khi trúng thầu. Có nhà thầu nói với tôi là “thà đi tù chứ không thể làm khi mà giá cả tăng gấp đôi như vậy được”. Mãi cuối tháng 4 vừa qua, Chính phủ mới ban hành được quy định mới bổ sung vốn cho các dự án trước áp lực tăng giá hiện nay.

Theo chỉ đạo của Chính phủ,  đến nay Bộ GTVT đã tiến hành “hoãn, giãn” các công trình chưa cấp thiết ra sao, thưa ông?

- Chúng tôi đang thực hiện việc cắt giảm, lùi hoãn các công trình. Ví như, vốn trái phiếu Chính phủ sẽ cắt giảm 25%. Cụ thể sẽ giãn tiến độ, giãn khởi công. Tuy nhiên, các dự án đang tiến hành vẫn phải thực hiện, không thể ngưng công trình được. Bên cạnh đó, có một số dự án cấp bách, Chính phủ vẫn bố trí vốn để Bộ GTVT thực hiện đúng tiến độ, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đất nước, như dự án cầu Đồng Nai…

Cũng có những nguồn vốn được bố trí nhưng không thực hiện được. Đặc biệt nguồn vốn được bố trí, giải ngân cho việc đền bù, giải phóng mặt bằng. Kết quả của 5 tháng đầu năm thực hiện rất thấp, từ giờ đến cuối năm chúng tôi cố gắng thực hiện cho bằng được kế hoạch giải ngân đã đề ra.

Trên hành lang đường bộ cả 4 đoạn tuyến  quốc lộ 1A giải tỏa trong giai đoạn 1 có tất cả 77.502 trường hợp vi phạm với tổng diện tích gần 8 triệu m2 đất nằm trong hành lang ATGT đường bộ đã được lập hồ sơ. Tuyến quốc lộ 1A trước đây được nâng cấp mở rộng, phạm vi đất được đền bù GPMB chỉ tính đến chân mái taluy nền đường, phạm vi hành lang đường bộ 5-7 mét chủ yếu chỉ đền bù các cây cối, hoa màu trên đất, không đền bù đất. Do đó, trong gần 8 triệu m2 đất hành lang đường bộ bị vi phạm, có gần nửa triệu m2 đã được đền bù và đã bị tái lấn chiếm, gọi là “không hợp pháp” được giải tỏa tại giai đoạn 1 này.

Lê Hồng Sơn (thực hiện)